English|عربي
صفحه اصلي|اروپا - آمريكا|آفريقا - عربي|آسيا - اقيانوسيه|اخبار سازمان|آشنایی با سازمان
چهارشنبه ٢٠ آذر ١٣٩٨


  چاپ        ارسال به دوست

رایزن فرهنگی ایران در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس؛

همکاری‌های فرهنگی ایران و قرقیزستان: گذشته، حال و آینده

وجود مواریث و مفاخر مشترک بین ایران و قرقیزستان، اشتراکات فرهنگی، همکاری‌های دوجانبه و علاقه‌مندی مردم و دولت‌مردان این کشورها برای برقراری و بسط روابط در حوزه‌های فرهنگی از وجوه مهم روابط بین دو ملت است.

 

به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، پرویز قاسمی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قرقیزستان در گفت‌وگو با نماینده خبرگزاری فارس در قرقیزستان به موضوع «همکاری‌های فرهنگی ایران و قرقیزستان: گذشته، حال و آینده» پرداخت مشروح آن در ادامه برای مخاطبین و علاقه‌مندان به تحولات فرهنگی ایران و قرقیزستان می‌آید:

تاریخچه روابط فرهنگی بین ایران و قرقیزستان و سطح روابط فرهنگی فعلی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

از همان سال‌های اول استقلال قرقیزستان و شناسایی رسمی استقلال این کشور توسط جمهوری اسلامی ایران، روابط و مناسبات فرهنگی بین دو کشور نیز بر اساس نگاهی که در سیاست خارجی کشورمان به منطقه آسیای مرکزی وجود دارد؛ پا به پای روابط در عرصه‌های سیاسی و اقتصادی برقرار بوده است. این روابط در طول این مدت همواره بوده و شالوده‌ها و بنیان‌های این روابط نیز سال به سال و به مرور زمان مستحکم تر شده است.

تنظیم موافقتنامه همکاری‌های فرهنگی بین دو کشور جزو اولین شالوده‌هایی بوده که در همان سال‌های اول به امضا رسیده و پس از آن همکاری‌ها در حوزه‌های مختلف فرهنگی باستناد موافقتنامه فرهنگی و یادداشت تفاهم‌های زمانبندی شده و برنامه اجرایی همکاری‌های علمی فرهنگی و اموزشی پیش رفته است.

با تأسیس رسمی رایزنی فرهنگی ایران  در بیشکک، روابط و مناسبات فرهنگی وارد مرحله جدیدتری شد. در حال حاضر، نزدیک به 10 سال است که ایران در قالب رایزنی فرهنگی و از طریق تعامل با مراکز ذیربط قرقیزستان فعالیت می‌کند.

پس از گذشت نزدیک به سه دهه از برقراری روابط و مناسبات ایران با قرقیزستان و یک دهه از تأسیس رایزنی فرهنگی ایران در بیشکک، امروز می‌توان ارزیابی دقیق تری از سطح روابط فرهنگی بین دو کشور حداقل در طول یک دهه اخیر ارائه کرد. اولین ارزیابی و نکته قابل ذکر در این زمینه به خواست و اراده مسئولان عالی‌رتبه دو کشور برای بسط و توسعه روابط در حوزه‌های مختلف فرهنگی چون برگزاری هفته‌های فرهنگی و فیلم، تبادل هیأت‌های فرهنگی هنری، برگزاری نمایشگاه‌ها و جشنواره‌ها، شرکت در جشنواره‌های فرهنگی و هنری و نمایشگاه‌های کتاب، ترجمه و نشر، برگزاری همایش‌های مشترک و همکاری بین دانشگاه‌های دو کشور برمی‌گردد.

دومین نکته مهم پایه‌ریزی شالوده اصلی روابط فرهنگی است که همانا عبارت است از تنظیم و امضای موافقتنامه فرهنگی بین دو کشور و به تبع امضای این موافقتنامه در سال‌های اخیر در حوزه‌های مختلف فرهنگی یادداشت تفاهم‌ها و تفاهم‌نامه‌هایی میان بخش‌های ذیربط فرهنگی دو کشور تنظیم و امضا شده است.

در تداوم همکاری‌های فرهنگی و در اجرای مفاد تفاهم‌نامه‌های امضا شده اتاق‌های ایران و زبان فارسی در برخی دانشگاه‌ها و مدارس قرقیزستان راه اندازی شده و یا اتاق‌های موجود مورد حمایت قرار گرفته‌اند.

زبان و ادبیات فارسی  از محوری ترین فعالیت‌های فرهنگی ایران در قرقیزستان بشمار می‌رود، لذا این حوزه سال به سال بیشتر مورد توجه نمایندگی فرهنگی بوده است. همواره برای گسترش زبان فارسی و ایجاد گروه‌های آموزش زبان فارسی در مدارس و دانشگاه‌های این کشور تلاش می‌کنیم.

