اقدامات رایزنیهای فرهنگی ایران در اربعین حسینی
با همت رایزنیهای فرهنگی جمهوری اسلامی، آیینهای معنوی ویژه اربعین در کشورهای مختلف جهان برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، همزمان با فرا رسیدن اربعین حسینی، مراسم راهپیمایی نمادین و آیینهای عزاداری این مناسبت با مشارکت پرشور شیفتگان اهلبیت علیهمالسلام و حضور نخبگان فرهنگی، سیاسی و دینی در پنج قاره جهان برگزار شد که در ادامه مشروح برخی از این اقدامات برون مرزی خانههای فرهنگ ایران و رایزنیهای فرهنگی کشورمان از نظر میگذرد.
ازبکستان
همزمان با فرا رسیدن اربعین حضرت اباعبدالله الحسین علیهالسلام و همگام با میلیونها عاشق و دلداده سیدالشهدا علیهالسلام در سراسر جهان اسلام، شیعیان، محبان و ارادتمندان اهلبیت عصمت و طهارت علیهمالسلام در جمهوری ازبکستان نیز با حضور پرشور در آیینهای عبادی، فرهنگی و مذهبی، عشق و ارادت عمیق خود را به پیامبر اعظم حضرت محمد مصطفی صلیاللهعلیهوآلهوسلم، خاندان مطهر ایشان و شهدای والامقام کربلا ابراز کردند.
مراسم اربعین حسینی در شهرهای مختلف ازبکستان، بهویژه سمرقند و بخارا، با حضور گسترده دوستداران اهلبیت علیهمالسلام برگزار شد و جلوهای از پیوند معنوی مسلمانان این سرزمین با نهضت جاودانه عاشورا و فرهنگ ایثار، آزادگی و عدالتخواهی را به نمایش گذاشت. یکی از مهمترین جلوههای حضور ارادتمندان اهلبیت علیهمالسلام)در ازبکستان، مشارکت در راهپیمایی عظیم اربعین در عراق بود.
در این راستا، گروههای مختلفی از شیعیان و عاشقان امام حسین علیهالسلام از شهرهای سمرقند و بخارا، با سازماندهی هیئتهای مذهبی و مساجد، راهی نجف اشرف شدند تا در بزرگترین اجتماع دینی جهان اسلام حضور یابند. بیش از ۲۰۰ نفر از شیعیان و ارادتمندان اهلبیت (علیهمالسلام) از جمهوری ازبکستان در راهپیمایی عظیم اربعین سال جاری حضور یافتند.
بخش قابل توجهی از زائران ازبکستانی پیش از عزیمت به عراق، سفر معنوی خود را از جمهوری اسلامی ایران آغاز کردند. این زائران با حضور در شهر مقدس مشهد، بارگاه نورانی حضرت امام رضا علیهالسلام را زیارت کرده و ضمن ادای احترام به مقام شامخ رهبر شهید جمهوری اسلامی ایران، از فضای معنوی این آستان مقدس بهرهمند شدند. سپس با عزیمت به شهر مقدس قم، توفیق زیارت بارگاه کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها را پیدا کرده و پس از آن راهی نجف اشرف و مسیر پیادهروی اربعین شدند. همچنین گروهی دیگر، پس از پایان مراسم اربعین حسینی، برنامه زیارت جمهوری اسلامی ایران را در دستور کار خود قرار داده و پس از حضور در نجف، کربلا و راهپیمایی اربعین، برای زیارت بارگاه نورانی حضرت امام رضا علیهالسلام در مشهد مقدس و حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها در قم، عازم ایران شدند و سپس به کشور ازبکستان بازخواهند گشت.
همزمان با شب و روز اربعین حسینی، مراسم باشکوه عزاداری و سوگواری حضرت سیدالشهدا علیهالسلام در مساجد و اماکن مذهبی شیعیان ازبکستان برگزار شد. در این مراسم، مؤمنان پس از اقامه نماز جماعت مغرب و عشاء، با قرائت زیارت اربعین، تلاوت قرآن کریم، مرثیهسرایی، نوحهخوانی و ذکر مصائب شهدای کربلا، یاد و خاطره نهضت عاشورا را گرامی داشتند و با تأکید بر پیامهای جاودانه قیام امام حسین علیهالسلام، بار دیگر با آرمانهای آن حضرت تجدید عهد کردند.
مصادف با شب اربعین، مراسم ویژهای با حضور ایرانیان مقیم، فارسیزبانان، جمعی از شهروندان ازبکستان، علاقهمندان اهلبیت علیهمالسلام، کارکنان سفارت جمهوری اسلامی ایران و خانوادههای آنان، در محل سفارت جمهوری اسلامی ایران در تاشکند برگزار شد.
در این مراسم حسن صفرخانی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ازبکستان، به تبیین جایگاه اربعین حسینی، فلسفه قیام عاشورا، نقش نهضت امام حسین علیهالسلام در احیای ارزشهای اسلامی و درسهای ماندگار این قیام برای جهان اسلام و جامعه معاصر پرداخت.
هند (بمبئی)
مراسم بزرگداشت اربعین حضرت اباعبدالله الحسین(ع) امسال نیز همانند سالهای گذشته با حضور هزاران نفر از شیعیان، ایرانیان مقیم هند و عاشقان اهلبیت عصمت و طهارت(ع) در شهر بمبئی و مناطق حومه آن برگزار شد. در این مراسم، ارادتمندان سیدالشهدا (ع) با شور و اخلاص در آیینهای عزاداری حضور یافتند و جلوهای از عشق و وفاداری خود را به نهضت عاشورا به نمایش گذاشتند.
