به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، روز پنجشنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۵ محمد اسدی‌موحد، رایزن فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان در برنامه «زارا سؤال دارد» از رسانه 168.am به پرسش‌های زارا دیلانیان، خبرنگار و مجری این برنامه درباره ابعاد مختلف روابط فرهنگی ایران و ارمنستان پاسخ داد.

در این گفت‌وگو موضوعاتی از جمله سفرهای استانی رایزنی فرهنگی، ظرفیت‌های فرهنگی استان گغارکونیک، نقش نهادهای دولتی و خصوصی در توسعه مناسبات فرهنگی، جایگاه سینمای ایران، ترجمه آثار ادبی، آموزش زبان فارسی، فعالیت‌های مسجد کبود ایروان، جشنواره نواسارد، گفت‌وگوی ادیان و اهمیت حفظ پیوندهای تاریخی و فرهنگی ایران و ارمنستان در شرایط جدید منطقه‌ای مورد بررسی قرار گرفت.

در ابتدا اسدی‌موحد، رایزن فرهنگی ایران در ارمنستان ابراز امیدواری کرد گفت‌وگوهای رسانه‌ای بتواند به شناخت متقابل بیشتر دو ملت و معرفی ظرفیت‌های گسترده همکاری فرهنگی میان ایران و ارمنستان کمک کند.

وی درباره سفر اخیر خود به استان گغارکونیک، شهر مارتونی و منطقه سوان گفت: این سفر در چارچوب حضور در یک نمایشگاه هنری و فرهنگی در شهر مارتونی انجام شد و فرصتی برای آشنایی با آثار هنرمندان محلی و گفت‌وگو درباره ظرفیت‌ها و زمینه‌های همکاری فرهنگی و هنری این منطقه فراهم کرد.

اسدی موحد از دولت جمهوری ارمنستان به‌ویژه وزارت آموزش، علوم، فرهنگ و ورزش این کشور به دلیل همکاری و آمادگی برای حمایت از برنامه‌های فرهنگی مشترک قدردانی کرد.

رایزن فرهنگی ایران در ارمنستان با اشاره به ضرب‌المثل فارسی «هم فال است و هم تماشا» اظهار داشت که سفرهای فرهنگی به استان‌های مختلف ارمنستان علاوه بر آشنایی با هنرمندان و نهادهای فرهنگی، امکان شناخت بهتر ظرفیت‌های تاریخی، طبیعی و گردشگری این کشور را نیز فراهم می‌کند.

به گفته وی بسیاری از ایرانیان ارمنستان را عمدتاً از طریق ایروان و چند مکان شناخته‌شده می‌شناسند در حالی که استان‌های مختلف این کشور از ظرفیت‌های ارزشمند تاریخی، فرهنگی، هنری و طبیعی برخوردارند که می‌تواند زمینه‌ساز توسعه گردشگری فرهنگی و ارتباط مستقیم مردم دو کشور باشد.

اسدی موحد بازدید از یک کلیسای متعلق به قرن هفتم میلادی و دیگر آثار تاریخی منطقه را تجربه‌ای ارزشمند توصیف کرد و گفت: میراث تاریخی هر کشور بخشی از حافظه و هویت فرهنگی آن کشور است و شناخت آن می‌تواند به تقویت احترام متقابل و گفت‌وگوی عمیق‌تر میان ملت‌ها کمک کند.

رایزن فرهنگی ایران در ارمنستان تأکید کرد: سفرهای استانی صرفاً به حضور در مراسم یا بازدیدهای رسمی محدود نیست بلکه هدف اصلی آن شناسایی ظرفیت‌های محلی، برقراری ارتباط با نهادهای فرهنگی و فراهم کردن زمینه اجرای برنامه‌های مشترک و مستمر است.

اسدی‌موحد در ادامه درباره نقش دولت‌ها و نهادهای خصوصی در توسعه مناسبات فرهنگی دو کشور گفت تعاملات فرهنگی ایران و ارمنستان در دو سطح همکاری با نهادهای دولتی و رسمی و تعامل با دانشگاه‌ها، مراکز علمی، مؤسسات فرهنگی، انجمن‌ها و سازمان‌های غیردولتی و خصوصی دنبال می‌شود.

وی سطح روابط فرهنگی میان نهادهای دولتی دو کشور را مطلوب ارزیابی کرد و گفت: در حال حاضر مانع عمده‌ای بر سر راه گسترش این روابط وجود ندارد و وزارتخانه‌ها، دانشگاه‌های دولتی، موزه‌ها، کتابخانه‌ها و دیگر نهادهای رسمی ارمنستان آمادگی مناسبی برای همکاری با رایزنی فرهنگی ایران دارند.