همکاری‌های خوبی بین دانشگاه‌های قرقیزستان با برخی دانشگاه‌های ایران برقرار شده و زمینه‌های بیشتری برای همکاری‌ها در این حوزه وجود دارد. ما تلاش می‌کنیم پُل واسطی برای لینک و اتصال  مراکز علمی دانشگاهی دو کشور باشیم. همچنین، انتظار می‌رود هر دو طرف در اجرایی کردن مفاد توافقات و یادداشت تفاهم‌ها جدیت بیشتری داشته باشند.

تأسیس مرکز گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و قرقیزستان

با توافقات اولیه‌ای که صورت گرفته قرار است به زودی مرکز گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و قرقیزستان در یکی از دانشگاه‌های قرقیزستان تأسیس شود و در ذیل فعالیت‌های این مرکز انتشار نشریه‌ای مشترک به زبان‌های روسی و فارسی با همین عنوان نیز پیش بینی شده است.

برگزاری همایش بین‌المللی در موضوع کلی گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و قرقیزستان و با عنوان «نقش عرفان اسلامی در گفت­وگوهای فرهنگی: فرصت­ها و ظرفیت­های نخبگان ایران، آسیای مرکزی و قفقاز» نیز در دست پیگیری است.

دور اول «گفت­وگوهای فرهنگی ایران، آسیای مرکزی و قفقاز» با عنوان «میراث مشترک فرهنگی و تاریخی» در دی ماه 1396 به میزبانی ایران در دانشگاه مازندران برگزار شد.

لطفا در خصوص برنامه‌‎های رایزنی فرهنگی کشورمان در بیشکک بگویید.

برنامه‌های رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در بیشکک حوزه‌های مختلفی را در برمی‌گیرد که می‌توان آنها را در دو سطح  مخاطبان نخبگانی و عمومی تقسیم بندی کرد.  برگزاری همایش، نشست و میزگرد، چاپ، ترجمه و رونمایی کتاب و ...  عمدتاً برای اقشار خاص و محدودی که شامل نخبگان جامعه هستند، صورت می‌گیرد.

نمایندگی‌های فرهنگی معمولا با توجه به مخاطبان خود فعالیت می‌کنند. امکانات محدود آنان اجازه نمی‌دهد که برنامه‌های همگانی زیادی داشته باشند. چرا که این برنامه‌ها با هزینه‌های بیشتری همراه می‌شوند. با این وجود نمایندگی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در بیشکک تلاش داشته که از این هدف نیز دور نماند. به طوری که برگزاری نمایشگاه‌های فرهنگی هنری، گرامیداشت شب یلدا، نوروز، برگزاری هفته‌های هفته فرهنگی و فیلم، مناسبات دینی و مانند آنها جنبه عمومی پیدا می‌کنند.

همچنین، حضور و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی و نیز حضور  در شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی تلویزیونی و معرفی جایگاه جمهوری اسلامی ایران و دستاوردهای ایران امروز در رسانه‌های جمعی به نوعی برنامه عمومی تلقی می‌شوند که این نمایندگی ازاین طریق نیز با عموم ارتباط برقرار می‌کند.

دیپلماسی فرهنگی در شرایط تحریم/ مقابله با ایران‌هراسی

در چند سال اخیر بخاطر شرایطی که جمهوری اسلامی ایران دارد، پس از خروج آمریکا از برجام و اعمال تحریم‌های ظالمانه ایالات متحده علیه ایران و نیز افزایش ایران‌هراسی و شیعه‌هراسی، سیاست‌های فرهنگی ما در خارج از کشور نیز بی تردید متاثر از این تحولات بوده و برهمین اساس، دیپلماسی فرهنگی در شرایط تحریم که تلاش برای مقابله با ایران‌هراسی و اجرای برنامه ها و فعالیت های تاثیرگذار و ماندگار با اثربخشی بیشتر و هزینه کمتر است، در دستور کار قرار گرفته است.

طبیعی است در اجرای این رویکرد هرچند شاید از لحاظ کمی تعداد فعالیت‌های فرهنگی کمتر جلوه کند و حضور فرهنگی ما در ظاهر امر ظهور و بروزی نداشته باشد ولی چنانچه مدیریت بهینه ای از سوی نمایندگی فرهنگی براساس بسته فعالیت‌های فرهنگی تعریف شده در شرایط تحریم صورت گیرد طبعا نه تنها وضعیت موجود حفظ خواهد شد بلکه چه بسا دربرخی حوزه ها بتوان خلا برنامه‌های گذشته ای که اکنون بخاطر اقتضای شرایط از اولویت خارج شده است و قبلا باهزینه زیاد و اثرگذاری کمتر صورت می گرفت را نیز پوشش داد.