در شهر بمبئی، دستههای عزاداری از مسجد ایرانیان با نوحهخوانی، سینهزنی و ذکر مصائب حضرت سیدالشهدا (ع) به سوی آرامستان ایرانیان (رحمت آباد) حرکت کردند. عزاداران در طول مسیر با قرائت مراثی و نوحههای سنتی، یاد و خاطره شهدای کربلا را گرامی داشتند. در حومه بمبئی، بهویژه در منطقه ممبرا که یکی از مهمترین مراکز تجمع شیعیان ایالت مهاراشترا به شمار میرود، هزاران نفر از عزاداران با برگزاری پیادهروی نمادین اربعین، یاد حرکت عظیم زائران کربلا را زنده نگه داشتند.
ایرانیان مقیم بمبئی نیز همزمان با اربعین حسینی، مراسمهای متعددی را در مراکز مذهبی و فرهنگی خود برگزار کردند. این برنامهها با حضور حجتالاسلام سید محمد تقی شوشتری، مبلغ اعزامی از جمهوری اسلامی ایران و سید محمد هادی صفدری مداح اهل بیت(ع) برگزار شد.
حجتالاسلام شوشتری در سخنانی به تبیین جایگاه اربعین در فرهنگ اسلامی و شیعی پرداخت و گفت: اربعین چهلمین روز شهادت حضرت امام حسین (ع) و یاران باوفایش است. مراسم شب اربعین نیز در انجمن فتوت یزدیان شیعه اثناعشری پس از اقامه نماز مغرب و عشاء برگزار شد. حجتالاسلام شوشتری در ادامه با بیان مصائب اهلبیت (ع) پس از واقعه عاشورا، به موضوع بازگشت کاروان اسیران به کربلا پرداخت.
در ادامه عزاداری بوشهری توسط ایرانیان با اصالت بوشهری و برخی هندیها اجرا شد. این سنت در بمبئی، جلوهای از دیپلماسی فرهنگی است که اواخر قاجار توسط بازرگانان ایرانی به هند منتقل شد.
قطر (دوحه)
همزمان با فرارسیدن اربعین حسینی، مراسم بزرگداشت چهلمین روز شهادت حضرت اباعبدالله الحسین(ع) در محل سفارت جمهوری اسلامی ایران در دوحه برگزار شد. در این مراسم جمعی از کارکنان سفارت جمهوری اسلامی ایران، رایزنی فرهنگی، نمایندگیها و دستگاههای دولتی ایران در دوحه و همچنین معلمان مدارس ایرانی مقیم قطر حضور داشتند.
علی بختیاری، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در دوحه، در سخنان خود ضمن اشاره به ابعاد گوناگون راهپیمایی عظیم اربعین، این حرکت را جلوهای از تداوم حیات نهضت عاشورا و یکی از بزرگترین اجتماعات معنوی جهان اسلام دانست و بر ظرفیتهای فرهنگی، تمدنی و هویتی آن تأکید کرد.
رایزن فرهنگی ایران در ادامه با نگاهی عرفانی به واقعه کربلا، ضمن تبیین رسالت حضرت زینب کبری(س) در تداوم نهضت عاشورا و نقش ایشان در رساندن پیام کربلا، با بهرهگیری از نظریه اسفار اربعه ملاصدرا سیر معنوی و عرفانی نهضت حسینی را مورد تحلیل قرار داد.
وی عاشورا را مکتبی برای حرکت انسان از خود به سوی خدا، بازگشت به جامعه برای هدایت انسانها و تحقق مسئولیت اجتماعی و الهی توصیف کرد. در ادامه مراسم، مداحان اهلبیت عصمت و طهارت(ع) با مرثیهسرایی و ذکر مصائب حضرت سیدالشهدا(ع) و یاران باوفایش، فضای مراسم را معطر به یاد و نام شهدای کربلا کردند و حاضران نیز در سوگ اربعین حسینی به عزاداری و سینهزنی پرداختند.
تایلند
همایش «پیام جهانی اربعین و مسئولیت نخبگان دینی در اندیشه رهبر شهید» با حضور حیدری سفیر ورایزن جمهوری اسلامی ایران در تایلند، جمعی از علما، اندیشمندان، استادان دانشگاه، شخصیتهای برجسته دینی، فرهنگی و دانشگاهی و نیز فرهیختگان مسلمان و بودایی تایلند به همت رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تایلند برگزار شد.
ناصرالدین حیدری، سفیر جمهوری اسلامی ایران در تایلند، به عنوان نخستین سخنران، ضمن خیرمقدم به حاضران، به تبیین جایگاه اربعین به عنوان بزرگترین اجتماع مردمی جهان و یکی از مهمترین جلوههای تمدنساز جهان اسلام پرداخت و بر نقش این حرکت عظیم در تقویت وحدت امت اسلامی، گسترش فرهنگ مقاومت، ترویج عدالت و انتقال پیام عاشورا به ملتهای جهان تأکید کرد.
وی با تبیین وظایف نخبگان دینی در قبال پدیده جهانی اربعین، اظهار کرد: یکی از مهمترین مسئولیتهای علما، اندیشمندان و نخبگان فرهنگی، تأکید بر مشترکات امت اسلامی، تقویت وحدت مسلمانان و خنثیسازی تلاشهای تفرقهافکنانه است.
حیدری خاطرنشان کرد: گسترش روزافزون راهپیمایی اربعین موجب شده برخی قدرتها از تأثیرگذاری این اجتماع عظیم مردمی احساس نگرانی کنند و با شیوههای مختلف درصدد کاهش شکوه و نفوذ آن برآیند؛ موضوعی که به اعتقاد وی، نشاندهنده جایگاه راهبردی اربعین در معادلات فرهنگی و اجتماعی جهان اسلام است.
وی با اشاره به جایگاه ممتاز حرمین شریفین در میان مسلمانان، تصریح کرد: راهپیمایی اربعین نیز با حضور دهها میلیون زائر از کشورهای مختلف، به پدیدهای جهانی و کمنظیر تبدیل شده و این ظرفیت عظیم، نیازمند شناخت عمیق، صیانت فرهنگی و بهرهگیری صحیح در راستای تقویت همبستگی امت اسلامی است.
