به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، همایش ادبی «حافظ بر قله غزل پارسی» با حضور و سخنرانی جمعی از ادیبان، حافظ‌پژوهان و شاعران ایرانی، افغانستانی، تاجیکستانی و فارسی‌گویان از کشورهای مختلف اروپا، در تالار ابن‌سینای سفارت جمهوری اسلامی ایران در استکهلم برگزار شد.

این نشست با مشارکت جمعی از ایرانیان و هم‌تباران مقیم شهرهای مختلف سوئد برگزار شد و طی آن، سخنرانان درباره جایگاه حافظ در ادبیات فارسی، پیوند شعر او با معارف قرآنی، ماندگاری غزل‌هایش و نقش شعر فارسی در حفظ هویت فرهنگی و زبانی فارسی‌گویان به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند.

حافظ؛ شاعری برای همه قرن‌ها

حجت‌الله فغانی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در سوئد، نخستین سخنران این همایش بود که ضمن قدردانی از حضور استادان، حافظ‌پژوهان، شاعران و فارسی‌زبانانی که از کشورهای مختلف اروپا و شهرهای گوناگون سوئد در این نشست شرکت کرده بودند، به تبیین جایگاه حافظ در ادبیات فارسی پرداخت.

وی با اشاره به این بیت از استاد شهریار که «بعد حافظ به غزل خوش‌دهنی باز نشد / عارفان قفل ادب بر در این خانه زدند»، درباره انتخاب عنوان «حافظ بر قله غزل پارسی» برای این نشست اظهار کرد: حافظ به تعبیر رهبر شهید، شاعری برای همه قرن‌هاست و از بزرگ‌ترین و نام‌دارترین شاعران و قله‌نشینان غزل فارسی به شمار می‌رود؛ شاعری که شعرش به‌سرعت در جهان گسترش یافت و مورد استقبال عام و خاص قرار گرفت.

سفیر جمهوری اسلامی ایران در سوئد با اشاره به ویژگی‌های دل‌انگیز و افسونگر شعر پرایهام حافظ و تأثیرپذیری آن از قرآن کریم، به گستردگی پژوهش‌های انجام‌شده درباره شعر این شاعر در ایران و جهان پرداخت.

وی گفت: ویژگی‌های خاص شعر حافظ سبب شده است تفأل به دیوان او همچون تفأل به قرآن کریم، فراگیری گسترده‌ای پیدا کند؛ به‌گونه‌ای که شب یلدا در هیچ نقطه‌ای از جهان بدون تفأل به دیوان حافظ کامل نمی‌شود.

فغانی در ادامه، با اشاره به شرایط روزگار حافظ ، عصر عسرت و رونق ریا و تزویر بود، به راهکار این شاعر برای مواجهه با چالش‌های زمانه پرداخت.

وی با اشاره به آنچه نفاق در غرب و دوگانگی میان ادعاهای حقوق بشر، دموکراسی و حاکمیت قانون از یک سو و ارتکاب فجایعی همچون جنایت میناب و طرح نابودی تمدن‌های دیرپای تاریخی از سوی دیگر خواند، اظهار کرد: پیام و راهکار حافظ برای چنین زمانه‌ای، تاب‌آوری، مجاهدت امیدوارانه و تلاش رندانه و روشنگرانه در برابر استانداردهای دوگانه و رویکردهای مزورانه است.

پیوند عاطفی شاعران فارسی‌گو با حافظ

در ادامه این همایش، شفیقه یارقین، شاعر فارسی‌گوی ازبک‌تبار مقیم استکهلم، به پیوند عاطفی شاعران فارسی‌گو با حافظ شیرازی پرداخت.

وی غزلی را که بر مزار حافظ و در قالب نذری برای زیارت آرامگاه این شاعر سروده بود، برای حاضران قرائت کرد.

مینو شمس، نویسنده ایرانی کتاب کودک و برنده جوایز متعدد ادبی در سوئد، دیگر سخنران این نشست بود که با اشاره به چهار دهه فعالیت خود در حوزه کار با کودکان و نوجوانان در سوئد، درباره جایگاه کودکان چندزبانه در نظام آموزشی این کشور سخن گفت.

