به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، جشن غدیر، به عنوان نمادی از ولایت و رهبری امام علی (ع)، در کشورهای مختلف با توجه به بافت مذهبی، جمعیت شیعیان و فرهنگ محلی، جلوه‌های بسیار متفاوتی دارد.

از همین رو، سفر به دنیای سنت‌ها و آداب و رسوم ملل مختلف در این روز، درست مانند چرخیدن در یک بازار پرجنب‌وجوش و پر از عطر ادویه است که هر لحظه‌اش طعمی جدید دارد؛ به‌ویژه آنکه این مجموعه بخواهد در قالب کارناوالی به نام «غدیر» که در نگاه شیعیان به عنوان «عیدالله اکبر» از آن یاد می‌شود، نوعی جلوه‌گری کند. در دالان چنین آوردگاه بزرگ معنوی و فرهنگی، از بوی تند و مدهوش‌کننده و چای لیموی معروف باکویی‌ها گرفته تا «چیکن تیکا» و «چناچات» مردم پاکستانی، با تمام تنوع، همگی از یک مودت خالصانه به مقام نبوت و آستان ولایت حکایت دارند.

علی‌رغم اینکه مسیر شادی‌پیمایی ویژه ۱۸ ذی‌الحجه محدود به یک نقطه خاص نبوده و امروزه جشن‌های ویژه غدیر در قاره‌ها و کشورهای بی‌شماری با شکوه تمام برگزار می‌شود، اما بنا به ذائقه نزدیک برخی از کشورهای آسیایی به سیاق فکری و عملی ما در ایران، در ادامه به اختصار به فرهنگ مرسوم برخی از کشورهای اسلامی در مناسبت عید سعید غدیر خم می‌پردازیم:

اندونزی

به همت رایزنی فرهنگی ایران، بزرگ‌ترین جشن شیعیان در پرجمعیت‌ترین کشور اسلامی جهان با بیش از ۲۸۰ میلیون سکنه، در قالب برنامه‌های مختلف برگزار شد. مصادف با واقعه غدیر خم، جمعیت اغلب شافعی‌مذهب اندونزی و دیگر ملیت‌های مهاجر در مجمع‌الجزایر این کشور، با برپایی موکب‌های پذیرایی و برگزاری برنامه‌های راهپیمایی ویژه، همسو با هم‌کیشان دینی خود در بسیاری از کشورهای منطقه، این رویداد را گرامی می‌دارند.

از همین رو، شبکه‌های مختلف سیمای جمهوری اسلامی ایران در قالب برنامه «مهمونی کیلومتری غدیر»، طی پنج مرحله ارتباط زنده، حال و هوای مردمان این سرزمین را در عیدالله اکبر شیعیان انعکاس دادند. مردم اندونزی در نواحی مختلفی مانند جاوه، مادورا، سوماترا، بنگکولو و اطراف کلان‌شهر جاکارتا، هم‌زمان با این عید سعید، در آدابی برگرفته از سبک شادی مردم ایران و یمن، اقدام به شعرخوانی گروهی نمودند.

در این مراسم، زنان با پوشش‌های بومی نظیر «کفتان» و «بَجوکروگ» همراه با جلبابی از «گِلومبور» یا «کرودونگ» سپید، و در مقابل، مردان با لباس‌های سنتی مانند «بَجوکوکو» و «باتیک» در گعده‌های سرور، انواع عودهای معطر را بخور می‌دهند.

برخی نیز در قالب هنر «باتیک» (Batik) که یک فرهنگ بومی در آن جغرافیاست با موم روی پارچه‌ها نقاشی کرده و در قالب یک مناسبت دینی، به نوعی پاسدار و احیاگر این صنعت دیرینه می‌شوند.

به گفته یحیی جهانگیری، رایزن فرهنگی ایران در جاکارتا، چند میلیون نفر از سادات در اندونزی زندگی می‌کنند که اغلب آن‌ها اهل‌سنت هستند و در این روز، طی یک سنت قدیمی با قرائت اشعاری در نعت و منقبت اهل‌بیت پیامبر، عابرین عادی در کوی و برزن را با مهر به خانه‌های خود دعوت کرده و با انواع شیرینی، حلوا و غذاهای پرعطر جنوب‌شرقی آسیا از آن‌ها پذیرایی می‌کنند. این آثار تنها در سطح منازل نیست، بلکه در مراکز مهم تجاری، فرهنگی و رفاهی نیز به چشم می‌خورد.

از نکات قابل توجه در برگزاری جشن‌های ویژه در اندونزی این است که با همت سادات و اهل‌سنت، برنامه‌های غدیر محدود به یک روز نبوده و چراغ شادی چنین رویداد مهم دینی در این جغرافیا تا یک هفته روشن است.