حیدری پاسداری از اصالت پیام عاشورا را دومین وظیفه مهم نخبگان دینی برشمرد و افزود :همواره خطر تحریف مفاهیم بنیادین نهضت حسینی، از جمله عزتخواهی، ظلمستیزی، امر به معروف و نهی از منکر وجود دارد. وی تأکید کرد که نخبگان دینی و فرهنگی باید با تبیین صحیح معارف عاشورا، از اصالت پیام اربعین صیانت کرده و مانع انحراف این حرکت عظیم از اهداف و آرمانهای اصلی آن شوند.
وی در ادامه، با اشاره به ابعاد جهانی پیام اربعین، خاطرنشان کرد: این پیام، به دلیل ماهیت انسانی، عدالتخواهانه و آزادیبخش خود، محدود به شیعیان یا حتی مسلمانان نیست، بلکه مخاطب آن همه آزادگان، عدالتطلبان و حقیقتجویان جهان هستند و حضور پیروان ادیان مختلف، از جمله مسیحیان، در راهپیمایی اربعین و همچنین همراهی پیروان سایر ادیان با آیینهای عاشورا در ایران، گواه روشنی بر جهانی شدن پیام نهضت امام حسین(ع) و فراتر رفتن آن از مرزهای جغرافیایی، قومی و مذهبی است.
حیدری نخستین مسئولیت نخبگان در این عرصه را تبدیل اربعین به نقطه آغاز یک نهضت تبلیغی جهانی دانست و اظهار داشت : این حرکت میتواند زمینه معرفی مظلومیت، حقانیت و پیام اهلبیت(ع) را با زبانی متناسب با فطرت انسانی برای ملتهای مختلف جهان فراهم سازد.
وی دومین وظیفه را تبیین پیام عاشورا با زبان و ادبیات متناسب با نیازهای انسان معاصر عنوان کرد و افزود: در عصر تحول ارتباطات، بهرهگیری هوشمندانه از رسانههای نوین، فضای مجازی، هنر، ادبیات و ابزارهای جدید ارتباطی، ضرورتی اجتنابناپذیر برای انتقال مفاهیم بلند عاشورا و اربعین به نسل امروز است؛ نسلی که بیش از هر زمان دیگری در جستوجوی عدالت، معنویت و کرامت انسانی است.
حیدری ایجاد شبکههای ارتباطی میان اندیشمندان، دانشگاهیان و نخبگان جهان را سومین وظیفه مهم فرهنگی در عرصه بینالمللی برشمرد و تصریح کرد : توسعه این تعاملات علمی و فکری، زمینه انتقال پیام جهانی نهضت حسینی را از طریق گفتوگو، پژوهش و همکاریهای فرهنگی فراهم خواهد کرد.
وی همچنین معرفی نهضت عاشورا به عنوان الگویی ماندگار از مقاومت در برابر ظلم، استبداد و نظام سلطه را از مهمترین رسالتهای نخبگان حوزوی و دانشگاهی دانست و تأکید کرد : این مسئولیت باید با برنامهریزی دقیق و حضور فعال در عرصههای علمی، رسانهای و فرهنگی بینالمللی دنبال شود.
حیدری، پدیده جهانی اربعین را فرصتی تاریخی و کمنظیر برای جهان اسلام توصیف کرد و اظهار داشت : این حرکت عظیم، با تکیه بر فرهنگ عاشورا، شهادت، ایثار و مقاومت، ظرفیت آن را دارد که مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی را هموار سازد.
سفیر ایران در پایان سخنان خود، تأکید کرد : نخبگان دینی، فرهنگی و علمی، به عنوان پیشگامان عرصه اندیشه و فرهنگ، مسئولیتی خطیر در شناخت، تبیین و معرفی صحیح ابعاد جهانی اربعین بر عهده دارند و تلاش برای ارائه تصویری دقیق، وحدتآفرین و بصیرتبخش از این حرکت عظیم، مصداقی روشن از جهاد تبیین و پاسداری از ارزشهای اصیل اسلامی در عصر حاضر به شمار میرود.
در ادامه، رایزن فرهنگی کشورمان با اشاره به یکی از ابعاد کمتر مورد توجه اندیشه رهبر شهید درباره اربعین، اظهار کرد: از نگاه ایشان، اربعین را نباید صرفاً یک آیین مذهبی یا حتی بزرگترین اجتماع انسانی جهان دانست، بلکه این حرکت عظیم، "رسانهای فراتر از رسانهها" است؛ رسانهای که نه بر پایه فناوری، بلکه بر محور انسان و تجربه زیسته شکل گرفته است.
وی با اشاره به شرایط جهان معاصر، خاطرنشان کرد : امروز بشر در عصر انفجار اطلاعات زندگی میکند؛ عصری که با وجود تولید و انتشار حجم گستردهای از اخبار و اطلاعات، حقیقت بیش از هر زمان دیگری در میان انبوه روایتها پنهان مانده است.
زارع بی عیب تصریح کرد: در رسانههای متعارف، روایت از طریق دوربین، تصویر و ابزارهای ارتباطی منتقل میشود، اما در اربعین، روایت از درون انسان آغاز میشود و هر زائر، پیش از آنکه مخاطب یک پیام باشد، خود به راوی آن تبدیل میشود؛ زیرا پیام اربعین، محصول تبلیغات یا بازنمایی رسانهای نیست و حاصل تجربهای عینی و زیستی و همین ویژگی، آن را به ماندگارترین شکل روایت در تاریخ بشر تبدیل کرده است.
