«ربانا» حلقه وصل موسیقی ایرانی با شبهقاره
علیرضا شاهینی، پژوهشگر و استاد موسیقی سنتی ایرانی در گفتوگو با رادیو و تلویزیون ملی سریلانکا گفت: ساز «ربانا» پیوند موسیقی مسلمانان ایران و سریلانکا را بازتاب میدهد.
به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در گفتوگویی با اجرای شریفه طاهر، مجری رادیو و تلویزیون ملی سریلانکا ظرفیتهای موسیقایی ایران و مشترکات ملودیهای ایران سرزمین با کشورهای شرق آسیا برای پخش از شبکه رادیو ملی این کشور بررسی شد.
شاهینی در این برنامه ضمن معرفی ویژگیهای ساختاری موسیقی ایرانی، به ظرفیتهای پژوهشی موجود در زمینه مطالعات تطبیقی موسیقی ایران و سریلانکا اشاره داشت.
این هنرمند ایرانی با اشاره به موضوع پژوهش خود با عنوان «مطالعه تطبیقی ساز دف ایران و ساز ربانای سریلانکا»، به شباهتهای فنی، اجرایی و فرهنگی این دو ساز اشاره و تأکید کرد: در فرهنگ مسلمانان سریلانکا اگرچه ساز ربانا از نظر تاریخی احتمالاً ریشه در سنتهای بودایی این کشور دارد و در گذشته با شیوهای متفاوت نواخته میشده است، اما مسلمانان سریلانکا این ساز را متناسب با فرهنگ و آیین خود بازتعریف کردهاند.
وی ادامه داد: امروزه ربانا در بسیاری از آیینهای مذهبی و محافل معنوی مسلمانان، با تکنیکهایی نزدیک به نوازندگی دف ایرانی همراه با ذکرها و نغمههای عرفانی اجرا میشود. این روند، نمونهای ارزشمند از انطباق یک ساز بومی با فرهنگ اسلامی و جلوهای از تحول فرهنگی در موسیقی مسلمانان سریلانکا به شمار میرود.
شاهینی همچنین به دیگر اشتراکات موسیقایی میان دو کشور اشاره کرد و گفت: موسیقی مناطق جنوبی ایران و برخی از سنتهای موسیقایی سریلانکا، بهویژه در جوامع ساحلی، شباهتهای قابل توجهی با یکدیگر دارند، سازهایی مشابه ساز دمام در سریلانکا و الگوهای ریتمیک مشترک، میتواند ریشه در فرهنگ دریانوردی و زندگی جوامع ماهیگیر داشته باشد؛ فرهنگی که در آن ریتم و ساز نه تنها در آیینها، بلکه در فعالیتهای روزمره نظیر پاروزدن قایقها و هماهنگیهای کار گروهی نیز نقش مهمی ایفا میکند .
شایان ذکر است این گفتوگو، فرصتی ارزشمند برای معرفی بخشی از میراث موسیقایی کشورمان به مخاطبان سریلانکایی و نیز تبیین پیوندهای فرهنگی و تاریخی میان دو ملت بود و نقش پژوهشهای تطبیقی در گسترش تعاملات فرهنگی و هنری میان ایران و سریلانکا را بیش از پیش نمایان ساخت.