رایزن فرهنگی ایران در ارمنستان افزود: در سه سال مأموریت خود تلاش شده است روابط رایزنی فرهنگی تنها به نهادهای رسمی محدود نماند و همکاری با مراکز علمی، فرهنگی و هنری غیردولتی نیز توسعه یابد.

وی گفت: پایداری روابط فرهنگی زمانی افزایش می‌یابد که دانشگاهیان، هنرمندان، نویسندگان، مترجمان، ناشران، فیلم‌سازان، جوانان و سازمان‌های مردم‌نهاد نیز در این روابط مشارکت داشته باشند.

به گفته اسدی‌موحد همکاری دولت‌ها چارچوب‌های حقوقی و اجرایی لازم را فراهم می‌کند اما ارتباط میان مردم و نهادهای فرهنگی است که روابط را به بخشی از زندگی روزمره جوامع تبدیل می‌کند.

وی به برخی کاستی‌ها اشاره کرد و حضور محدود آثار شاخص سینمایی و تلویزیونی ایران در فضای فرهنگی و رسانه‌ای ارمنستان را یکی از حوزه‌های نیازمند توجه بیشتر دانست.

رایزن فرهنگی ایران در ارمنستان با اشاره به اعتبار جهانی سینمای ایران گفت: فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی ایرانی ظرفیت بالایی برای معرفی فرهنگ، سبک زندگی، ارزش‌های اجتماعی و واقعیت‌های جامعه ایران دارند اما این ظرفیت هنوز به‌طور کامل در ارمنستان مورد استفاده قرار نگرفته است.

وی با اشاره به برگزاری جشنواره‌های سینمایی در ارمنستان از جمله جشنواره بین‌المللی فیلم «زردآلوی طلایی» اظهار کرد: گاهی آثاری درباره ایران در این جشنواره‌ها یا دیگر فضاهای فرهنگی معرفی می‌شوند که خارج از ایران تولید شده‌اند و الزاماً تصویری کامل و متوازن از جامعه ایرانی ارائه نمی‌کنند.

اسدی‌موحد تأکید کرد: نقد اجتماعی و ارائه دیدگاه‌های مختلف بخشی طبیعی از فعالیت هنری است اما برای شناخت درست یک کشور باید مجموعه‌ای متنوع از آثار و روایت‌ها در اختیار مخاطب قرار گیرد.

وی افزود: سینمای ایران آثار برجسته‌ای با مضامین انسانی، اخلاقی و خانوادگی تولید کرده است که موضوعاتی همچون محبت، مسئولیت‌پذیری، احترام به والدین، همبستگی اجتماعی، جایگاه خانواده، کرامت انسان، امید و فداکاری را مورد توجه قرار می‌دهند.

رایزن فرهنگی ایران در ارمنستان پیشنهاد کرد: نمایش برنامه‌ریزی‌شده فیلم‌ها و مجموعه‌های ایرانی در ارمنستان، برگزاری هفته‌های فیلم، دعوت از سینماگران، نشست‌های نقد و بررسی و همکاری میان مراکز سینمایی دو کشور توسعه یابد.

اسدی‌موحد ترجمه را یکی از مؤثرترین ابزارهای گفت‌وگوی فرهنگی دانست و گفت: در سال‌های اخیر آثار متعددی از فارسی به ارمنی و از ارمنی به فارسی ترجمه شده و این روند همچنان ادامه دارد.

وی افزود: به همت یکی از مترجمان پیشکسوت تاکنون حدود ۱۵۰ اثر از ادبیات فارسی را به زبان ارمنی ترجمه شده است که این میزان فعالیت نشان‌دهنده ظرفیت قابل توجه همکاری‌های ادبی میان دو کشور است.

رایزن فرهنگی ایران در ارمنستان همچنین اعلام کرد: ترجمه ارمنی «شاهنامه» حکیم ابوالقاسم فردوسی با تلاش گئورگ آساطوریان، مترجم و ایران‌شناس ارمنی، به‌زودی در اختیار علاقه‌مندان قرار خواهد گرفت.

وی «شاهنامه» را تنها اثری متعلق به ایران ندانست و آن را بخشی از میراث فرهنگی و حماسی حوزه تمدنی منطقه توصیف کرد و گفت: ترجمه این اثر می‌تواند زمینه شناخت عمیق‌تر مخاطبان ارمنی از اسطوره‌ها، اندیشه‌ها، ارزش‌های اخلاقی و جهان‌بینی فرهنگی ایرانیان را فراهم کند.

