رئیس کرسی ایرانشناسی ارمنستان: ایران یکی از ستونهای تمدنی منطقه است
همایش علمی «حمله به میراث فرهنگی، میراث تاریخی و تروریسم فرهنگی» به همت سفارت و رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در سالن اجتماعات مسجد کبود ایروان برگزار شد؛ این نشست با حضور جمعی از استادان دانشگاه، ایرانشناسان، پژوهشگران حوزه تاریخ و مردمشناسی، مسئولان موزهها، کارشناسان میراث فرهنگی و علاقهمندان به فرهنگ و تمدن ایرانی همراه بود.
به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، خلیل شیرغلامی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان در ابتدای سخنان خود، ضمن گرامیداشت چهلمین روز شهادت رهبر انقلاب اسلامی و یاد کودکان شهید مدرسه دخترانه میناب، تصریح کرد که نشست ایروان بهطور ویژه به موضوع حملات علیه اماکن تاریخی و میراث فرهنگی جمهوری اسلامی ایران اختصاص یافته است.
وی با تبیین مبانی حقوقی موضوع، تأکید کرد که در حقوق بشردوستانه بینالمللی، اصل تفکیک میان اماکن نظامی و غیرنظامی و نیز اصل تناسب در استفاده از ابزارهای جنگی، از اصول اساسی و غیرقابل اغماض بهشمار میرود؛ اصولی که نقض آنها، بهویژه زمانی که متوجه آثار تاریخی و فرهنگی باشد، صرفاً یک تخلف عملیاتی نیست، بلکه تعرض به حافظه تاریخی ملتها و میراث مشترک بشری محسوب میشود. این چارچوب حقوقی با مواضع کمیته بینالمللی صلیب سرخ و اسناد یونسکو نیز همراستا است.
شیرغلامی با اشاره به اینکه میراث فرهنگی فقط سنگ و آجر و چوب نیست، خاطرنشان کرد که این آثار، نشانههای هویت، روح جمعی و تداوم تاریخی ملتها هستند و تخریب آنها، در حقیقت حمله به پیوند یک جامعه با گذشته و آینده خویش است.
سفیر ایران تأکید کرد که آنچه در جریان تجاوزات اخیر علیه ایران رخ داده، از منظر ارائهشده در این نشست، تنها آسیب به چند بنای منفرد نیست، بلکه تلاشی برای ضربهزدن به بنیانهای هویتی و تمدنی یک ملت بهشمار میرود.
وی با استناد به کنوانسیونهای بینالمللی مربوط به حفاظت از میراث فرهنگی، اینگونه حملات را مصداقی از جنایت جنگی و تروریسم فرهنگی دانست و تصریح کرد که جامعه علمی و فرهنگی، بهویژه متخصصان حوزه تاریخ، باستانشناسی و میراث فرهنگی، مسئولیتی مضاعف در محکومکردن چنین رفتارهایی بر عهده دارند.
شیرغلامی همچنین با یادآوری نمونههای تاریخی تخریب میراث در منطقه، از جمله آنچه در پالمیرا و بامیان رخ داد، هشدار داد که بیتفاوتی در برابر این روند، عادیسازی بربریت در برابر فرهنگ است. ارزیابی او از منظر حقوق بینالملل فرهنگی، با روح اسناد یونسکو و شورای امنیت نیز قابل تطبیق است؛ اسنادی که بر ارزش جهانی میراث و محکومیت تخریب عامدانه آن تأکید میکنند.
سفیر ایران در پایان سخنان خود، با تأکید بر اینکه ملت ایران در طول تاریخ، ملتی تمدنساز، فرهنگدوست و اهل صلح بوده اما در برابر تجاوز، همواره استوار ایستاده است، شعری از شاعر ارمنی، هوهانس شیرازی، قرائت کرد و از پایداری ملت ایران در برابر یورشها و تجاوزها سخن گفت.
روبن ملکونیان، رئیس دانشکده شرقشناسی دانشگاه دولتی ایروان و از استادان برجسته تاریخ، ضمن ابراز همدردی با ملت ایران، شهادت رهبر انقلاب اسلامی، فرماندهان و شهروندان بیگناه را تسلیت گفت و بر این نکته تأکید کرد که رنجهای انسانی و فرهنگی ناشی از جنگ، صرفاً محدود به یک جغرافیا نمیماند، بلکه وجدان منطقه را متأثر میسازد.
وی با اشاره به جایگاه ایران در تاریخ تمدن منطقه، آسیب به آثار تاریخی و فرهنگی این کشور را مسئلهای فراتر از یک رخداد ملی توصیف و ابراز امیدواری کرد که روندهای سیاسی و دیپلماتیک به تثبیت صلحی پایدار و شرافتمندانه منجر شود.
در ادامه، خانم خراطیان، پژوهشگر حوزه مردمشناسی از آکادمی علوم ارمنستان، تخریب میراث فرهنگی را نه صرفاً تجاوز به اموال، بلکه تعرضی مستقیم به مسیر تکامل تاریخی بشر دانست.
وی تصریح کرد که هر حمله علیه میراث فرهنگی، در اصل حمله به تاریخ بشر و انقطاع مصنوعی در حافظه تمدنی انسان است. این نگاه، با ادبیات یونسکو نیز همخوانی دارد؛ نهادی که میراث فرهنگی را داراییِ دارای ارزش جهانی برجسته و متعلق به همه بشریت میداند.