حضور هدفمند در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی از جمله برنامه‌های تعریف و تاکید شده  در چارچوب رویکرد دیپلماسی فرهنگی در شرایط تحریم است. خوشبختانه ما در این حوزه یعنی فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی قرقیزستان ریل گذاری نسبتا خوبی را شروع کرده‌ایم و فعالیت‌های ما در این حوزه رو بروز توسعه پیدا می‌کند. با برخی رسانه‌های روس و قرقیز زبان تعاملات و همکاری‌هایی را آغاز کرده‌ایم و  فعالیت دفتر منطقه‌ای خبرگزاری فارس در قرقیزستان نیز فرصت مغتنمی برای هم پوشانی فعالیت‌ها به منظور ایحاد تصویری درست از ایران امروز و مقابله با پروژه ایران‌هراسی و شیعه هراسی می‌تواند باشد.

همینطور می‌توان به برنامه‌های گفتگو محور با نخبگان و بخصوص گفت‌وگوهای فرهنگی با مناطق و کشورها اشاره کرد و مشخصا در این ارتباط گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و آسیای مرکزی اکنون در دستور کار قرار گرفته است و با توجه به شرایط و ویژگی‌هایی که کشور قرقیزستان دارد این کشور در بین کشورهای منطقه آسیای مرکزی و قفقاز بعنوان میزبان این گفت‌وگوها انتخاب شده است.

تأسیس مرکز گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و آسیای مرکزی؛ انتشار نشریه مشترک گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و آسیای مرکزی و توجه به مواریث مشترک همچون نوروز از دیگر برنامه‌هایی هستند که در اولویت برنامه‌های جاری ما قرار دارند. این را نیز باید خاطر نشان ساخت که اتخاذ و بکارگیری رویکرد دیپلماسی فرهنگی بهیچ وجه بمعنای غافل شدن از برخی برنامه‌های فرهنگی روتین که سال‌ها  انجام می‌شده نیست از جمله انها می‌توان حوزه زبان و ادبیات فارسی را ذکر کرد که در هرشرایطی مورد توجه و حمایت نمایندی‌های فرهنگی بوده و خواهد بود.

رایزنی فرهنگی ایران در بیشکک در دوره جدید مدیریتی‌اش با توجه به محدودیت‌ها و شرایطی که دارد از یک سو و نقش و تأثیر فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی در افکار عمومی ذهنیت و تصویرسازی از دیگرسو و البته هزینه‌های کم فعالیت در فضای مجازی، نگاه و اهتمام خاصی به فعالیت در این عرصه کرده است و شاید بتوان این فعالیت را بنوعی جزو فعالیت‌های ابتکاری نمایندگی در مقایسه با سال‌های گذشته عنوان کرد.

همکاری‌های علمی و دانشگاهی بخش دیگری از کارکردهای مهم دیپلماسی عمومی و فرهنگی را تشکیل می‌دهد. در این خصوص باید عرض کنم که  برخی دانشگاه‌های ایران همکاری‌هایی با تعدادی دانشگاه‌های قرقیزستان دارند ولی بنظر من این رضایتبخش نیست و انتظارها را براورده نمی‌کند. بیش و پیش از امضای تفاهمنامه همکاری اراده برای عمل مهم است .

البته این را نیز باید گفت که نمایندگی فرهنگی ایران برخی برنامه‌های فرهنگی خود از جمله نشست‌ها و همایش‌هایش را با همکاری و مشارکت دانشگاه‌های قرقیزستان برگزار می‌کند. همایش‌هایی که در نوع خود نیاز مشترک دوکشور ارزیابی می‌شوند. ازجمله بررسی ابعاد مختلف افراط گرایی یا همایش تقارب فرهنگ‌ها با تکیه بر روابط ایران و آسیای مرکزی که با استقبال فراوان قرقیزها مواجه شد.همچنین برگزاری گفتگوهای فرهنگی ایران و آسیای مرکزی در دانشگاه بین‌المللی قرقیزستان که برای مارس 2020 پیش بینی شده است.

اجرایی کردن بندهای یاددداشت تفاهم‌های همکاری امضا شده بین دانشگاهها و مراکز علمی آموزشی دو کشور حلقه مفقوده همکاری‌های ما در عرصه‌های علمی و دانشگاهی است.

البته باید به یک نکته مهم نیز اشاره کنیم و اینکه قرقیزستان در مقام مقایسه با کشورهای منطقه از سطح دموکراسی و تعامل بیشتری برخورداراست و همین امر سبب شده که کشورهای مختلفی علاقه‌مند به گسترش همکاری به ویژه در زمینه آموزش عالی با قرقیزستان باشند. به طوری که برخی کشورها همچون چین، ترکیه، آمریکا، روسیه، آلمان، کویت و ... در قرقیزستان دارای مرکز اموزشی و دانشگاه هستند و این کشور فضای لازم را برای فعالیت در اختیار آنها قرار داده است.

سازمان‌های مردم نهاد ایرانی البته درصورت تمایل می‌توانند پس از کسب مجوزهای لازم  در این کشور فعالیت داشته باشند. تأسیس دفتر مؤسسه اننتشاراتی الهدی ایران در بیشکک یکی از این موارد است. همینطور فعالیت دفتر منطقه ای خبرگزاری فارس در بیشکک. 