اسدی‌موحد همچنین یادآور شد: جامعه فرهنگی ارمنستان به حوزه‌های مختلف ادبیات و تاریخ ایران، از جمله ادبیات معاصر فارسی، داستان، شعر، تاریخ باستان و معاصر ایران و مطالعات مرتبط با انقلاب اسلامی علاقه‌مند است.

وی آموزش زبان فارسی را یکی دیگر از محورهای مهم فعالیت رایزنی فرهنگی دانست و گفت: یادگیری زبان مستقیم‌ترین مسیر برای شناخت یک فرهنگ است.

به گفته وی توسعه دوره‌های آموزش زبان فارسی، همکاری با دانشگاه‌ها و مدارس، ارتقای روش‌های تدریس، حمایت از استادان و تولید منابع آموزشی مناسب از جمله برنامه‌های مورد توجه رایزنی فرهنگی ایران در ارمنستان است.

اسدی‌موحد با اشاره به مسجد کبود تأکید کرد: مسجد کبود تنها یک مکان عبادی نیست بلکه به یکی از مراکز مهم فرهنگی ایران در ارمنستان تبدیل شده است و علاوه بر برگزاری آیین‌های مذهبی، کلاس‌های آموزش زبان فارسی، نشست‌های علمی، همایش‌های فرهنگی، نمایشگاه‌های عکس، برنامه‌های ادبی و دیدارهای رسمی و مردمی در آن برگزار می‌شود.

وی مسجد کبود را نمادی از حضور تاریخی و فرهنگی ایران در ایروان دانست و گفت: این بنای ارزشمند می‌تواند در معرفی معماری، هنر، تاریخ و فرهنگ اسلامی ـ ایرانی به شهروندان ارمنستان و گردشگران خارجی نقش داشته باشد.

رایزن فرهنگی ایران در ارمنستان افزود: روزانه حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ گردشگر از مسجد کبود بازدید می‌کنند و این حضور فرصتی برای معرفی فرهنگ، تمدن، هنر و معنویت ایرانی است.

وی بیان کرد: تلاش می‌شود بازدید از مسجد کبود صرفاً به مشاهده معماری بنا محدود نشود و گردشگران با تاریخ مسجد، روابط ایران و ارمنستان و فعالیت‌های فرهنگی این مجموعه نیز آشنا شوند.

اسدی‌موحد درباره جشنواره نواسارد گفت: این جشنواره طی پنج سال گذشته با حمایت و همکاری سفارت جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان، فدراسیون گردشگری ارمنستان و سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در کاپان برگزار شده است.

وی این جشنواره را نمونه‌ای موفق از همکاری فرهنگی و مردمی میان ایران و ارمنستان دانست و افزود برنامه‌های آن از یک روز در سال‌های نخست به برگزاری چندروزه در چند مکان توسعه یافته است.

به گفته وی بخشی از برنامه‌های امسال در مناطق جنوبی ارمنستان و بخشی دیگر در ایروان برگزار خواهد شد و این رویداد به بستری برای معرفی موسیقی، هنر، آیین‌ها، صنایع‌دستی، غذاهای سنتی و ظرفیت‌های گردشگری دو کشور تبدیل شده است.

رایزن فرهنگی ایران در ارمنستان گفت: برگزاری چنین برنامه‌هایی به‌ویژه در استان‌ها می‌تواند به تمرکززدایی از فعالیت‌های فرهنگی حضور فعال‌تر جوانان و تقویت روابط مستقیم میان جوامع محلی دو کشور کمک کند.

اسدی‌موحد اظهار کرد: ادیان الهی از جمله اسلام، مسیحیت و یهودیت می‌توانند از ارکان سازنده جوامع باشند و ارزش‌هایی مانند عشق، صلح، عدالت، سعادت، مسئولیت‌پذیری، احترام به انسان و کمک به همنوع را تقویت کنند.

وی گفت: رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های گذشته برنامه‌های متعددی با مشارکت کلیسای حواری ارمنی و مراکز دینی و علمی دو کشور برگزار کرده است.

به گفته اسدی موحد این برنامه‌ها موضوعاتی همچون حقوق بشر، جایگاه زن در جامعه، محیط زیست، صلح، خانواده و مسئولیت اخلاقی پیروان ادیان را دربر گرفته‌اند.