اندونزی کشوری است که در آن هزاران جزیره و فرهنگ با یکدیگر همزیستی مسالمت‌آمیز دارند؛ از همین رو، در سایه روحیه «گوتونگ رویونگ» که از مهم‌ترین مفاهیم اجتماعی در اندونزی است، اقشار مختلف اجتماعی با همکاری جمعی خود در مسیر رسیدن به هدفی مشترک، یعنی پاسداشت غدیر، به صورت خودجوش و بی‌شائبه به یکدیگر کمک می‌کنند.

ترکیه

در ترکیه، به دلیل ملاحظات ملی اگرچه مراسم‌ ویژه غدیر بیشتر در قالب برنامه‌های خصوصی، آیین‌های خانگی برگزار می‌شوند با این وجود در مناسبت بزرگ غدیر جشن‌های ویژه‌ای در سطح خیابان، مساجد و مراکز که تحت مدیریت جوامع شیعه هستند، برگزار شد.

ترکیه به‌عنوان پل میان شرق و غرب، با تلفیقی شگفت‌انگیز از سنت‌های کهنه آسیایی و برخی رسوم روز اروپایی‌ها در مسیر چندین کیلومتری غدیر حاضر و دوست‌داران اهل‌بیت پیامبر از مذاهب مختلف اسلامی با پذیرایی‌هایی معطر به چای و قهوه از صبح زود تا اواخر شب میزبان مهمانان متعدد بودند.

رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در آنکارا و همچنین نمایندگی فرهنگی سرکنسولگری کشورمان در شهر استانبول همگام با پیروان مکتب علوی در دیگر کشورها ضمن حفظ سنت موکب‌‌داری با ارتباط‌های برخط در رسانه‌ملی و شبکه‌های اجتماعی بازگوکننده حال و احوال مردم این خطّه در مناسبت فرخنده غدیرخم بودند.

پاکستان

به‌راستی مسلمانان پاکستان را باید مظهر شکوه مراسم‌های خیابانی دانست. در روز غدیر مراسم و برنامه‌ها در پاکستان که جمعیت شیعی قابل توجهی دارد بسیار هیجان‌انگیز است.

جلوه‌های خیابانی در شهرهای بزرگی مانند کراچی، لاهور و اسلام‌آباد در قالب پیاده‌روی و قوالی‌ها با حضور جمعیت زیادی برگزار می‌شود.

توزیع شیرینی و غذا در محله‌های فقیرنشین، از سنت‌های چند صد ساله مردمان این دیار است که در روز غدیر در قالب برنامه اطعام با جدیت پیگیری و اجرا می‌شود.

از وصف مهمان‌نوازی بی‌کران مردم پاکستان سخن بسیار است اما همین ویژند خاص را باید در روز غدیر به توان بی‌نهایت رساند تا شاید بشود قدری از ارادت‌ورزی مردمان این سرزمین را به عاشقان علی علیه‌السلام وصف کرد.

نمایندگی فرهنگی ایران در اسلام‌آباد و راولپندی و نیز خانه‌های فرهنگ کشورمان در کراچی، پیشاور، لاهور و کویته‌ی پاکستان هر کدام در قالب آیین‌های مجزا و برنامه‌های ترکیبی به نحوی در مسیر احیا مسئله غدیر گام برداشته و تکریم‌کننده میزبانان مختلف شیعه و سنی مذهب در برنامه‌های عیدانه خود بودند.

در غدیر به دلیل اهمیت بالای این مناسبت تقویمی بسیاری از جشن‌های ازدواج در آن برگزار می‌شود. از آنجا که عروسی‌ها در پاکستان بسیار پرزرق‌وبرق و چندروزه هستند، از همین رو جذابیت‌های بصری و صوتی این قبیل آیین‌ها بی‌شباهت به مراسم‌هایی مثل «مهندی» (Mehndi) که در آن مردم پاکستان با رنگ‌های زرد و نارنجی و موسیقی شاد به شادی و سرور می‌پردازند.

نمایش خیابانی با موضوع «ولایت علی بن ابی‌طالب در برکه غدیر» در منطقه آنچولی وتقع در کراچی و اطعام عمومی در قدمگاه منسوب به امام علی (ع) در حیدرآباد پاکستان از جمله برنامه‌هایی بود که در این روز با همت نمایندگان فرهنگی ایران با شکوه و جلوه خاص در پاکستان برگزار شد.

عراق

سنت‌های عمیق مذهبی و میهمان‌نوازی زبانزد مردمان این زاد و بوم اگرچه بیشتر در قالب راهپیمایی بیست میلیون نفری اربعین جلوه جهانی پیدا کرده است اما این حقیقتی است غیرقابل کتمان که کشوری با ریشه‌های بسیار کهن و پیوندهای عمیق معنوی با ایران همواره تاریخ و در همه مناسبات فرهنگی برای باورهایش وقت گذاشته و هزینه می‌کند.