وی با تبیین دیدگاه رهبر شهید درباره نقش اربعین در استمرار نهضت عاشورا، اظهار داشت : اگر عاشورا تنها در صفحات تاریخ باقی میماند، هرگز به جریانی تمدنساز تبدیل نمیشد.
به اعتقاد رایزن فرهنگی کشورمان، آنچه نهضت حسینی را در طول قرنها زنده نگه داشته، انتقال مستمر پیام آن از نسلی به نسل دیگر، از طریق محبت، اشک، خدمت، ایثار و حضور مردم بوده و اربعین، حلقه اتصال و استمرار همین روایت تاریخی به شمار میرود.
وی یکی از ویژگیهای ممتاز این رسانه انسانی را مشارکت فعال همه افراد در تولید و انتقال پیام دانست و خاطرنشان کرد: برخلاف رسانههای رایج، که مخاطبان غالباً مصرفکننده پیام هستند، در اربعین هر انسان خود به بخشی از پیام تبدیل میشودو موکبداران، خادمان، زائران و همه کسانی که با ایثار و خدمت در این حرکت مشارکت میکنند، در حقیقت حاملان زنده پیام عاشورا و از این رو، در اربعین انسانها خود به روایت زنده آن تبدیل میشوند.
زارع بی عیب با اشاره به نگاه رهبر شهید، تأکید کرد : همین ویژگی، اربعین را به رسانهای شکستناپذیر تبدیل کرده؛ زیرا ممکن است ابزارهای رسانهای دچار محدودیت، سانسور یا تحریف شوند، اما تجربهای که میلیونها انسان آن را با جان و دل لمس کردهاند، از حافظه تاریخی آنان زدوده نخواهد شد. به گفته وی، حقیقتی که در متن زندگی مردم ریشه بدواند، از مرزهای جغرافیایی، فناوری و محدودیتهای رسانهای فراتر خواهد رفت.
وی گفت: رهبر شهید، آینده نبردهای فرهنگی را بیش از آنکه رقابتی میان ابزارهای رسانهای بدانند، رقابتی میان روایتها ارزیابی میکنند و معتقدند ملتی موفق خواهد بود که بتواند روایتی صادقانه، الهامبخش و باورپذیر از هویت، فرهنگ و ارزشهای خود ارائه کند.
رایزن فرهنگی کشورمان تصریح کرد: از این منظر، اربعین یکی از بزرگترین سرمایههای جهان اسلام در عرصه روایتسازی فرهنگی به شمار میرود؛ زیرا پیام آن از ایمان، باور و حضور مردم سرچشمه میگیرد و وابسته به قدرتهای سیاسی یا جریانهای تبلیغاتی نیست.
وی مسئولیت نخبگان، دانشگاهیان، هنرمندان و اصحاب رسانه را فراتر از انعکاس خبری راهپیمایی اربعین دانست و خاطرنشان کرد : رسالت اصلی آنان، تبیین منطق ارتباطی و ظرفیت تمدنی این حرکت است.
زارع بی عیب همچنین با اشاره به دیدگاه رهبر شهید درباره جهانی بودن پیام اربعین، اظهار داشت: اگر این پیام با زبان عقل، فرهنگ، هنر و گفتوگو برای ملتهای مختلف تبیین شود، بسیاری از سوءبرداشتها و فاصلههای فرهنگی از میان خواهد رفت. وی افزود که اربعین، پیش از آنکه درباره یک آیین یا مذهب سخن بگوید، از انسان، عدالت، حقیقت، همدلی و کرامت انسانی سخن میگوید و از همین رو، ظرفیت گفتوگو با وجدان مشترک بشریت را داراست.
حجت الاسلام والمسلمین صدرالسادات نماینده جامعه المصطفی العالمیه در تایلند در ابتدای سخنان خود، با بیان اینکه در بیانات رهبر شهید میان "اصل اربعین" و "حماسه راهپیمایی اربعین" تفاوت مفهومی وجود دارد، خاطرنشان کرد: که هر یک از این دو حوزه، دارای آثار، کارکردها و مسئولیتهای متفاوتی و بررسی دقیق آنها، شناخت عمیقتری از اندیشه معظمله درباره اربعین به دست میدهد.
صدرالسادات در تشریح دیدگاه رهبر شهید درباره اصل اربعین، اظهار کرد: معظمله اربعین را از مصادیق برجسته شعائر الهی میدانند و با استناد به آیه شریفه "وَمَن یُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقْوَى الْقُلُوبِ"، بر جایگاه این حرکت در تقویت ایمان و تقوای جامعه اسلامی تأکید کردهاند.
وی افزود: از نگاه رهبر شهید، اربعین امتداد یک جهاد فرهنگی است؛ جهادی که تنها به بیان حقایق محدود نمیشود، بلکه با حضور عملی و اجتماعی، زمینه آشکار شدن حقیقت و مقابله با تحریف را فراهم و رهبر شهید، اربعین را رمز جاودانگی نهضت عاشورا میدانند و معتقدند هر یک از ابعاد این حرکت، ظرفیت تبدیل شدن به موضوعی مستقل برای پژوهشهای علمی و مطالعات تمدنی را دارد.
صدرالسادات یکی دیگر از محورهای اندیشه رهبر شهید را نگاه به اربعین به عنوان یک "رسانه عمومی" دانست و اظهار کرد: معظمله، بهویژه در عصر گسترش رسانهها، جنگ روایتها و انفجار اطلاعات، راهپیمایی اربعین را رسانهای جهانی میدانند که فراتر از یک عمل عبادی یا مناسک فردی عمل میکند.
وی تأکید کرد: از منظر رهبر شهید، هر زائر اربعین خود یک رسانه زنده است که پیام عاشورا را به جهان منتقل میکند و همین ظرفیت مردمی، سبب شده است که اربعین، علیرغم محدودیتهای رسانهای، جایگاه جهانی خود را تثبیت کند.