در خصوص تصویرسازی که  امروزه یکی از مهم‌ترین کارویژه‌های نمایندگی‌های دولت‌ها در خارج از کشور است و به عبارتی تصویر ایران در اذهان قرقیزها، جریان‌های رقیب چه اقداماتی برای تأثیرگذاری در این تصویرسازی صورت داده‌اند؟

در خصوص فعالیت‌های رایزنی فرهنگی ایران در این زمینه، ایران و آسیای مرکزی از گذشته دور تصویر خوبی نسبت به یکدیگر دارند. هنوز واژگان زیادی از زبان فارسی در لغت قرقیزی وجود دارد. در دیدار با قرقیزها متوجه این نکته می‌شویم که آنان نسبت به ایران احترام خاصی قائل هستند و از پیشینه تمدنی مشترک شناخت دارند و بدین لحاظ آمادگی همکاری و تعامل بیشتر با جمهوری اسلامی ایران دارند.

رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قرقیزستان نیز به دنبال احیاء این تعاملات تمدنی است. در این راستا از جمله کارهایی که انجام داده انتشار آثار مهمی، چون شاهنامه، گلستان سعدی، تاریخ ایران، شخصیت والای امام خمینی(ره)، کتاب معرفی جامعه و فرهنگ ایران و ...  به زبان قرقیزی و روسی است.

قرقیزها همچون سایر ملل منطقه به سینمای ایران علاقه فراوانی دارند. دولت قرقیزستان شبکه‌های تلویزیونی را موظف کرده که حداقل نصف برنامه‌های خود را غیر روسی بگذارند. این شرایط و فرصت مغتنمی برای استفاده از فیلم های معناگرای ایرانی است و می‌تواند بخشی از این خلاء را پر کند.

مشترکات دو کشور در فرهنگ، آداب و رسوم و سنت‌ها اشتراكات فرهنگی ایران و قرقیزستان، از نوروز تا ماناس گذشته تاریخی، مختصات جغرافیایی، پیوندهای فرهنگی، زبانی، نژادی، قومی و دین مشترک از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که ایران را با کشورهای آسیای مرکزی و از جمله قرقیزستان پیوند داده است.

هرچند قرقیزستان و ایران مرز مشتركی ندارند اما اشتراكات فرهنگی مانند عید نوروز، زمینه نزدیكی دو كشور را فراهم آورده است. در واقع یکی از اصلی ترین اشتراكات فرهنگی این كشور با ایران، عید نوروز است؛ البته این روزها به گفته خود مردم قرقیزستان كمرنگ تر از گذشته شده و آنها مانند غربی‌ها، كریسمس را جشن می گیرند، اما نوروز برای آنان جشن ملی است. آنها نوروز را دو روز جشن می‌گیرند و مراسمی مانند مسابقات اسب سواری را در این روزها برگزار می‌كنند. جشن نوروز که در جای‌جای قرقیزستان با شکوه برگزار می‌شود، از وجوه مهم مشترک ایرانیان با مردم قرقیزستان است.

قرار گرفتن در مسیر راه ابریشم و نیز گسترش دین اسلام در قرقیزستان، مناسبات فرهنگی نزدیكی به این كشور با ایران بوجود آورده است. آثار تاریخی موجود در تمامی کشورهای آسیای مرکزی با آنچه در ایران وجود دارد، همسانی فراوانی دارد و گویای وحدت تمدنی چشمگیر میان ایرانیان و اقوام آسیای مرکزی و از جمله ملت قرقیزستان است.

یکی از عوامل مهمی که تأثیر فراوانی در روابط ایران با این منطقه دارد، «زبان فارسی» است زیرا زبان فارسی در قرقیزستان ناشناخته نیست و از گذشته دور در برخی مناطق جنوبی قرقیزستان رایج بوده، ضمن اینکه لغات فارسی فراوانی در زبان‌های رایج در آسیای مرکزی از جمله زبان قرقیزی، ازبکی و قزاقی وجود دارد.

قرقیزستان با پسوند «ستان» است كه ریشه در زبان فارسی دارد

گفته می‌شود؛ بیش از 2 هزار لغت فارسی در زبان قرقیزی استفاده می‌شود که این مسئله می‌تواند نشان دهنده سطح بالای تعاملات ملت‌های ایران و قرقیزستان باشد. کمتر قرقیزی است که خیام، فردوسی، سعدی، حافظ و.... را نشناسد. «شاهنامه» و «ماناس» را می‌توان نشان‌دهنده تشابه فکری 2 ملت توصیف کرد.

مانا  همانند رستم، قهرمان اسطوره‌ای و ملی قرقیزستانی‌ها است؛ آنها مانند شاهنامه فردوسی این حماسه را به شعر سروده‌اند كه این مساله نشان دهنده تشابه فكری دو ملت است.  حماسه «ماناس» مروارید درخشانی در گنجینه قرقیزها است كه داستان‌ جنگ هشت نسل از یك خانواده را برای وحدت اقوام پراكنده و همبستگی ملل و مقابله با تجاوز خارجی به تصویر می‌كشد.