با عنایت به فرهنگ زیارت موضوع میزبانی از مهمانان بین‌المللی دیگر برای هر عراقی فارغ از شهر و عشیره محل سکونت آن یک امر نهادینه است. نقل‌های معروف فراوانی از شیوه خاکساری زنان و مردان این سرزمین در شهرهای مقدس مثل نجف و کربلا شهره شده است و از سنت‌های میزبانی مردمان عراق چه مستندهای معروفی که ساخته نشده اما واقعیت این است که تا در مسیر مهرنوازی این اقلیم قدم برندارید و در آیین‌هایی چون غدیریه یا زیارت رجبیه حاضر نشوید از عظمت سنت‌هایی چون مشایه کاظمین و به طور خاص جنس مردم‌داری در مناطق منطقه العلاوی و جسر المعلق درک درستی پیدا نخواهید کرد.

افزون بر توزیع گسترده حلوجات عربی و سرو چای پررنگ و قهوه غلیظ عربی که بخش جدایی‌ناپذیری از جلسات اجتماعی در عراق است، با همکاری رایزنی فرهنگی کشورمان در عتبات و به طور ویژه استان‌های جنوبی عراق برنامه‌های خاص روز غدیر و سالروز ارتحال حضرت امام خمینی (ره) به طور همزمان برگزار شد که یزله کاروان بزرگ جوانان عراقی در خیابان‌های بصره یکی از آن اقدامات است. یَزْله یا هُوسه نوعی شعر حماسی رایج بین مردم عرب است که با کوباندن پا بر زمین و بیشتر در قالب هیئت‌های جمعی اجرا می‌شود.

ضیافت‌های غدیر و نصب بیرق و تزئینات سبز رنگ در امتداد خیابان‌ها، مجاورت آستان مقدسه و سر در خانه‌ها و به طور ویژه امسال با برپایی پویش «دست بالای دست» بود که به طور نمادین سلبریتی‌های این کشور در هر فرصت به یاد و به منظور پاسداشت اتفاق مهم حجه‌الوداع در وادی جحفه، دو دست گره شده خود را بالای سر قرار می‌دهند.

سریلانکا

در حالی که پژواک پیام‌های وحدت و هدایت غدیر در گوش جهان پیچیده است، نمایندگی‌ فرهنگی ایران در سریلانکا با برنامه‌ریزی گسترده، زمینه‌ساز برگزاری آیین‌های بزرگداشت عید غدیر خم شد. 

گردهمایی «عدالت امام علی(ع) و ویژگی‌های حکومت مطلوب در اندیشه امام خمینی(ره)» به همین مناسبت و در سی‌وهفتمین سالگرد ارتحال امام خمینی (ره) در سالن همایش‌های سازمان ملی فیلم سریلانکا برگزار شد. 

در این برنامه که با حضور جمعی از اندیشمندان، دانشگاهیان، شخصیت‌های فرهنگی و مذهبی و علاقه‌مندان به اندیشه اسلامی همراه بود علی کبریایی‌زاده، رایزن فرهنگی کشورمان به تبیین پیوند عمیق میان واقعه غدیر خم و نهضت حضرت امام خمینی(ره) پرداخت. 

وی با اشاره به جایگاه رهبری الهی در اندیشه اسلامی، واقعه غدیر را نقطه عطفی در تداوم مسیر هدایت و عدالت در جامعه اسلامی دانست و تأکید کرد که نهضت امام خمینی(ره) در امتداد سنت نبوی و سیره علوی شکل گرفته است.

آدم مثنوی جعفر صادق، دیپلمات برجسته سریلانکایی، لافیر مدنی، رئیس بنیاد هاشمی این کشور و محمد عظمیر احمد زبیر از شاعران اهل‌سنت از جمله سخنرانان این برنامه بودند.

برپایی موکب «یک جهان یا علی» از سوی سازمان فرهنگ

در مناسبت بزرگ غدیر موکب سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در تقاطع توحید که تقارن معناداری با معنای حقیقی آن پیدا کرده است با مشارکت مهمانان پرتعدادی از مردم پاکستان، آذربایجان، هند، اسپانیا، ترکیه، افغانستان، نیجریه، یمن، سوریه و لبنان میزبان خیل شیعیان و شیفتگان امیرالمومنین علی (ع) در خیابان آزادی برپا بود.

در این غرفه که بنا به ملیت افراد به بخش‌های مختلفی تقسیم شده بود، میزبانان اغلب غیرایرانی افزون بر خدمت‌رسانی به زائران راهپیمایی ده کیلومتری تهران، انواع محصولات فرهنگی و غذاهای بومی اقلیم خودشان را عرضه کردند.

انتهای پیام/