به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، همایش علمی ـ فرهنگی «اقبال، ایران، اندیشه، شعر فارسی و بازسازی تمدن اسلامی» با حضور گسترده استادان دانشگاه، پژوهشگران، شخصیت‌های فرهنگی، دانشجویان و علاقه‌مندان زبان و ادب فارسی در ایوان اقبال لاهور برگزار شد. این نشست جلوه‌ای از پیوند عمیق فرهنگی و تمدنی میان ایران و پاکستان و فرصتی برای بازخوانی اندیشه‌های تمدنی علامه محمد اقبال لاهوری بود.

در این مراسم، شخصیت‌های علمی و فرهنگی متعددی از جمله انجم وحید، رئیس ایوان اقبال، سلیم راؤ، پزشک متخصص و اقبال‌ شناس، سلمان غنی، نویسنده و تحلیلگر شناخته ‌شده پاکستانی، رئیس خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در لاهور و سرکنسول جمهوری اسلامی ایران در لاهور، دیدگاه‌های خود را درباره جایگاه اقبال، زبان فارسی و بیداری اسلامی بیان کردند.

اصغر مسعودی، رئیس خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در لاهور با اشاره به اندیشه‌های اقبال اظهار داشت: اقبال، مسلمانان را به عزت، استقلال و مقاومت در برابر استعمار و پرهیز از تقلید کورکورانه از غرب دعوت می‌کرد و همین روحیه بعدها به یکی از ارکان بیداری اسلامی معاصر تبدیل شد.

مسعودی با اشاره به جایگاه زبان فارسی در اندیشه اقبال گفت: اقبال، فارسی را زبان حکمت و بیداری امت اسلامی می‌دانست و مهم‌ترین آثار فکری و عرفانی خود، از جمله «اسرار خودی»، «رموز بی‌خودی»، «جاویدنامه» و «زبور عجم» را به فارسی سرود زیرا معتقد بود اندیشه‌های عمیق فلسفی و عرفانی او تنها در قالب زبان فارسی می‌تواند به خوبی بیان شود.

وی افزود: در نگاه اقبال، ایران صرفاً یک جغرافیا نبود، بلکه نماد استمرار فرهنگ اسلامی و حافظ میراث عرفان و حکمت شرق به شمار می‌رفت. اقبال، ایران را قلب فرهنگی مشرق‌زمین می‌دانست و به نقش آن در بیداری و وحدت جهان اسلام ایمان داشت.

مسعودی همچنین به تأثیر عمیق بزرگان ادب فارسی بر اندیشه اقبال اشاره کرد و گفت: اقبال از مولانا جلال‌الدین بلخی فلسفه عشق و حرکت، از حکیم ابوالقاسم فردوسی روح حماسه و عزت تاریخی، از حافظ شیرازی شور عرفانی و از سعدی شیرازی اخلاق و حکمت اجتماعی را آموخت.

وی در ادامه با اشاره به مفهوم «بازسازی تمدن اسلامی» در آثار اقبال تصریح کرد: اقبال، بحران جهان اسلام را پیش از آن‌که سیاسی و اقتصادی بداند، بحرانی فرهنگی و معرفتی می‌شمرد و معتقد بود امت اسلامی نیازمند احیای روح، اعتماد به نفس تاریخی و بازیابی هویت تمدنی خویش است.

مسعودی تأکید کرد که در اندیشه اقبال، شعر و ادب صرفاً ابزار زیبایی نیستند، بلکه نیروهایی تمدن‌ساز هستند که می‌توانند مفاهیمی چون توحید، عدالت، آزادی، کرامت انسانی و مقاومت را در جان ملت‌ها زنده کنند.

وی با اشاره به پیوند عمیق اقبال با قرآن کریم گفت: سرچشمه اصلی اندیشه اقبال، قرآن بود و او بر اساس توصیه پدرش، قرآن را چنان تلاوت می‌کرد که گویی بر خود او نازل شده است. به گفته وی، اقبال راز انحطاط مسلمانان را فاصله گرفتن از قرآن می‌دانست و باور داشت قرآن تنها کتاب مناسک نیست، بلکه کتاب حیات، حرکت و تمدن‌سازی است.

مسعودی در پایان سخنان خود خاطرنشان کرد: امروز جهان اسلام بیش از هر زمان دیگر به پیام اقبال نیازمند است زیرا بحران اصلی امت اسلامی، بحران هویت، اعتماد به نفس فرهنگی و گسست تمدنی است.

در بخش دیگری از این همایش، سلیم راؤ، پزشک متخصص و پژوهشگر برجسته اقبال‌ شناسی، به بررسی جایگاه اندیشه اقبال در تحولات معاصر جهان اسلام پرداخت.

وی با اشاره به پیوند عمیق فکری و معنوی علامه اقبال با ایران گفت: «اقبال اگرچه جسمش در لاهور بود، اما روحش در تهران می‌تپید.»

این پژوهشگر تأکید کرد که امروز بیش از هر زمان دیگر باید آرمان اقبال در زمینه بیداری و وحدت جهان اسلام تحقق یابد.

سلمان غنی، نویسنده و تحلیلگر پاکستانی، نیز در سخنان خود خاطره‌ای از علامه اقبال نقل کرد و گفت: یکی از دانشجویان اروپایی از کم بودن کتاب‌های اتاق اقبال شگفت ‌زده شد، اما اقبال با اشاره به قرآن کریم گفت: «هرچه دارم از همین قرآن است.» وی افزود: این سخن نشان‌دهنده پیوند عمیق اندیشه اقبال با قرآن و سرچشمه معرفتی اوست.

مهران موحدفر، سرکنسول جمهوری اسلامی ایران در لاهور، نیز روابط ایران و پاکستان را رابطه‌ای تاریخی، فرهنگی و تمدنی توصیف کرد و گفت: آثار تمدن فارسی در سراسر لاهور، از مسجد شاهی و مسجد وزیرخان گرفته تا مزارات عرفا و کتیبه‌های فارسی، همچنان زنده و ماندگار است.

وی با اشاره به کتاب «کشف‌المحجوب» اثر علی هجویری، این اثر را یکی از شاهکارهای عرفان اسلامی دانست که در لاهور و به زبان فارسی نگاشته شده است.

در پایان این مراسم، انجم وحید، مدیر ایوان اقبال، هدف اصلی برگزاری این نشست را آگاه‌ سازی نسل جوان درباره مسائل فرهنگی، تمدنی و تحولات جهان اسلام عنوان کرد.

وی اظهار داشت: بسیاری از این مفاهیم کمتر به نسل جدید منتقل می‌شود و برگزاری چنین برنامه‌هایی می‌تواند نسل جوان را با اندیشه‌های اقبال، پیوندهای تاریخی ایران و پاکستان و هویت تمدنی جهان اسلام آشنا سازد.

انتهای پیام