صدرالسادات افزود: رهبر شهید، اربعین را یکی از ارکان شکلگیری تمدن نوین اسلامی میدانند و بر این باورند که این حرکت عظیم، ظرفیتهای گستردهای برای تولید اندیشه، گسترش فرهنگ اسلامی و تقویت هویت تمدنی جهان اسلام در اختیار دارد.
شیخ حسین بی سالم از علمای تاثیر گذار در حوزه قرآن و رییس مرکز امام حسین (ع) در بانکوک با اشاره به موضوع نشست، گفت: اربعین حسینی در دهههای اخیر به یکی از مهمترین پدیدههای جهان اسلام و یکی از بزرگترین اجتماعات مردمی جهان تبدیل شده است و بررسی ابعاد جهانی این حرکت، برای شناخت تأثیر آن بر جامعه بشری و تحولات فرهنگی و اجتماعی جهان اسلام، ضرورتی انکارناپذیر به شمار میرود.
وی با تأکید بر اینکه سنت زیارت و پیادهروی اربعین، سابقهای طولانی در تاریخ اسلام دارد، خاطرنشان کرد: این حرکت از نخستین سالهای پس از شهادت حضرت امام حسین (ع) آغاز شده و بیش از هزار سال استمرار یافته است. به گفته وی، آنچه امروز شاهد آن هستیم، گسترش جهانی این سنت دیرینه و حضور گسترده میلیونها زائر از کشورهای مختلف جهان در این آیین معنوی است.
شیخ حسین بی سالم با اشاره به نقش مسلمانان در کشورهای مختلف، از جمله تایلند، خاطرنشان کرد: حتی کسانی که امکان حضور در پیادهروی اربعین را ندارند، با برپایی موکبها، توزیع آب و غذا و خدمترسانی به مردم، فرهنگ اربعین را زنده نگه میدارند و در گسترش پیام خدمت، همدلی و محبت حسینی سهیم هستند.
شیخ غلامعلی اباذر از علمای تاثیر گذار بانکوک و امام جمعه و جماعت رسمی مسجد الهدی در آغاز سخنان خود، گفت: شناخت کامل اندیشههای رهبر معظم انقلاب، به دلیل عمق و گستردگی آن، کار آسانی نیست، اما میتوان با بررسی رویکردها، رهنمودها و سیاستهای ایشان، تصویری روشن از نگاه معظمله نسبت به اربعین و فرهنگ عاشورا به دست آورد.
وی در ادامه، نگاه رهبر معظم انقلاب به اربعین را در دو عرصه داخلی و بینالمللی مورد بررسی قرار داد و اظهار کرد: در عرصه داخلی، ایشان همواره بر زنده نگه داشتن فرهنگ عاشورا، گسترش معارف حسینی و برگزاری باشکوه مراسم عزاداری و آیین اربعین تأکید و این موضوع را یکی از پایههای حفظ هویت دینی و فرهنگی جامعه اسلامی میدانند.
فْرا سامارن سرینگام (Phra Samarn Sri-ngarm) با نام رهبانی کمپیراپانیو (Kampheeraphanyo) رییس شورای ملی مردم تایلند در بانکوک گفت: اصطلاح «قدرت نرم» که امروزه در ادبیات سیاسی جهان کاربرد فراوانی یافته، برای تبیین حقیقت قدرت معنوی کافی نیست و آنچه انسان را متحول میکند، نه قدرت نرم، بلکه حقیقتی فراتر از آن است که میتوان از آن با عنوان "قدرت صفر" یاد کرد؛ قدرتی که از رهایی انسان از خودخواهی، رسیدن به وحدت درونی، اتصال به حقیقت مطلق و حضور در پیشگاه خداوند سرچشمه میگیرد.
وی افزود : این حقیقت در سنت اسلامی با مفاهیمی همچون توحید و بندگی خداوند تبیین شده و در آیین بودا نیز در قالب مفاهیمی مانند رهایی، نیروانا و فنا در حقیقت مورد توجه قرار گرفته و اگرچه اصطلاحات در ادیان مختلف متفاوت است، اما همه آنها به یک حقیقت مشترک اشاره دارند و آن، رهایی انسان از اسارت نفس و حرکت به سوی آرامش، عدالت و کمال معنوی است.
سرینگام تأکید کرد : جمهوری اسلامی ایران توانسته است بار دیگر این حقیقت را به جهانیان یادآوری کند که کرامت انسان، پیش از هر چیز، به روح، اخلاق و باورهای معنوی او وابسته است و نه به میزان ثروت، قدرت نظامی یا پیشرفتهای مادی و اگر انسان همه امید خود را به ابزارهای مادی محدود کند، از حقیقت وجودی خویش فاصله خواهد گرفت؛ زیرا آنچه انسان را از دیگر موجودات متمایز میسازد، بعد معنوی و اخلاقی اوست.
رییس شورای ملی تایلند به جایگاه جمهوری اسلامی ایران در بیداری معنوی ملتها اشاره کرد و گفت: ایران در سالهای اخیر نقشی فراتر از یک بازیگر سیاسی ایفا کرده و توانسته است هویت خود را بر پایه ایمان، استقلال و ارزشهای معنوی حفظ کند و همین پایداری موجب شده است بسیاری از ملتها، ایران را نه صرفاً به عنوان یک کشور، بلکه به عنوان نمادی از مقاومت فرهنگی، هویت مستقل و استقامت معنوی بشناسند.
وی ابراز امیدواری کرد: ملتهای ایران، تایلند و دیگر کشورهای جهان، با تکیه بر گفتوگو، احترام متقابل، عدالت و ارزشهای مشترک انسانی، آیندهای روشنتر و صلحآمیزتر برای نسلهای آینده رقم بزنند.
