به گزارش روابط عمومی سازمان همکاری اسلامی، دومین نشست از سلسله نشست‌های برخط «زنان، ایران و جنگ» با عنوان «رمضان؛ از مقاومت تا اثرگذاری» با حضور اندیشمندان ایرانی و جمعی از خبرنگاران مالزیایی برگزار شد.

در این نشست که به همت اداره‌ کل زنان و خانواده سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و رایزنی فرهنگی ایران در مالزی، با هدف بررسی ابعاد انسانی، اجتماعی و روان‌شناختی جنگ و تأثیر آن بر زنان، خانواده و کودکان برگزار شد ندا ملکی، روان‌شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و حکیمه سقای‌بیریا، استاد مطالعات جهان دانشگاه تهران، دیدگاه‌های خود را درباره پیامدهای جنگ، تاب‌آوری اجتماعی، حقوق بشر و نقش زنان در حفظ حیات جمعی جوامع ارائه کردند.

همچنین در پایان نشست به پرسش‌های خبرنگاران مالزیایی درباره وضعیت زنان و کودکان در ایران، حقوق بشر و نحوه مواجهه جامعه ایرانی با پیامدهای جنگ پاسخ داده شد.

ملکی در سخنان خود با موضوع «تأثیرات روان‌شناختی جنگ بر خانواده، زنان و کودکان» تأکید کرد: پیامدهای جنگ تنها به تخریب زیرساخت‌ها و خسارات اقتصادی محدود نمی‌شود، بلکه آثار عمیق و ماندگاری بر سلامت روان افراد و بنیان خانواده‌ها بر جای می‌گذارد.

وی اظهار کرد: زمانی که از جنگ سخن می‌گوییم، اغلب توجه‌ها به خسارات اقتصادی و تحولات سیاسی معطوف می‌شود، اما عمیق‌ترین پیامد جنگ، آثاری است که در ذهن کودکان و آرامش خانواده‌ها بر جای می‌ماند.

این استاد دانشگاه با اشاره به نظریه هرم نیازهای مازلو، امنیت را یکی از بنیادی‌ترین نیازهای انسان دانست و افزود: در شرایط جنگی، سیستم هشدار مغز به طور مداوم فعال می‌شود و این وضعیت می‌تواند اضطراب مزمن، کاهش تمرکز، اختلال در روابط خانوادگی و فرسودگی روانی را به دنبال داشته باشد.

وی خاطرنشان کرد: حتی افرادی که مستقیماً در خط مقدم نبرد حضور ندارند نیز از طریق اخبار، تصاویر و فضای مجازی در معرض فشارهای شدید روانی قرار می‌گیرند. در این میان، کودکان آسیب‌پذیرترین گروه محسوب می‌شوند؛ زیرا اضطراب را از چهره، رفتار و لحن والدین خود دریافت می‌کنند و گاه سال‌ها پس از پایان جنگ نیز با اختلالاتی نظیر استرس پس از سانحه (PTSD) دست ‌و پنجه نرم می کنند.

ملکی در ادامه با اشاره به نقش محوری زنان در مدیریت بحران‌های خانوادگی گفت: زنان در شرایط جنگی و بحرانی، علاوه بر مواجهه با نگرانی‌ها و ترس‌های شخصی، مسئولیت حفظ آرامش، امید و معنا را برای اعضای خانواده بر عهده دارند.

وی زنان را مدیران عاطفی خانواده توصیف کرد و افزود: اگرچه این نقش، جلوه‌ای از ایثار و مسئولیت‌پذیری زنان است، اما می‌تواند فشارهای روانی سنگینی بر آنها تحمیل کرده و زمینه‌ساز فرسودگی هیجانی شود؛ موضوعی که ضرورت حمایت‌های اجتماعی و روان‌شناختی از زنان را دوچندان می‌کند.

این روان‌شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران به مفهوم «تاب‌آوری» در فرهنگ اسلامی ـ ایرانی پرداخت و تأکید کرد: خانواده‌های ایرانی در مواجهه با شرایط دشوار و نااطمینانی‌های ناشی از جنگ، از منابع معنوی و فرهنگی غنی برخوردار هستند.