وی بر اهمیت حفظ اشعار حافظ در میان کودکان نسل‌های دوم و سوم فارسی‌زبان مقیم سوئد تأکید کرد و از تجربه خود در بهره‌گیری از گنجینه گسترده واژگان زبان فارسی برای غنابخشی به ادبیات سوئدی سخن گفت.

در بخش دیگری از این همایش، سید عطاالله مهاجرانی، وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی، در سخنرانی خود به این پرسش پرداخت که حافظ چگونه به حافظ تبدیل شد و چه عواملی در ماندگاری و برجستگی او در ادبیات فارسی نقش داشته‌اند.

وی با بررسی نکات و ظرایف متعدد در ابیات حافظ و با تمرکز بر غزل نخست دیوان این شاعر، بهره‌گیری از لطایف حکمی و ظرایف قرآنی را از رازهای ماندگاری و برجستگی شعر او دانست.

مهاجرانی همچنین با اشاره به تأثیرپذیری حافظ از قرآن کریم در ساختار و فرم شعر، گفت: بسیاری از دوگانه‌سازی‌های به‌کاررفته در اشعار این شاعر نیز از نمونه‌هایی در آیات قرآن برگرفته شده‌اند.

ایرج علی‌نژاد، شاعر ایرانی مقیم گوتنبرگ سوئد، دیگر سخنران این نشست بود که ضمن اشاره به ویژگی‌های شعر حافظ در بازتاب دردهای مردم، دفاع از حق و حمایت از مظلوم را از وظایف شاعر برشمرد.

وی در ادامه، دو غزل را برای حاضران قرائت کرد که یکی در وصف شهدای میناب و دیگری در نکوهش مرام خائنان به وطن سروده شده بود.

عبدالغفور آرزو، ادیب و پژوهشگر ادبی و سفیر پیشین افغانستان در تاجیکستان، نیز از هانوفر آلمان برای شرکت در این نشست به استکهلم سفر کرده بود.

وی در سخنرانی خود به بررسی نسبت ادبی خواجه عبدالله انصاری و حافظ شیرازی پرداخت و با طرح دو مدخل مشخص، ارتباط مستقیمی میان دو رباعی خواجه عبدالله انصاری و دو غزل حافظ برقرار کرد.

آرزو در پایان سخنان خود، غزلی را که در نیمه‌شبی در سال ۱۴۰۱ بر مزار حافظ و خطاب به خواجه شیراز سروده بود، برای حاضران خواند.

مردم تاجیکستان دیوان حافظ را در گهواره همراه نوزادان می‌گذارند

فردوس اعظم، شاعر تاجیکستانی مقیم لیتوانی، دیگر سخنران این همایش بود که در سخنان خود به جایگاه حافظ در فرهنگ و زندگی مردم تاجیکستان پرداخت.

وی با توصیف نگاه مردم تاجیکستان به خواجه شیراز گفت: مردم این کشور دیوان حافظ را در گهواره و در کنار نوزادان خود قرار می‌دهند، با این امید که فرزندانشان در مسیر بزرگی و جایگاه ادبی حافظ گام بردارند.

این شاعر تاجیکستانی همچنین شعر بلندی را که شب پیش از همایش با عنوان «امپراطور غزل» و خطاب به حافظ سروده بود، برای حاضران قرائت کرد.

در پایان این نشست ادبی، سید ضیا قاسمی، شاعر افغانستانی مقیم اوپسالا، دو غزل از حافظ شیرازی را برای حاضران خواند و به این ترتیب، برنامه «حافظ بر قله غزل پارسی» به کار خود پایان داد.

این همایش با حضور شاعران و ادیبان فارسی‌گو از کشورهای مختلف اروپا، فرصتی برای بازخوانی جایگاه حافظ در ادبیات فارسی، بررسی پیوندهای شعر او با معارف قرآنی و پاسداشت زبان و میراث ادبی مشترک فارسی‌زبانان فراهم آورد.