پاکستان (لاهور)
همزمان با اربعین حسینی، خیابانهای لاهور شاهد حضور پرشور هزاران نفر از عاشقان حضرت اباعبدالله الحسین علیهالسلام بود که از مساجد و حسینیههای مختلف شهر به سوی حسینیه کربلای گامیشاه حرکت کردند.
در طول مسیر، دهها موکب مردمی با توزیع غذا، شربت و نذورات از عزاداران پذیرایی کردند و جلوهای کمنظیر از عشق، اخلاص و مهماننوازی مردم لاهور نسبت به اهلبیت علیهمالسلام را به نمایش گذاشتند.
خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در لاهور نیز با برپایی موکب و توزیع شربت در این حرکت معنوی مشارکت کرد. استقبال گسترده مردم از این موکب، بار دیگر عمق ارادت و محبت مردم پاکستان، بهویژه شهر لاهور، به حضرت سیدالشهدا (علیهالسلام) و فرهنگ عاشورا را به نمایش گذاشت.
کربلای گامیشاه از مشهورترین و کهنترین حسینیههای شبهقاره است که به نام حضرت بابا سید غلامعلی شاه، معروف به «گامیشاه»، نامگذاری شده است؛ عارف و عاشق اهلبیتی که در همان زمینی که بعدها این حسینیه بر آن بنا گردید، به خاک سپرده شد.
بابا گامیشاه در دوران حکومت مهاراجه رنجیتسینگ بر پنجاب میزیست. او سراسر عمر مجرد ماند، غالباً جامه سیاه بر تن داشت و به سوگواری پیوسته برای شهدای کربلا شهرت یافته بود. نقل است که هر سال در ایام محرم، تعزیهای کوچک را — به اندازهای که بتواند بر سر حمل کند و از دور دیده شود — بر سر میگذاشت و گرداگرد شهر قدیم (والڈ سٹی) لاهور میگشت و بر سالار شهیدان (علیهالسلام) نوحه سر میداد؛ سنتی که برای همیشه در میان شیعیان لاهور ماندگار شد. بر پایه روایات تاریخی، مهاراجه رنجیتسینگ او را به سبب همین عزاداریهای آشکار زندانی کرد؛ اما آن شب خوابهای هولناک دید و بامداد فردا همراه با عارف دیگری به نام سید عزیزالدین نزد بابا آمد و او را آزاد ساخت.
پس از این واقعه، مهاراجه نهتنها اجازه داد عزاداری اهلبیت علیهمالسلام آشکارا برگزار شود، بلکه خود در مواقع نیاز از راهنمایی معنوی او بهره میجست.
پس از رحلت بابا گامیشاه، خاندان قزلباش لاهور زمینی را که مزار او در آن قرار داشت خریداری کردند و حسینیهای در آن بنا نهادند. این حسینیه را نواب مظفرعلیخان قزلباش در سال ۱۸۷۷ میلادی در جوار مزار بابا ساخت تا خدمات او در راه احیای عزاداری در آن روزگار دشوار پاس داشته شود.
شگفت آنکه مسیر دستههای عزاداری از همان آغاز تاکنون تغییری نکرده است؛ دستهها از نثار حویلی و مبارک حویلی در شهر قدیم لاهور آغاز میشوند و به کربلای گامیشاه ختم میگردند، و راهپیماییهای اربعین حسینی و ۲۸ صفر از برجستهترین مراسم این مسیر به شمار میروند.
امروزه دستههای بزرگ عزاداری با ذاکران، نوحهخوانان، تعزیهها، علمها و ذوالجناح از نقاط مختلف لاهور به کربلای گامیشاه میرسند؛ سنتی که ریشه در دوران سیکها دارد و در دوره استعمار بریتانیا بر شکوه آن افزوده شد. این مکان مقدس، امروز قلب تپنده عزاداری حسینی در پنجاب و یکی از بزرگترین کانونهای فرهنگ عاشورا در پاکستان است و حضور میلیونی عاشقان اهلبیت علیهمالسلام در اربعین هر سال، گواهی زنده بر تداوم راهی است که آن عارف سیاهپوش نزدیک به دو سده پیش، یکتنه آغاز کرد.
اصغر مسعودی، وابسته فرهنگی و مسئول خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در لاهور، با حضور در مراسم اربعین حسینی در حسینیه کربلای گامیشاه، در جمع عزاداران حسینی شرکت کرد و از نزدیک در جریان برگزاری این آیین عظیم معنوی قرار گرفت.
وی در حاشیه این مراسم، ضمن تسلیت فرارسیدن اربعین سالار شهیدان علیهالسلام، از شور و اخلاص مردم لاهور در بزرگداشت این روز و از تلاش برگزارکنندگان، خادمان مواکب و متولیان حسینیه کربلای گامیشاه قدردانی کرد و حضور پرشور عاشقان اهلبیت علیهمالسلام در این راهپیمایی را نشانه پیوند عمیق و ناگسستنی فرهنگی و مذهبی دو ملت ایران و پاکستان و جلوهای از جاودانگی فرهنگ عاشورا دانست.
مالزی
مراسم بزرگداشت اربعین حسینی با حضور سفیر، داتوک سری محمد صابو (محمد بن سابو) وزیر کشاورزی و امنیت غذایی مالزی، جمعی از ایرانیان مقیم، شخصیتهای فرهنگی، مذهبی، دانشگاهی، مسلمانان سایر کشورها وعلاقهمندان به فرهنگ و معارف اهل بیت (ع) در حسینیه ولایت رایزنی فرهنگی در تایلند برگزار شد.
حجتالاسلام والمسلمین صدرالسادات مدیر منطقهای المصطفی در تایلند، به تبیین ابعاد تاریخی و اعتقادی اربعین حسینی پرداخت و گفت: حرکت عظیم اربعین امروز به بزرگترین اجتماع مردمی جهان تبدیل شده و نماد وحدت، همدلی، ایمان و عشق به اهلبیت (ع) است.