وی اظهار کرد: مفاهیمی همچون توکل، که به معنای احساس امنیت در دل نااطمینانی است، و صبر، که به معنای تحمل فعالانه و آگاهانه دشواری‌هاست، از مهم‌ترین عوامل حفظ تعادل روانی خانواده‌های ایرانی به شمار می‌روند.

ملکی تصریح کرد: برخلاف بسیاری از جوامع مادی، در جوامع اسلامی معنویت بخش مهمی از نظام حمایت روانی افراد را تشکیل می‌دهد و همین امر به افزایش تاب‌آوری اجتماعی در شرایط بحرانی کمک می‌کند.

در ادامه، حکیمه سقای‌بی‌ریا، استادیار دانشگاه تهران و کارشناس مطالعات آمریکا در سخنانی با طرح رویکردی متفاوت به مفهوم حقوق بشر، به بررسی ابعاد انسانی و تمدنی جنگ پرداخت و گفت: آنچه در این جنگ هدف قرار گرفته، صرفاً جان افراد نیست؛ بلکه حق حیات جمعی ملت ایران برای داشتن انتخابی مستقل، تداوم هویت تاریخی و حفظ موجودیت تمدنی خود است.

وی با اشاره به تناقض‌های تاریخی در نظام حقوق بشر بین‌المللی گفت: اعلامیه جهانی حقوق بشر در سال ۱۹۴۸ در حالی تدوین شد که بخش بزرگی از جهان همچنان تحت سلطه استعمار قرار داشت، اما هیچ اشاره‌ای به حقوق ملت‌های تحت استعمار نشده بود.

این استادیار افزود: امروز نیز در بسیاری از بحران‌های بین‌المللی شاهد تداوم همان نگاه هستیم؛ نگاهی که حقوق فردی را برجسته می‌کند اما حق ملت‌ها برای استقلال، حاکمیت و تداوم حیات تمدنی را نادیده می‌گیرد.

وی با اشاره به حمله به مدرسه‌ای در میناب، گفت: هدف قرار دادن کودکان در مدرسه و حمله به امدادگران و خانواده‌ها تنها یک آسیب فردی نیست، بلکه تعرض به آینده یک ملت و حاملان نسل‌های آینده محسوب می‌شود. 

این استادیار تأکید کرد: چنین اقداماتی با هدف تضعیف اراده سیاسی و اجتماعی ملت‌ها صورت می‌گیرد و نمونه‌های مشابه آن را پیش‌تر در کشورهایی همچون ویتنام، عراق و افغانستان نیز شاهد بوده‌ایم. 

سقای‌بی‌ریا گفت: در چنین حملاتی، نه تنها افراد، بلکه حافظان حافظه اجتماعی یعنی زنان و حاملان آینده جامعه یعنی کودکان هدف قرار می‌گیرند؛ زیرا دشمن تلاش می‌کند حیات یک ملت و استمرار تاریخی آن را متوقف سازد.

این پژوهشگر حوزه بین‌الملل در جمع‌بندی سخنان خود به حضور گسترده و مستمر مردم، به ‌ویژه زنان و کودکان، در عرصه‌های اجتماعی اشاره کرد و آن را نشانه‌ای از مقاومت و پویایی جامعه ایرانی دانست.

وی اظهار کرد: در جنگ رمضان، زنان و کودکان ایرانی از جایگاه قربانی فراتر رفته و به حاملان و حافظان حیات جمعی تبدیل شده‌اند. این کنشگری اجتماعی و تمدنی نشان می‌دهد که ملت ایران حق حیات مستقل خود را نه در بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها، بلکه در میدان عمل و از طریق حضور و مقاومت اجتماعی حفظ کرده است.

نشست «رمضان؛ از مقاومت تا اثرگذاری» فرصتی برای تبیین ابعاد کمتر دیده ‌شده جنگ، از جمله پیامدهای روانی، اجتماعی و حقوق بشری آن بود و شرکت‌کنندگان بر نقش زنان، خانواده و سرمایه‌های فرهنگی و معنوی در حفظ انسجام اجتماعی و تقویت تاب‌آوری ملی تأکید کردند.

انتهای پیام/