پیوند علم و اخلاق، صلح را رقم می‌زند
مدیر بخش عربی و فارسی دانشگاه سند پاکستان با اشاره به مسئولیت دانشگاه‌ها در ترویج فرهنگ صلح گفت: دانشگاه تنها محل انتقال معلومات نیست؛ بلکه مرکز اندیشه، تحقیق، گفت‌وگو و تربیت نسل آینده است. اگر علم با اخلاق همراه شود، می‌تواند در خدمت صلح قرار گیرد.
به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در حیدرآباد میزبان نشست علمی و ادبی «روز ملی شعر و ادب فارسی و بزرگداشت استاد شهریار» با حضور جمع کثیری از ادبا، اندیشمندان، شاعران، علماء و فارسی‌آموزان ایالت سند بود.
سجاد نظامانی، استاد زبان فارسی در پاکستان، به بررسی اهمیت آموزش و یادگیری زبان فارسی و عظمت شعر استاد شهریار پرداخت و گفت: زبان فارسی بخش مهمی از میراث تاریخی، فرهنگی و ادبی شبه قاره و به ویژه سرزمین پاکستان است.
وی افزود: فارسی برای قرن‌ها زبان علم، ادب، عرفان، دیوان‌سالاری و ارتباط فرهنگی در این منطقه بوده است. به همین دلیل، شناخت تاریخ و فرهنگ پاکستان بدون توجه به میراث فارسی، کامل نخواهد بود.
این استاد زبان فارسی با اشاره به نسخه‌های خطی و کتاب‌های فارسی ارزشمند در کتابخانه‌های سند اظهار کرد: گردآوری، دیجیتال‌سازی، تصحیح و ترجمه این آثار می‌تواند بخش‌های ناشناخته‌ای از تاریخ و فرهنگ سند را برای نسل جدید آشکار کند.
نظامانی همچنین با اشاره به کتیبه‌های فارسی در مقبره‌ها، زیارتگاه‌های صوفیان و گورستان تاریخی مکلی خاطرنشان کرد: خواندن، ثبت و ترجمه این کتیبه‌ها باید بخشی از برنامه‌های حفظ میراث فرهنگی باشد.
وی با اشاره به پیوند عرفانی شاه عبداللطیف بهتائی، شاعر بزرگ صوفی سند، با اندیشه‌های مولانا جلال‌الدین محمد بلخی تصریح کرد: آشنایی با زبان فارسی و به ویژه با آثار مولانا می‌تواند به درک بهتر سرچشمه‌های فکری و عرفانی شعر شاه عبداللطیف کمک کند.
نقش فارسی در بازخوانی تاریخ پاکستان
این استاد زبان فارسی درباره زندگی و احوال استاد شهریار اظهار داشت: تخلص اولیه ایشان در شعر "بهجت" بود. زمانی که ایشان به تهران آمدند و تصمیم گرفتند تخلص خود را تغییر دهند، به دیوان لسان‌الغیب حافظ شیرازی تفأل زدند. نکته شگفت‌انگیز این بود که نه یک بار، بلکه سه بار پیاپی تفأل زدند و هر سه بار نام "شهریار" آمد؛ از این رو ایشان نام شهریار را هدیه‌ای از سوی حضرت حافظ دانسته و آن را به عنوان تخلص دائمی خود برگزیدند.
وی بیان کرد: در دوران جنگ تحمیلی، با وجود آنکه استاد شهریار به سن کهنسالی رسیده بودند، با اشعار حماسی و میهن‌پرستانه خود، روحیه شجاعت و ایستادگی را در دل ملت ایران و رزمندگان دمیدند.
نظامانی در پایان سخنانش، گفت: آموزش زبان فارسی در پاکستان فقط آموزش یک زبان خارجی نیست؛ بلکه راهی برای شناخت بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی خود این سرزمین است. استفاده از تجربه و استانداردهای آموزشی بنیاد سعدی می‌تواند به ایجاد برنامه‌های منظم، سطح‌بندی شده و مهارت‌محور برای زبان‌آموزان پاکستانی کمک کند.
رضا چهره‌قانی، عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین، سخنران ویژه این برنامه بود که به صورت برخط به ایراد سخن درباره تاریخ زبان و ادبیات فارسی و تأثیرات معنوی آن پرداخت و به پرسش‌های دانشجویان پاسخ داد.
وی در سخنان خود اهمیت معنوی شعر و ادب، خدمات علمی و تمدنی زبان فارسی و ارزش اخلاقی و عرفانی شاعران بزرگ را بیان کرد و گفت: شعر و ادب یکی از مؤثرترین ابزارهای بازتاب فرهنگ، معرفت و ارزش‌های معنوی انسان است. در فرهنگ اقوام کهن نیز شعر همواره به کیفیتی الهامی و ملکوتی نسبت داده می‌شده است.
چهره‌قانی با اشاره به مقام ادب در سیره اهل بیت(ع) خاطرنشان کرد: دیوان امام علی (ع) و دیوان ابوطالب (ع) گواه روشنی بر این مدعاست که کلام موزون بهترین محمل برای انتقال معارف و حقایق است.
وی با تأکید بر اخلاص شهریار گفت: راز اصلی نفوذ و جادوی کلام استاد شهریار، اخلاص بی‌پایان، محبت به اهل بیت(ع) و پیوند عمیق قلبی او با امت اسلامی بود. شعر او از دل برمی‌آمد و لاجرم بر دل می‌نشست.