ماناس در تاریخ قرقیز‌ها ثبت نشده اما مردم قرقیزستان نسل به نسل به طور شفاهی حفظ كرده‌اند و تا آن اندازه شهرت پیدا كرده كه در كشورهای اسپانیا، قزاقستان، كره، و مجارستان نیز شهرهایی با نام «ماناس» وجود دارد.

تاكنون از نظر تعدادی هنوز هیچ حماسه‌ای كه به اندازه محتوای «ماناس» باشد، ثبت نشده است.  «ماناس» از نظر تعدادی از حماسه یونانی ایلیاد و ادیسه، بیست برابر، از شاهنامه فردوسی پنج برابر و از مهابهاراتا هندی سه برابر بیشتر است.

گفته می‌شود «ماناس» حجیم ترین كتاب دنیا با دو میلیون و 400 هزار واژه یعنی 14 برابر حماسه هومر یونانی است. حماسه «ماناس» در میراث بخش تمدن یونسكو از طرف قرقیزستان ثبت شده است.

این داستان اولین افسانه بلند ترك‌ها پس از اسلام آوردن و طولانی ترین رمان و داستانی است كه در دنیا توسط بشر خلق شده است. در بین قرقیزها آكین‌هایی كه تمامی این افسانه را بلد باشند با نام «ماناسچی» شهرت دارند.

موسیقی قرقیزستان و تشابه آن با موسیقی ایرانی

قرقیزی‌ها مانند ایرانی‌ها، ابزار موسیقی خاص خود مانند «كوموس» و «چوپورچور» را دارند و موسیقی آنان برآمده از فرهنگ عشایری آنان است. آنان مانند ایرانی‌ها موسیقی را به تناسب مراسم مختلف به كار می گیرند؛ ساز كوموس آنان مانند سه تار، یك ساز زهی است. موسیقی بی كلام مهمترین جایگاه را در هنر قرقیزستان دارد.

مسابقه نواختن موسیقی در تعطیلات جزو فرهنگ قرقیزی‌ها است. آنها از موسیقی به عنوان ابزار مبارزات نظامی نیز استفاده می‌كردند. موسیقی آنان تم های مختلفی از طبیعت تا حماسه را در بر می‌گیرد.

هنر و صنایع دستی نیز در قرقیزستان بر اساس نیازهای روزمره مردم و زندگی عشایری آنان شكل گرفته و برخی از این هنرها و صنایع همسانی فراوانی با هنر و صنایع دستی ایرانی دارد.

قرقیزستان یك كشور كوهستانی است و طبیعتی بكر و زیبا دارد؛ طبیعت آن تا حدی زیبا است كه برای آن افسانه ای وجود دارد. طبق این افسانه، در آغاز خلقت، خدا با توجه به استعدادها و شخصیت او، دره‌های حاصل‌خیز، كوه‌های صخره‌ای، بیابان‌های خشك، جنگل‌ها و دیگر نعمت‌ها را بین همه مردم توزیع می‌كرد.

البته در شهر بیشكك نیز بافت شهری با خانه‌های كوتاه قد، كوچه باغ ها و درختان كاج دو طرف خیابان و جوی‌های كنار كوچه ها، فضای برخی شهرهای ایران را تداعی می كند هرچند كه ساختمان ها در بیشكك ظاهری زیباتر دارند.

همکاری‌های فرهنگی در مناسبات دوجانبه ایران و قرقیزستان چه نقش و جایگاهی دارد؟

سیاست خارجی در هر کشور تلفیقی است از ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی که به تناسب شرایط اولویت بندی می‌شوند. در بین عوامل مذکور عامل فرهنگی نسبت به سایرین به مراتب اثرگذارتر و ماندگارتر است. بگونه ای که حتی کشورهای قدرتمند جهان با همه تاکیدی که در تعاملات خود با جهان خارج بر اقتصاد و سیاست دارند چنان به گسترش فرهنگ و همبستگی‌های فرهنگی خود در جهان پایبند هستند که با قاطعیت می‌توان گفت حتی سیاست‌های اقتصادی و نظامی‌شان را در خدمت اهداف فرهنگی  و توسعه آن قرار می‌دهند.

در جهان پُرتلاطم امروز مدیریت بخش‌های سیاسی، اقتصادی و نظامی را می‌توان بر اساس اراده دولت‌ها رقم زد ولی مباحث حوزه فرهنگی در ورای اراده انسان‌هاست. ارزش‌های پذیرفته شده دین، جهان بینی، زبان، ادبیات و تعلقات قومی مشترک که سال‌ها بر قلب‌های انسان‌ها مسلط شده مسائلی نیستند که طی چنددهه یا سده‌هایی حاصل آمده باشند.

