به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، عبدالرضا عالی‌زاده در نشست تخصصی بین‌المللی «بایسته‌ها و شایسته‌های ترجمه و نشر کودک و نوجوان» که در سرای اهل قلم برگزار شد، با تشریح رویکردها و برنامه‌های مرکز ساماندهی ترجمه و نشر، اظهار کرد: توسعه نشر بین‌المللی و معرفی ظرفیت‌های فرهنگی ایران، مستلزم برنامه‌ریزی هدفمند، شناخت بازارهای مقصد و فراهم کردن زمینه حضور مؤثر ناشران ایرانی در عرصه جهانی است.

رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با اشاره به سابقه فعالیت مرکز ساماندهی ترجمه و نشر از سال ۱۳۸۸، گفت: این مرکز با هدف ساماندهی و حمایت از ترجمه آثار حوزه علوم انسانی و معارف اسلامی فعالیت خود را آغاز کرده و در سال‌های اخیر، به‌طور متوسط سالانه حدود ۸۰ تا ۱۰۰ عنوان کتاب از زبان فارسی به بیش از ۲۰ زبان ترجمه شده است. همچنین در برخی کشورها، آثاری متناسب با نیازها و اقتضائات فرهنگی مخاطبان به زبان مقصد تألیف شده‌اند.

عالی‌زاده با بیان اینکه حمایت از ترجمه و نشر آثار ایرانی در خارج از کشور بر مبنای ظرفیت واقعی بازار و مشارکت ناشران خارجی انجام می‌شود، افزود: یکی از الزامات حمایت مرکز آن است که ناشر خارجی نیز در فرایند ترجمه و انتشار کتاب سرمایه‌گذاری کند. این رویکرد کمک می‌کند آثار منتخب با توجه به نیاز مخاطبان و ظرفیت بازار نشر کشور مقصد منتشر شوند.

رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر با اشاره به اولویت‌های محتوایی این مرکز در حوزه ترجمه، تصریح کرد: موضوع کودک و نوجوان، در کنار موضوعاتی همچون مقاومت، دفاع مقدس، زن، خانواده و سبک زندگی، از محورهای مورد توجه در برنامه‌ریزی‌های محتوایی مرکز بوده است.

وی با بیان اینکه کتاب کودک در بسیاری از نمایشگاه‌های بین‌المللی کتاب از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، ادامه داد: آثار کودک و نوجوان علاوه بر برخورداری از مخاطبان گسترده، ظرفیت قابل توجهی برای انتقال ارزش‌های فرهنگی، معرفی سبک زندگی و اثرگذاری بر نسل آینده دارند. از این منظر، توجه به این حوزه می‌تواند بخشی از برنامه بلندمدت ایران برای حضور مؤثرتر در عرصه فرهنگی بین‌المللی باشد.

عالی‌زاده با اشاره به ویژگی‌های تخصصی ترجمه و انتشار کتاب کودک خاطرنشان کرد: انتخاب و ارزیابی آثار، شناخت مخاطب، کیفیت ترجمه و توجه به ساختار و ویژگی‌های ظاهری کتاب، از جمله ملاحظاتی است که باید در فرایند نشر بین‌المللی این آثار مورد توجه قرار گیرد.

وی یکی از رویکردهای اصلی مرکز ساماندهی ترجمه و نشر را کاهش تصدی‌گری دولت و تقویت نقش بخش خصوصی دانست و گفت: نقش دستگاه‌های دولتی باید بیشتر بر سیاست‌گذاری، هماهنگی و تسهیل ارتباطات متمرکز باشد تا ناشران ایرانی بتوانند با استقلال و ظرفیت بیشتری در بازارهای خارجی فعالیت کنند.

رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر افزود: در همین چارچوب، تعامل با انجمن‌های تخصصی و تشکل‌های فعال نشر، به‌ویژه انجمن ناشران کتاب کودک و نوجوان، در دستور کار قرار گرفته است تا ارتباط میان ناشران داخلی و خارجی با استفاده از ظرفیت‌های تخصصی بخش خصوصی توسعه یابد.

وی تأکید کرد: هدف آن است که ناشران ایرانی علاوه بر برخورداری از فرصت حضور در بازارهای بین‌المللی، بتوانند از منافع اقتصادی این همکاری‌ها نیز بهره‌مند شوند و در بلندمدت، زمینه تقویت و پایداری فعالیت‌های بین‌المللی صنعت نشر کشور فراهم شود.

عالی‌زاده در تشریح سازوکار حمایت مرکز گفت: پس از ارزیابی و اولویت‌بندی محتوایی آثار، ظرفیت بازار کشور مقصد بررسی و ناشر خارجی شناسایی می‌شود. سپس هزینه‌های تولید و انتشار، میزان مشارکت ناشر خارجی و سایر جزئیات همکاری مشخص خواهد شد.

وی ادامه داد: در مواردی که میان هزینه نهایی انتشار کتاب و میزان سرمایه‌گذاری ناشر خارجی فاصله‌ای وجود داشته باشد، مرکز می‌تواند با سازوکار حمایتی خود بخشی از این فاصله را پوشش دهد. همچنین حقوق و سهم ناشر ایرانی در چارچوب توافق‌های مربوط به انتشار اثر مورد توجه قرار می‌گیرد.

رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر با اشاره به نقش رایزنان فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کشورهای مختلف، خاطرنشان کرد: ظرفیت‌سنجی بازارهای مقصد و شناخت نیازهای مخاطبان از جمله اقداماتی است که از طریق شبکه رایزنان فرهنگی دنبال می‌شود. پیشنهادهای دریافتی از کشورها پس از بررسی و جمع‌بندی، مبنای برنامه‌ریزی و تعیین اولویت‌های ترجمه قرار می‌گیرد.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت تقویت جایگاه صنعت نشر در تعاملات فرهنگی و بین‌المللی کشور گفت: توسعه نشر خارجی تنها با افزایش حمایت‌های مالی محقق نمی‌شود؛ بلکه باید زمینه فعالیت حرفه‌ای، ارتباط پایدار و حضور مستقل ناشران ایرانی در بازارهای جهانی فراهم شود. در این مسیر، کتاب کودک و نوجوان می‌تواند یکی از ظرفیت‌های مهم معرفی فرهنگ، ارزش‌ها و سبک زندگی ایرانی به مخاطبان بین‌المللی باشد.