وی با اشاره به جایگاه بیبدیل جابر بن عبدالله انصاری در تاریخ اسلام، اظهار کرد: شناخت شخصیت جابر، درک عمیقتری از فلسفه اربعین به دست میدهد چرا که وی نخستین زائر مرقد مطهر امام حسین (ع) نبود، بلکه از برجستهترین صحابه رسول خدا (ص)، از راویان بزرگ حدیث و از شخصیتهای مورد اعتماد در میان مسلمانان به شمار میرفت.
صدرالسادات افزود: جابر بن عبدالله انصاری از اصحاب پیامبر اکرم (ص)، امیرالمؤمنین علی (ع)، امام حسن مجتبی (ع)، امام حسین (ع)، امام سجاد (ع) و امام محمد باقر (ع) بود و از معدود افرادی است که توفیق درک حضور پنج امام معصوم را یافت و منابع معتبر تاریخی و رجالی، از جمله آثار شیعه و اهل سنت، وی را از راویان پرحدیث و مورد وثوق معرفی و بیش از هزار و پانصد حدیث از او نقل شده که شخصیت علمی و تقوای او به اندازهای بود که محدثان بزرگ، روایات وی را از منابع معتبر حدیثی به شمار آوردهاند.
در ادامه این مراسم، محمد صابو وزیر کشاورزی و امنیت غذایی مالزی و از چهرههای سیاسی برجسته این کشور گفت: امروز باید این واقعیت را پذیرفت که رژیم صهیونیستی و ایالات متحده از قدرت نظامی و سیاسی گستردهای برخوردارند و کمتر کشوری توان رویارویی مستقیم با آنان را دارد و با این حال، تاریخ نشان داده که همواره انسانهایی وجود داشتهاند که نه با ثروت و قدرت، بلکه با ایمان، اخلاص و فداکاری در برابر قدرتهای بزرگ ایستادهاند.
وی افزود: از نگاه من، یکی از این شخصیتها، امام شهید آیتالله سید علی خامنهای است؛ رهبری که سالها مسئولیت هدایت کشور را بر عهده داشت، اما زندگی شخصی او بر پایه سادهزیستی، خدمت به مردم و دفاع از دین استوار بود و همواره آزادی قدس شریف و مسجدالاقصی را از مهمترین آرمانهای خود میدانست و چنین انسانهایی هستند که میتوانند مسیر تاریخ را تغییر دهند.
محمد صابو با اشاره به گسترش فرهنگ عاشورا در جهان گفت: امروز در ایام محرم و اربعین، شاهد تحولات بزرگی هستیم و جمهوری اسلامی ایران به قدرتی اثرگذار در معادلات منطقهای و جهانی تبدیل شده و آنچه بیش از همه شگفتانگیزه، گسترش پیام اربعین در سراسر جهان است که امروزه مراسم اربعین تنها به عراق یا کشورهای اسلامی محدود نیست، بلکه در ایالات متحده، کانادا، نیجریه و بسیاری از کشورهای دیگر نیز برگزار و تصاویر رهبران ایران در شهرهایی همچون لندن، پاریس و دیگر کشورهای غربی به چشم میخورد.
وی با ابراز امیدواری نسبت به آینده فلسطین اظهار داشت: من عمیقاً باور دارم که فلسطین روزی آزاد خواهد شد و معتقدم ملتهای اروپا نقش مهمی در تحقق این هدف ایفا خواهند نمود و من سه بار برای حضور در راهپیماییهای حمایت از فلسطین و محکومیت جنایات علیه مردم غزه به لندن و چند کشور اروپایی سفر کردهام و از نزدیک شاهد حضور گسترده مردم در این حرکتهای مردمی بودهام.
سیرالئون
در آستانه اربعین حضرت اباعبدالله الحسین علیهالسلام، مراسم بزرگداشت این مناسبت عظیم دینی و فرهنگی به همت جامعه خدام اهل بیت فریتاون و حضور رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و با مشارکت شیعیان و محبان آلالله در سالن اجتماعات هتل فامیلی کینگدام شهر فریتاون برگزار شد.
در آغاز مراسم، شیخ معاذ باه، رهبر معنوی شیعیان سیرالئون، به تشریح ابعاد معرفتی، تاریخی و تمدنی نهضت عاشورا پرداخت. وی با بیان اینکه قیام امام حسین علیهالسلام محدود به یک مقطع تاریخی نیست، بلکه مکتبی جاودانه برای همه ملتهای آزاده جهان است، تأکید کرد: عاشورا معیار تشخیص حق از باطل و الگوی همیشگی مقابله با ظلم، فساد و تحریف ارزشهای الهی است.
وی با اشاره به اینکه اربعین، استمرار پیام عاشورا و عامل زنده نگه داشتن فرهنگ ایثار، عدالتخواهی و مسئولیتپذیری اجتماعی است، اظهار کرد: هر جامعهای که در برابر ظلم، اشغال، تبعیض و بیعدالتی ایستادگی کند، در حقیقت در مسیر آرمانهای امام حسین علیهالسلام حرکت کرده است.
شیخ معاذ باه، جمهوری اسلامی ایران را نماد دفاع از مظلومان، حمایت از ملتهای تحت ستم، پاسداری از عزت امت اسلامی و ایستادگی در برابر ظلم و استکبار توصیف کرد.
در ادامه، عابدین سیاحت، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به عنوان سخنران ویژه مراسم، به تبیین ابعاد معرفتی، فرهنگی، اجتماعی و تمدنی اربعین حسینی پرداخت.
وی با بیان اینکه اربعین تنها بزرگداشت یک رویداد تاریخی نیست، بلکه احیای یک منظومه فکری و اخلاقی است، گفت: راز ماندگاری نهضت امام حسین علیهالسلام در جهانی بودن ارزشهایی همچون حقیقت، عدالت، آزادی، کرامت انسانی، مسئولیتپذیری و مقاومت در برابر ظلم نهفته است.