امروزه از فرهنگ به عنوان قدرت نرم در سیاست خارجی بحث می‌شود که عنوان دیپلماسی فرهنگی نیز به آن می‌دهند و به معنای استفاده از ابزارها و مکانیسم‌های فرهنگی برای معرفی و انتقال فرهنگ و تمدن یک سرزمین به سرزمین و فرهنگ دیگر است.

بسیاری از نظریه پردازان، دیپلماسی فرهنگی را نمونه بارز و اعلای اعمال قدرت نرم می‌دانند که به کشور امکان و توان نفوذ در طرف مقابل از طریق عنصری چون فرهنگ، ارزش‌ها و ایده‌ها را می‌دهد. در واقع قدرت نرم در تعارض با قدرت سخت یعنی تسخیر کردن از طریق نیروی نظامی تلقی می‌شود.

از سویی دیگر با اذعان بر این نکته که کشور ایران از دیرباز تا امروز مهد و خاستگاه یکی از غنی ترین و کهن ترین تمدنهای جهان بوده و در دوران چند هزارساله خود با گسترش و بالندگی خود همواره پایدار و استوار و سرافراز  باقی مانده است. آثار بی شمار و درخشان فرهنگ و تمدن ایرانی نیز به گونه‌های مختلف در یک منطقه جغرافیایی پهناور نمایان است، منطقه‌ای که در مشرق، فلات پامیر و مرزهای افغانستان را در می نوردد و در شمال غربی و مغرب؛ ماورای قفقاز و کرانه‌های دریای سیاه را در بر می‌گیرد. در شمال و شمال شرقی، آن سوی امودریا و بحر خوارزم و در جنوب سرزمین‌های فراسوی سواحل خلیج فارس و دریای عمان و دریای سرخ و اقیانوس هند را در خود جای می‌دهد.

همچنین تأثیر این فرهنگ و تمدن که همواره از یکتاپرستی جان و توان گرفته و نیز نفود و حضور فرهنگ و جان بینی غنی و تولاتنمند و پرآوازه ایران اسلامی بر فرهنگ و معارف بسیاری از اقوام و ملل در ادوار گذشته و حال ژرف؛ گسترده و چشمگیرو زبانزد همگان است؛ و این خود یکی از موقعیت های مهم جهت حضور تاثیرگذار در عرصه جهانی وگشودن باب تعامل و تبادلات فرهنگی شایسته با مردج جهان است.

دیپلماسی فرهنگی در واقع تامین منافع ملی با استفاده از ابزارهای فرهنگی است. پیشبرد منافع ملی با بکارگیزی ابزارهای فرهنگی ممکن است نتواند جایگزین سایر ابزارها همانند ابزارهای سیاسی؛ اقتصادی ؛ نظامی و ... بشود اما می‌تواند مکمل انها باشد. امروزه حتی قویترین کشورها نیز ترجیح می‌دهند تا انجایی که ممکن است از شیوه‌های فرهنگی برای تامین منافع خود استفاده نمایند تا سایر اهرم ها؛ به همین دلیل استفاده از ابزارهای فرهنگی در پیشبرد منافع ملی امری عادی و جا افتاده تلقی و محسوب می‌شود.

تجربه نشان می‌دهد که اتحادیه‌های نظامی و اقتصادی عمر کوتاهتری داشته اند تا اتحادیه‌های فرهنگی.  اهمیت دیپلماسی فرهنگی در تامین امنیت ملی و منافع درازمدت یک کشور کمتر از دیپلماسی اقتصادی وسیاسی نیست . کشورهایی که از نظر اقتصادی و نظامی در موقعیت ضعیف تری قرار دارند نباید از اهمیت فرهنگ غافل شوند. چراکه امروزه افکار عمومی داخلی و بین المللی یک فاکتور مهم در تصمیم گیری سیاسی محسوب می شود.

کشوری که بتواند با بکارگیری یک فعالیت فرهنگی منسجم، هماهنگ و حساب شده وجهه ملی بهتری از خود در عرصه بین‌المللی ارائه دهد با وجود ضعف نظامی و اقتصادی کمتر در معرض تهدیدات امنیتی قرار خواهد گرفت.

یکی از حساس‌ترین مسائل مدیریت استراتژیک فرهنگی سازوکار بکارگیری ابزار و ظرفیت‌های فرهنگی برای تاثیر بر افکار عمومی و دولت‌های سایر کشورها است که از ان به عنوان دیپلماسی فرهنگی یاد می‌شود.

شرایط کنونی ایران و حضور فرهنگی

امروزه با توجه به شراط و وضعیت سیاسی خاص در دوره پس از خروج امریکا از برجام  و نگاه منفی به ایران که زائیده نظام سلطه جهانی است کشور ما در عرصه‌های جهانی با چالش‌هایی مواجه کرده است. می‌توان گفت در اثر تحولات سیاسی و دینی در منطقه؛ هویت و فرهنگ ایرانی امنیتی شده است. از این رو ایران باید در قالب دیپلماسی فرهنگی باز و شفاف تلاش کند تا از فرهنگ و هویت ایرانی امنیت زدایی کند.

