آینده گفتوگوی بینادیانی چه میشود؟
آیندهنگری در قبال گفتوگوهای بینادیانی مسئلهای است که فارغ از دیانت و ملیت اذهان نخبگان دینی بسیاری را در اقصینقاط جهان به خود مشغول داشته است.
به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در روزگاری که تنوع دینی و فرهنگی بیش از هر زمان دیگری به یکی از مهمترین چالشهای جوامع معاصر تبدیل شده است، کتابی تازه با عنوان «رویکردی نوین به گفتوگوی بینادیانی: آموزش به مثابه راهی به سوی صلح» از سوی انتشارات علمی الآیتی در اتریش منتشر شد.
این اثر که به زبان آلمانی زیر نظر اِلمار کوهن و به عنوان جلد سیزدهم مجموعه تخصصی «دین و آموزش» انتشار یافته در ۳۳۰ صفحه، نگاهی انتقادی و در عین حال راهحلمحور به وضعیت کنونی گفتوگوی ادیان در جهان دارد.
محوریت اصلی یادداشتهای منتشر شده این کتاب که گفتوگوی بینادیانی در بسیاری از مناطق با نوعی رکود و بنبست مواجه شده است؛ از یک سو، فقدان رویکردهای نظری تازه و از سوی دیگر، افزایش نگرانکننده فشارها و محدودیتها علیه اقلیتهای دینی، ضرورت بازاندیشی در شیوههای رایج گفتوگو را آشکار ساخته است.
پیام اصلی کتاب آن است که عبور از این وضعیت تنها با نشستهای رسمی میان رهبران دینی امکانپذیر نیست و ایده جامعه مدنی، نهادهای آموزشی و نسل جوان به صورت فعال باید وارد این فرایند شوند.
از نگاه نویسندگان، آموزش ضرورت دارد به بستری برای جایگزین کردن روایتهای نفرت و خشونت با روایتهای صلح، شناخت متقابل و همزیستی تبدیل شود.
ساختار کتاب از بخشهای مختلفی تشکیل شده است و در مطلع آن پروفسور کون و مارتین یَگل در مقدمهای بلند به مسئله تنوع دینی و چالشهای آن برای آموزش دینی در جهان امروز پرداختهاند.
بخش نخست کتاب با عنوان «حاشیهسازی و عدم تحمل نسبت به ادیان؛ اروپا و جهان» نامگذاری شده به بررسی موضوعاتی همچون نقش سیاست و جامعه در حفاظت از اقلیتهای مذهبی، آینده حضور یهودیان در اروپا، وضعیت آزادی مذهبی در آفریقا و آسیا و همچنین نقش دانشگاهها در تقویت همزیستی ادیان اختصاص دارد.
بخش دوم کتاب که میتوان آن را محور اصلی اثر دانست، به موضوع «گفتوگوی بینادیانی، آموزش و جامعه مدنی» میپردازد. در این بخش تخصصی نویسندگان تلاش کردهاند الگوهای جدیدی برای احیای گفتوگوی ادیان ارائه کنند.
مقالههایی که درباره عبور از بنبستهای گفتوگوی بینادیانی، نقش روایتها در فرهنگ و دین، آموزش دینی گفتوگومحور، و تجربه ائتلافهای مدنی مبتنی بر باورهای دینی مطرح شده در این فصل با تنوع نویسندگان همراه شده است.
در میان مقالات این بخش، مقالهای با عنوان «ترویج تحمل و همزیستی در جهان چندفرهنگی» نوشته رضا غلامی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اتریش و رئیس خانه حکمت ایرانیان وین نیز منتشر شده است.
غلامی در نوشته خود بر ضرورت تقویت فرهنگ تحمل، شناخت متقابل و همزیستی در جوامع چندفرهنگی تأکید کرده و تلاش دارد دیدگاههایی از سنت فکری و تمدنی ایرانی-اسلامی را در گفتوگوی جهانی درباره صلح و تعامل فرهنگی مطرح نماید.
حضور این مقاله در مجموعهای با مشارکت پژوهشگران و اندیشمندان بینالمللی، نشاندهنده اهمیت یافتن موضوع گفتوگوی تمدنها و ادیان در فضای علمی اروپا است و میتواند زمینهای برای توسعه ارتباطات علمی و فرهنگی میان ایران و اروپا فراهم آورد.
کتاب «رویکردی نوین به گفتوگوی بینادیانی: آموزش به مثابه راهی برای صلح» علاوه بر مقالات کون، یَگل و غلامی، شامل نوشتههایی از پژوهشگرانی چون بچینا، راس، بارلا، گُلنر، راتور و دیگر صاحبنظران این حوزه است.
تصویر روی جلد این کتاب که با ویراستاری اِلمار کوهن روانه بازار نشر شده، اثر هنری «خواندن با هم برای صلح» از هنرمند کنیایی جاکوب واچیرا اِزیگبو کار شده است؛ تصویری نمادین که پیوند میان آموزش، نسل آینده و صلح را به نمایش میگذارد.
انتشار این کتاب با حمایت صندوق آینده جمهوری اتریش (Zukunftsfonds)، انجمن دوستان آموزش مذهبی و سازمان مسیحیان در نیاز (Christians in Need) انجام شده است.
بنابر اعلام این خبر، مجموعه علمی یاد شده را میتوان فراتر از یک کتاب دانشگاهی دانست؛ اثری که از سیاستگذاران آموزشی، فعالان فرهنگی و رهبران دینی دعوت میکند تا آموزش را به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای ساختن جهانی مبتنی بر صلح، احترام متقابل و همزیستی انسانی مورد توجه قرار دهند.