رایزن فرهنگی ایران در ارمنستان افزود: روحانیان، اندیشمندان و مسئولان دینی ایران در سفرهای خود به ارمنستان با نمایندگان کلیسای حواری ارمنی و مسئولان مقر مقدس اچمیادزین دیدار و گفت‌وگو کرده‌اند و شخصیت‌های دینی ارمنی نیز در برنامه‌ها و نشست‌های برگزارشده در ایران حضور یافته‌اند.

وی تأکید کرد: گفت‌وگوی ادیان نباید تنها به مباحث نظری محدود شود، بلکه می‌تواند زمینه‌ای برای یافتن پاسخ‌های مشترک به مسائلی مانند خشونت، جنگ، فروپاشی خانواده، بی‌عدالتی، تخریب محیط زیست و تضعیف ارزش‌های انسانی باشد.

اسدی‌موحد با تأکید بر اینکه پاسخ وی به این موضوع از منظر فرهنگی است گفت : حضور هر قدرت یا بازیگر خارجی معمولاً تنها به حوزه‌های اقتصادی و زیرساختی محدود نمی‌شود و ممکن است با برنامه‌ها و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی نیز همراه باشد.

وی بر ضرورت گسترش تعاملات فرهنگی ارتباطات مردمی و همکاری میان نهادهای غیردولتی ایران و ارمنستان تأکید کرد تا هویت تاریخی و میراث فرهنگی مشترک دو ملت در برابر تحولات بیرونی تضعیف نشود.

رایزن فرهنگی ایران در ارمنستان گفت: دو کشور از پیوندهایی برخوردارند که طی قرن‌ها و در نتیجه همسایگی، هم‌زیستی، تبادلات انسانی، روابط تجاری، اشتراکات تاریخی و گفت‌وگوهای فرهنگی شکل گرفته است و این ارتباطات نباید تنها به مناسبات رسمی یا مقطعی محدود شود.

وی آموزش، هنر، رسانه، گردشگری، تبادل جوانان و همکاری نهادهای محلی را از ابزارهای مؤثر برای تقویت این پیوندها دانست.

اسدی‌موحد فرهنگ را اساس و زیربنای پیشرفت پایدار دانست و تصریح کرد: کشورهایی که به دنبال توسعه اقتصادی و سیاسی هستند باید به فرهنگ، هویت تاریخی و سرمایه اجتماعی خود توجه ویژه داشته باشند.

وی خاطرنشان کرد: توسعه اقتصادی بدون توجه به فرهنگ و هویت می‌تواند به وابستگی، ازخودبیگانگی و تضعیف انسجام اجتماعی منجر شود بنابراین کشورها باید ضمن بهره‌گیری از فرصت‌های جدید اقتصادی و ارتباطی، از هویت فرهنگی، ارزش‌های ملی و روابط تاریخی خود نیز صیانت کنند.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان تأکید کرد : هدف دیپلماسی فرهنگی ایران مقابله با فرهنگ دیگر کشورها نیست، بلکه حفظ و تقویت پیوندهای اصیل ایران و ارمنستان و فراهم کردن زمینه گفت‌وگویی برابر و سازنده میان فرهنگ‌هاست.

وی بر ضرورت گسترش برنامه‌های فرهنگی در استان سیونیک، تقویت همکاری با دانشگاه‌ها، مدارس، کتابخانه‌ها، موزه‌ها و نهادهای محلی، برگزاری رویدادهای هنری و ادبی، توسعه آموزش زبان فارسی و حمایت از ارتباط مستقیم میان جوانان ایرانی و ارمنی تأکید کرد.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان گفت: روابط فرهنگی ایران و ارمنستان از پشتوانه‌ای تاریخی و تمدنی برخوردار است اما حفظ و تقویت این سرمایه نیازمند برنامه‌ریزی مستمر، حضور فعال در استان‌ها، مشارکت جوانان، همکاری نهادهای دولتی و خصوصی و استفاده از ظرفیت‌هایی همچون سینما، ادبیات، ترجمه، آموزش زبان، گردشگری و گفت‌وگوی ادیان است.

وی همچنین فرهنگ را یکی از پایه‌های اصلی روابط پایدار میان ملت‌ها و از عناصر اساسی توسعه سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دانست.

به گفته اسدی‌موحد روابط ایران و ارمنستان زمانی از استحکام بیشتری برخوردار خواهد شد که مناسبات دو کشور از سطح نهادهای مرکزی و پایتخت‌ها فراتر رود و در استان‌ها، دانشگاه‌ها، مدارس، مراکز فرهنگی، خانواده‌ها و میان نسل جوان ریشه بدواند.