به نظر می‌رسد بازیابی جایگاه تمدنی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در عرصه بین الملل با استفاده از ظرفیت‌های دیپلماسی فرهنگی می‌تواند در بهبود وضعیت سیاسی امنیتی، اقتصادی و اجتماعی کشور در عرصه بین‌الملل بسیار مهم و راهگشا باشد و این مهم با اتخاذ یک استراتژی کارآمد دیپلماسی فرهنگی امکان پذیر می‌شود. به عبارت دیگر برخورد منفعلانه نسبت به  تصویر نادرستی که از ایران در عرصه بین‌الملل وجود دارد و نداشتن یک برنامه استراتژیک برای دیپلماسی فرهنگی کشور و عدم ترسیم نقشه راه روابط فرهنگی بین‌المللی ایران فرصت‌های گوناگون توسعه کشور را در زمینه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی از ما سلب خواهد کرد.

تصویر منفی ترسیم شده از ایران و سیاه نمایی‌هایی که بخصوص به واسطه قدرت رسانه‌هایی که عموما در اختیار قدرت‌های سلطه گر است، باعث شده تا برای مقابله با آن استفاده از توانایی و ظرفیت دیپلماسی فرهنگی کشور بیشتر احساس شده و مدنظر قرار گیرد. یکی از مسئولیت های اساسی مدیریت کلان کشور پیشبرد سیاست خارجی در سطح بین‌الملل است و امروزه ثابت شده است که با استفاده از دیپلماسی فرهنگی بطور مؤثرتری می توان در عرصه بین‌الملل نقش آفرینی کرد. بنابراین تدوین و تنظیم استراتژی کارآمد دیپلماسی فرهنگی می‌تواند کشورها را در جهت تحقق اهداف سیاست خارجی خود و دستیابی به منافع ملی یاری رساند.

دیپلماسی فرهنگی که توسط دولت‌ها هدایت می‌شود، با استفاده از ابزار و ظرفیت‌های فرهنگی، به‌عنوان پشتیبان اهداف سیاست خارجی و اهداف دیپلماسی محسوب می‌شود.

دیپلماسی فرهنگی به عنوان شکلی از قدرت نرم زمینه  مبادلات فرهنگی را فراهم می اورد و این مبادلات به نوبه خود از یک سو به تقویت مشترکات می پردازد و از سوی دیگر در جایی که تفاوت وجود دارد زمینه درک انگیزه ها را فراهم می کند.استفاده از فناوری‌های نوین ارتباطات و اطلاعات به‌خصوص افزایش حضور فرهنگی در شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان ابزاری کارآمد و مؤثر در بهبود تصویر کشور در جامعه بین‌الملل و افزایش ضریب نفوذ فرهنگی و ارتقای قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جهان خواهد بود.

لطفا در ارتباط با هریک از موارد پیش گفته و جایگاه همکاری‌های فرهنگی در دیپلماسی ایران و قرقیزستان، نمونه‌هایی را  مورد اشاره قرار دهید.

کشورهای آسیای مرکزی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران جایگاه و اهمیت ویژه‌ای داشته و در تنظیم راهبرد و دکترین سیاست خارجی کشورمان این مهم مورد توجه قرار گرفته است.

هر چند ایران با برخی از کشورهای آسیای مرکزی مرز مشترک جغرافیایی ندارد ولی این کشورها در زمره کشورهای مسلمان همسایه جمهوری اسلامی ایران و بلکه حوزه فرهنگی تمدنی ایران قلمداد و محسوب می‌شوند.

اشتراکات تاریخی، فرهنگی، دینی و زبانی ایران با کشورهای آسیای مرکزی از جمله سه مقوله مفاخر و مواریث مشترک (از جمله نوروز)، دین مشترک(اسلام) و پیشینه حضور فرهنگی ـ تمدنی و زبان و ادب فارسی در منطقه در سیاستگذاری متولیان فرهنگی ایران برای برقراری و تحکیم تعاملات فرهنگی با هریک از کشورهای این منطقه بطور جدی مورد توجه و تاکید است. براساس همین نگاه و اهمیت، جمهوری اسلامی ایران در هر 5 کشور آسیای مرکزی علاوه بر سفارت دارای نمایندگی فرهنگی نیز است.

یکی از اولین مباحث در برقراری و تحکیم روابط ایران با کشورهای آسیای مرکزی و تاسیس نمایندگی‌های فرهنگی در هر یک از آنها وجود مواریث و مفاخر  مشترک، اشتراکات فرهنگی از یک سو و اقبال و علاقمندی مردم و دولتمردن این کشورها برای برقراری و بسط روابط در حوزه‌های فرهنگی با جمهوری اسلامی ایران است.

آشنایی و دسترسی به اسناد و آثار غنی مرتبط با تاریخ منطقه به زبان فارسی یکی از انگیزه‌های کشورهای آسیای مرکزی برای برقراری تعاملات فرهنگی با ایران و آموزش و فراگیری زبان فارسی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی و آموزشی این کشورها است.