مفتی صاحبداد سکندری، مدیر بخش عربی و فارسی دانشگاه سند، نیز طی سخنرانی علمی به تبیین جایگاه زبان فارسی و مفاهیم اخلاقی پرداخت و ضمن رونمایی از کتاب «صلح و جنگ» گفت: صلح و جنگ از نخستین روزهای تاریخ بشر همواره در برابر یکدیگر قرار داشته‌اند. تمدن‌ها در سایه امنیت و آرامش رشد کرده‌اند و بسیاری از جوامع نیز در نتیجه جنگ‌ها دچار فروپاشی شده‌اند.
وی با تأکید بر اینکه صلح تنها به‌معنای نبود جنگ نیست، افزود: صلح واقعی زمانی تحقق می‌یابد که جان، مال، آبرو، آزادی، کرامت و حقوق اساسی انسان‌ها مورد احترام قرار گیرد.
سکندری با استناد به آیه «وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ» خاطرنشان کرد: این آیه نشان می‌دهد که صلح در نظام ارزشی اسلام جایگاهی بنیادین دارد و هرگاه امکان دستیابی به صلح عادلانه وجود داشته باشد، باید از آن استقبال کرد.
وی با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) به عنوان الگوی صلح و مدارا اظهار کرد: میثاق مدینه یکی از نمونه‌های مهم در این زمینه است؛ این پیمان، روابط گروه‌های مختلف جامعه مدینه و مسئولیت‌های متقابل آنان را تنظیم می‌کرد. همچنین صلح حدیبیه نمونه‌ای درخشان از دوراندیشی، تدبیر و صلح‌طلبی پیامبر اکرم (ص) است.
سکندری با اشاره به مسئولیت دانشگاه‌ها در ترویج فرهنگ صلح گفت: دانشگاه تنها محل انتقال معلومات نیست؛ بلکه مرکز اندیشه، تحقیق، گفت‌وگو و تربیت نسل آینده است. اگر علم با اخلاق همراه شود، می‌تواند در خدمت صلح قرار گیرد.
وی در پایان با اشاره به کتاب «صلح و جنگ» اظهار کرد: این اثر می‌تواند گامی مؤثر در جهت توسعه مطالعات علمی درباره صلح و جنگ، تقویت فرهنگ گفت‌وگو و معرفی آموزه‌های اسلامی درباره عدالت و صلح باشد.
سعید هاشمی، وابسته فرهنگی و مسئول خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در حیدرآباد سند، با اشاره به شخصیت استاد شهریار گفت: با مرور اجمالی از شرح و حال و زندگینامه استاد شهریار در می‌یابیم که ایشان دارای یک زمینه و گرایش فطری و طبیعی بسیار مستعد، معنوی و مرتبط با آسمان و جهان فرهنگ، هنر، شعر و ادب و همچنین وطن‌دوستی هستند که نتیجه تلاش‌ها و کوشش‌ها و حتی رنج‌های ایشان در اشعاری مانند "علی ای همای رحمت" و یا "منظومه حیدربابا" تجلی پیدا می‌کند و در نزد عموم پرتکرار و مانا می‌شود.
وی افزود: اگر شما زندگی استاد شهریار، اخلاص و سیره عملی او را به عنوان یک الگوی عملی مطالعه کنید، مسلماً حقایق و تجربیات گران‌سنگ معنوی و حکیمانه‌ای را در خواهید یافت.
رونمایی از ترجمه سندی کتاب مصور «صلح و جنگ»
کتاب «صلح و جنگ» در خصوص معرفی کودکان شهید میناب و بازنمایی جنایات دشمن آمریکایی صهیونی در بمباران مدرسه شجره طیبه میناب، با ترجمه به زبان سندی توسط علامه نبی بخش دانش، با حمایت مرکز ساماندهی ترجمه و نشر معارف اسلامی و علوم انسانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و با همت خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در حیدرآباد سند رونمایی شد.
علامه نبی بخش (مترجم کتاب) که خود از ادیبان و مصححان نسخ خطی است و نسبت به انقلاب اسلامی و منویات رهبر شهید، ارادت و دل بستگی دارند، به تبیین پیشینه و اهمیت جهانی کتاب، حوزه ترجمه و نشر، ابعاد انسانی و اخلاقی چنین فجایعی و همچنین یادبود شهدای راه حق و حقیقت پرداخت.
هاشمی، وابسته فرهنگی ایران در حیدرآباد سند نیز در رابطه با کتاب «صلح و جنگ» گفت: این کتاب تلاشی برای اندیشیدن به دو مفهوم بنیادین در تاریخ و زندگی بشر؛ صلح و جنگ است. دو مفهومی که غالباً در برابر یکدیگر قرار داده می‌شوند، اما در واقعیت، رابطه‌ای پیچیده و درهم‌تنیده دارند. جنگ تنها در میدان‌های نبرد رخ نمی‌دهد. جنگ پیش از آنکه به رویارویی نظامی تبدیل شود، در ذهن‌ها، در زبان‌ها، در روایت‌های تاریخی، در سوءتفاهم‌ها و در بی‌اعتمادی‌های انباشته شکل می‌گیرد. به همین ترتیب، صلح نیز تنها با امضای توافق‌نامه‌ها و پایان رسمی درگیری‌ها تحقق نمی‌یابد. صلح نیازمند عدالت، گفت‌وگو، اعتماد، شناخت متقابل، احترام به کرامت انسان و ایجاد زمینه‌های پایدار همکاری است.
