به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در نشست علمی کاربردی روسیه و ایران که با محوریت بررسی «نقش زبان فارسی و ایران شناسی در تحکیم روابط میان جمهوری اسلامی ایران و روسیه برگزار شد، ضمن اشاره به تجربه چندین‌ساله خود در حوزه آموزش زبان فارسی، اظهار کرد: ادبیات و آموزش زبان فارسی پیوندی گسست‌ناپذیر دارند و استفاده هدفمند از آثار ادبی می‌تواند علاقه و انگیزه مخاطبان را برای فراگیری این زبان کهن افزایش دهد.

وی در این رویداد که به مناسبت برگزاری روزهای فرهنگی ایران در روسیه برگزار می‌شود با اشاره به تجربه تدوین و انتشار مجموعه‌هایی برای آموزش نوین زبان فارسی بر پایه ادبیات، گفت: در این شیوه، از آثار فردوسی، سعدی، حافظ، مولانا و شاعران و نویسندگان معاصر برای آموزش زبان استفاده می‌شود و متون ادبی متناسب با سطح زبان‌آموز بازنویسی و ارائه می‌شوند.

کریمی‌مطهر افزود: در یکی از تجربه‌های آموزشی، با همکاری گروهی از استادان هندی، آموزش زبان فارسی به هندی‌زبانان بر پایه داستان‌ها و آثار مولانا دنبال شد و تلاش شد مفاهیم ادبی و فرهنگی از همان مراحل ابتدایی آموزش زبان به زبان‌آموز منتقل شود.

رئیس دانشکده زبان‌ها و ادبیات خارجی دانشگاه تهران با بیان اینکه ادبیات می‌تواند نقش مهمی در معرفی فرهنگ ایران ایفا کند، ادامه داد: زمانی که زبان فارسی بر پایه ادبیات آموزش داده می‌شود، زبان‌آموز همزمان با فرهنگ، اندیشه و نگاه مردم ایران نیز آشنا می‌شود.

وی با اشاره به جایگاه ادبیات روسیه در جهان گفت: اگر بخواهیم با دانشجویان روس ارتباط مؤثرتری برقرار کنیم، یکی از بهترین مسیرها ورود از کانال ادبیات است؛ زیرا ادبیات روسیه و ایران، هر دو از ظرفیت‌های گسترده‌ای برای ایجاد گفت‌وگوی فرهنگی برخوردارند.

کریمی‌مطهر بر ضرورت استفاده از ادبیات تطبیقی در آموزش زبان فارسی تأکید کرد و افزود: می‌توان پوشکین را در کنار حافظ و داستایفسکی را در کنار صادق هدایت قرار داد تا دانشجو بتواند میان فرهنگ بومی خود و فرهنگ ایرانی ارتباط برقرار کند.

چهار رویکرد در آموزش زبان فارسی با ادبیات

وی با تشریح چهار رویکرد مهم در آموزش زبان فارسی بر پایه ادبیات، اظهار کرد: رویکرد ساختارگرا، درک متن، شخصی‌سازی و ارتباط متن با زندگی امروز زبان‌آموز و همچنین رویکرد فرهنگی و واکنش خواننده، می‌تواند آموزش زبان را عمیق‌تر و کاربردی‌تر کند.

رئیس دانشکده زبان‌ها و ادبیات خارجی دانشگاه تهران افزود: در این روش، زبان‌آموز ابتدا ساختار و واژگان متن را می‌آموزد، سپس مفهوم آن را به زبان ساده بیان می‌کند و در مرحله بعد، برداشت شخصی خود را با تجربه‌های زندگی، خاطرات یا حتی آثار سینمایی پیوند می‌دهد.

وی تأکید کرد: ادبیاتی که نتواند با زندگی امروز نسل جدید ارتباط برقرار کند، باید بازخوانی و بازآفرینی شود؛ در حالی که ادبیات فارسی، به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های فرازمانی و فرامکانی، همچنان می‌تواند با مخاطبان امروز ارتباط برقرار کند.

ادبیات فارسی و تقویت تفکر انتقادی

کریمی‌مطهر یکی دیگر از کارکردهای مهم ادبیات در آموزش زبان را تقویت تفکر انتقادی دانست و گفت: هر دانشی که در دانشگاه تدریس می‌شود، باید بتواند به رشد مهارت تفکر انتقادی دانشجویان کمک کند و ادبیات فارسی از ظرفیت بالایی برای ایجاد پرسش‌های جدی و شکل‌دهی به نگاه تحلیلی دانشجویان برخوردار است.

وی با اشاره به اشعار خیام، حافظ، سعدی و مولانا خاطرنشان کرد: این آثار می‌توانند زبان‌آموز را با مفاهیمی همچون زندگی، زمان، وجود، فرهنگ و نگاه انسان به جهان مواجه کنند و آموزش زبان را از سطح انتقال واژه‌ها و قواعد فراتر ببرند.

ضرورت توازن فرهنگی در آموزش زبان فارسی

رئیس دانشکده زبان‌ها و ادبیات خارجی دانشگاه تهران در پایان با تأکید بر ضرورت توجه به فرهنگ مخاطب در آموزش زبان فارسی گفت: هنگامی که زبان فارسی در کشوری مانند روسیه آموزش داده می‌شود، باید میان فرهنگ ایرانی و فرهنگ بومی مخاطب توازن ایجاد کرد.

کریمی‌مطهر افزود: اگر در آموزش زبان تنها بر «ایران» تأکید شود، ممکن است مخاطب احساس کند فرهنگ و هویت خودش نادیده گرفته شده است؛ بنابراین باید ایران را در کنار روسیه و سایر فرهنگ‌ها قرار داد تا زمینه گفت‌وگوی برابر و تعامل فرهنگی فراهم شود.

وی تصریح کرد: آموزش زبان فارسی زمانی می‌تواند اثربخش‌تر باشد که در کنار آموزش زبان، زمینه شناخت متقابل فرهنگ‌ها و گفت‌وگوی میان ملت‌ها را نیز فراهم کند.