خراطیان همچنین با اشاره به تجربههای تلخ منطقه قفقاز جنوبی در حوزه تخریب یا بیتوجهی نسبت به آثار تاریخی، هشدار داد که نهادهای بینالمللی نباید اجازه دهند حملات به میراث فرهنگی، زیر عنوان کلی و مبهم پیامدهای جنگ تقلیل یابد؛ زیرا در چنین حالتی، امکان مسئولیتگریزیِ عاملان و تکرار جرم فراهم میشود.
پروفسور وسکانیان، رئیس کرسی ایرانشناسی دانشگاه دولتی ایروان نیز در این نشست، اعلام کرد: حمله به فرهنگ و تمدن ایران، حمله به فرهنگ و تمدن بشریت و ارمنستان است.
وی با یادآوری پیوندهای عمیق تاریخی ایران و ارمنستان، تصریح کرد که ایران تنها یک کشور همسایه نیست، بلکه یکی از ستونهای تمدنی منطقه است و هر ضربه به این میراث، دامنهای فراتر از مرزهای سیاسی دارد.
رئیس کرسی ایرانشناسی با اشاره به تجربه تاریخی ایران، خاطرنشان کرد که تمدن ایرانی در طول قرون متمادی با وجود تهاجمهای گوناگون، نهتنها از میان نرفته، بلکه بسیاری از مهاجمان را درون سنت فرهنگی و تمدنی خود جذب کرده است. از نگاه او، حتی اگر کسی بتواند به میراث ملموس ایران آسیب وارد کند، نابودی میراث ناملموس ایران – از زبان و شعر تا حافظه فرهنگی و جهانبینی تمدنی – ممکن نیست.
این استاد دانشگاه همچنین با اشاره به فاجعه شهادت دانشآموزان میناب، از پیوند عاطفی و پژوهشی خود با آن منطقه سخن گفت و تصریح کرد که برای بسیاری از دانشگاهیان و ایرانشناسان ارمنی، میناب فقط یک نام جغرافیایی نیست، بلکه بخشی از حافظه فرهنگی زنده ایران است.
در بخش دیگری از برنامه، خانم شرلی آودیان، پژوهشگر حوزه باستانشناسی، مدیر ایستگاه کلیساهای ایران و نویسنده حوزه معماری و آثار تاریخی، با نگاهی تخصصی به میراث مسیحی ایران سخن گفت. او تأکید کرد که در ایران، میراث مسیحی همواره بخشی جداییناپذیر از میراث ملی و فرهنگی کشور تلقی شده و کلیساها و صومعههای تاریخی ارامنه، تحت حمایت و مرمت مستمر قرار داشتهاند.
اشاره او به مجموعه کلیساهای ارامنه ایران اهمیت ویژهای داشت؛ آثاری که از سال ۲۰۰۸ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدهاند و نمونهای برجسته از همزیستی دینی، تنوع فرهنگی و پیوندهای تاریخی عمیق در ایران بهشمار میروند. ثبت این مجموعه در فهرست میراث جهانی، بیانگر آن است که چنین آثاری فقط ارزش ملی ندارند، بلکه حامل ارزش جهانی برای تمام بشریت هستند.
آودیان در سخنان خود، خاطرنشان کرد که کلیساها صرفاً ساختمان نیستند، بلکه لایههایی از حافظه، ایمان، هویت و تداوم تاریخی را در خود جای دادهاند. او همچنین از نمونههایی از همکاری مشترک متخصصان ایرانی و ارمنی در مرمت و حفاظت از این آثار سخن گفت و یک نمونه عینی از این همافزایی را در پروژههای مرتبط با کلیساهای تاریخی ایران یادآور شد؛ همکاریهایی که نشان میدهد صیانت از میراث فرهنگی، میتواند به بستری برای گفتوگوی تمدنی و همکاری فراملی بدل شود.
محمد اسدی موحد، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان، تأکید کرد که برگزاری چنین نشستهایی تنها یک اقدام نمادین یا تشریفاتی نیست، بلکه حامل پیامی روشن به جهان و بهویژه به دشمنان فرهنگ، تمدن و انسانیت است.
وی تصریح کرد که ملتها و نخبگان فرهنگی در برابر حمله به منابع تاریخی، آثار تمدنی و حافظه بشری، سکوت نخواهند کرد و هرجا که تاریخ و فرهنگ هدف قرار گیرد، اهل علم و فرهنگ موضع خواهند گرفت.
رایزن فرهنگی کشورمان همچنین با گرامیداشت یاد رهبر انقلاب اسلامی و شهدای جنگ رمضان، تأکید کرد که پیام این جمع علمی، پیامی آمیخته با انسانیت، مسئولیتپذیری و دفاع از شأن فرهنگ در برابر بربریت است.
اسدی موحد در ادامه، از یک سامانه دوزبانه فارسی و ارمنی برای ثبت پیامهای تسلیت و دلنوشتهها درباره رهبر انقلاب اسلامی رونمایی کرد و از حاضران خواست تا از طریق QR Code طراحیشده، پیامهای خود را ثبت کنند. بنا بر اعلام برگزارکنندگان، این سامانه در صفحات مجازی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان نیز در دسترس قرار گرفته است.
در خلال این مراسم، کلیپی تخصصی درباره آثار تاریخی و باستانی ایران و تخریبها و آسیبهای واردشده به آنها به نمایش درآمد.
همچنین در پایان برنامه، بخشی از فعالیتهای مرمتی و همکاریهای معماری و حفاظتی میان متخصصان ایرانی و ارمنی، بهویژه در حوزه کلیساهای تاریخی ایران، برای حاضران معرفی شد.
انتهای پیام/