رایزن فرهنگی کشورمان ادامه داد: پیام عاشورا، انسان معاصر را به مسئولیتپذیری در برابر سرنوشت جامعه، دفاع از مظلوم، مقابله با ظلم و حفظ کرامت انسان فرا میخواند.
وی همچنین با اشاره به حضور میلیونی زائران اربعین از کشورهای مختلف جهان، این حرکت عظیم را یکی از کمنظیرترین جلوههای همبستگی انسانی، خدمترسانی داوطلبانه، محبت، ایثار و وحدت امت اسلامی توصیف کرد.
سیاحت با تطبیق پیام عاشورا بر شرایط امروز جهان، تصریح کردند که جامعه بشری همچنان با اشکال مختلف ظلم، جنگ، تبعیض، فقر و نقض کرامت انسانی مواجه است و از این رو، پیام اربعین بیش از هر زمان دیگری زنده، کاربردی و الهامبخش است.
وی افزود: فرهنگ حسینی، فرهنگ نفرت و خشونت نیست، بلکه فرهنگ عزت، صبر، مقاومت، عدالتخواهی، همزیستی و دفاع از کرامت انسان است و این پیام، همه آزادگان جهان را فارغ از نژاد، زبان و مذهب مخاطب قرار میدهد.
فیلیپین
در راستای ترویج فرهنگ عاشورایی و تعظیم شعائر حسینی، مراسم سوگواری اربعین حسینی با حضور یوسف اسماعیلزاده سفیر، کارکنان نهادها، دانشجویان ایرانی و ایرانیان مقیم و خانوادههای ایشان و دیگر محبان اهلبیت از فیلیپین و افغانستان در محل سالن اجتماعات رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در مانیل - فیلیپین برگزار شد.
مراسم با زیارت اربعین آغاز و پس از خیرمقدم با سخنرانی شیخ مجتبی محور مفهوم اربعین، عظمت پیادهروی اربعین و برافراشته نگهداشتن پیام عاشورا ادامه یافت.
سخنران ضمن تبیین ابعاد نهضت حسینی با بازخوانی درسهای کربلا؛ رشادتها و ایستادگی رهبر شهید و معظم انقلاب اسلامی امام خامنهای در برابر ظالمان و مستکبران را نمونه الگوپذیری از مکتب امام حسین علیهالسلام دانست.
ترکیه (آنکارا)
مراسم بزرگداشت اربعین حسینی به همت رایزنی فرهنگی ایران در آنکارا و همراهی عاشقان اهل بیت (ع)، کارکنان نهادهای ایرانی در آنکارا، خانوادههای ایرانیان مقیم و جمعی از ارادتمندان خاندان عصمت و طهارت در ترکیه برگزار شد.
احمد شفائیمهر، روحانی و استاد دانشگاه ترکیه با اشاره به تبیین ابعاد معنوی و تاریخی حماسه اربعین، به تحلیل وضعیت جاری منطقه و نقش ایستادگی ملت ایران پرداخت.
وی با ادای احترام به مقام شامخ رهبر شهید، یاد و خاطره ایشان را گرامی داشته و بر اهمیت حفظ وحدت، همدلی و روحیه مقاومت در برابر تهدیدات دشمنان تأکید کرد.
بخش بعدی برنامه سوگواری با نوحهخوانی و مرثیهسرایی بهرام خیری مداح اهل بیت(ع) ادامه یافت.
ارمنستان
آیین سوگواری اربعین حسینی با حضور خلیل شیرغلامی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان، محمد اسدی موحد رایزن فرهنگی کشورمان، اعضای سفارت و خانوادههای آنان، جمعی از ایرانیان مقیم، شیعیان و علاقهمندان به مکتب اهلبیت از چند کشور در مسجد تاریخی کبود ایروان برگزار شد.
حجتالاسلام والمسلمین رستمی، امام مسجد کبود ایروان، درباره جایگاه اربعین در تداوم پیام عاشورا و نقش آن در تقویت روحیه استقامت و پایداری در جوامع اسلامی سخنرانی کرد.
وی با بیان اینکه «استقامت، رمز پیروزی حق بر باطل است»، اظهار داشت: اربعین حسینی یکی از روشنترین جلوههای پایداری در برابر ظلم، تحریف و فراموشی حقیقت به شمار میرود. اگر پیام عاشورا با روشنگری، صبر و ایستادگی خاندان امام حسین علیهالسلام و یاران وفادار آن حضرت استمرار نمییافت، اهداف قیام کربلا نمیتوانست در طول تاریخ به این گستردگی زنده و اثرگذار باقی بماند.
امام مسجد کبود ایروان تأکید کرد: مقابله با ظلم، صرفاً یک فضیلت اخلاقی و رفتاری پسندیده نیست، بلکه مسئولیتی دینی و انسانی است و انسان مؤمن نمیتواند در برابر ظلم، تبعیض و پایمالشدن حقوق دیگران بیتفاوت باشد.
وی افزود: فرهنگ اربعین، مسلمانان را به پایداری در مسیر حقیقت، دفاع از کرامت انسانی، یاری مظلومان و مسئولیتپذیری در برابر مسائل جامعه فرا میخواند و نشان میدهد که ایستادگی آگاهانه و همراه با ایمان میتواند زمینهساز غلبه حق بر باطل شود.
پس از پایان سخنرانی، مراسم با مرثیهخوانی، نوحهخوانی و سینهزنی در سوگ حضرت امام حسین علیهالسلام و شهدای کربلا ادامه یافت. حاضران با یادآوری فداکاریها و جانفشانیهای شهدای عاشورا، بر وفاداری خود به آرمانهای عدالتخواهانه و انسانساز نهضت حسینی تأکید کردند.
_crop.jpg)