دو کشور برای برقراری و تنظیم روابط فرهنگی دارای موافقتنامه فرهنگی هستند و در سال 1395 نیز برنامه اجرایی همکاری‌های علمی اموزشی و فرهنگی ایران و قرقیزستان در رجیان سفر رئیس جمهورکشورمان به قرقیزستان به ‌امضا رسیده است.

همکاری‌های فرهنگی بین ایران و  منطقه آسیای مرکزی بطور اعم و همکاری‌های دوجانبه با هریک از کشورها بطور اخص همواره یکی از مباحث و دستورهای کاری دیدارهای مقامات رسمی این کشورها و نیز اجلاس‌ها و نشست‌های سازمان‌های منطقه‌ای از جمله سازمان همکاری شانگ‌های بوده است.

ذهنیت منفی نسبت به ایران و قرقیزستان در بین ملت‌های دو کشور وجود ندارد. ایران و آسیای مرکزی از گذشته دور تصویر و تصور خوبی نسبت به یکدیگر داشته و دارند و این فرصت خوب و مناسبی برای تعاملات فرهنگی محسوب می‌شود.

خواست و اراده مردم و مسئولان دو کشور برای برقراری روابط فرهنگی. این خواست و اراده همواره در دیدار و مذاکرات مقامات رسمی و نیز در چاچروب مناسبت‌های مختلف و اجلاس‌های منطقه‌ای مورد تاکید قرار گرفته است.

در سطح دیپلماسی عمومی و مردمی، نسبت به فعالیت‌های فرهنگی و فرهنگ و هنر ایران در بین مردم اقبال دیده می‌شود. اقبال زیاد به هنر و سینمای ایران، شب یلدا، هفته‌ای فرهنگی و فیلم، زبان و ادب فارسی و ...

وجود گروهی از علاقمندان به ایران و زبان و ادب فارسی در قرقیزستان که هرچند در ظاهر حضورشان ملموس نیست و لی مطمئنا تاثیر مثبتی در تلطبف روابط بین دو کشور دارند.

وجود قرائت‌های مختلف و فعالیت جریان‌های وهابیت و سلفی و تاثیر منفی آن بر روابط فرهنگی، تهدیدها و نگرانی ناشی از افراط گرایی و تروریسم، تأثیر رسانه‌های مخالف در ایجاد تصویری نادرست و منفی از ایران از جمله چالش‌های پیش روی دو کشور است.

انتهای پیام/م


١٥:٣٣ - 1398/08/10    /    شماره : ٧٣٧٩٢٨    /    تعداد نمایش : ٤٢٣


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




اخبار مرتبط
رونق توليد

 

گزارش تصويري
  • دور يازدهم گفت‌وگوی ديني ایران و كليسای واتيكان
    یازدهمین دور ‌دینی مرکز گفت‌وگوی ادیان و فرهنگ‌های سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با شورای پاپی گفت‌وگوی ادیان واتیکان با عنوان «مسلمانان و مسیحیان با یکدیگر در خدمت انسان» (20 آبان‌ماه) در این سازمان، برگزار شد.

  • افتتاح روزهای فرهنگی روسیه در ایران
    روزهای فرهنگی روسیه در ایران (۱۸ آبان‌ماه) با حضور و سخنراني پاول استپانف، معاون وزیر فرهنگ روسیه و ابوذر ابراهیمی‌ترکمان، رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و هنرنمايي هنرمندان روسیه در تالار وحدت تهران افتتاح شد.

  • آیین اختتامیه پنجمین دوره جایزه جهانی اربعین برگزار شد
    آیین اختتامیه پنجمین دوره جایزه جهانی اربعین و افتتاحیه ششمین دور (9 مهرماه) با حضور اسحاق جهانگیری، معاون اول رییس‌ جمهور، سیدعباس صالحی، وزیر ارشاد و ابوذر ابراهیمی‌ترکمان، رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، آيت‌الله تسخيري، مشاور عالی مقام معظم رهبری در امور جهان اسلام و غلامعلي حدادعادل، رييس بنياد سعدي در حسینیه الزهرا(س) این سازمان، برگزار شد.

  • برگزاري دومین دور گفت‌وگوهای دینی اسلام و هندوئیزم
    دومین دور گفت‌وگوهای دینی اسلام و هندوئیزم با موضوع «صلح و عدالت از دیدگاه اسلام و هندوئیزم» (4 شهريورماه) با حضور اندیشمندان و اساتید هندی و ایرانی در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي برگزار شد.

  • برگزاری همایش «تحریم در تقابل با صلح جهانی، از نگاه ادیان»
    همایش «تحریم در تقابل با صلح جهانی، از نگاه ادیان» (31 تیرماه) با حضور رهبران و پیروان ادیان الهی، بزرگان دینی و نخبگان علمی حوزه و دانشگاه در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برگزار شد.