English|عربي
صفحه اصلي|اروپا - آمريكا|آفريقا - عربي|آسيا - اقيانوسيه|اخبار سازمان|آشنایی با سازمان
سه شنبه ٠٤ آذر ١٣٩٩


  چاپ        ارسال به دوست

رایزن‌های فرهنگی ایران در کشورهای دیگر چقدر خطر می‌کنند؟

فعالیت‌های فرهنگی در خارج از مرزها در کنار حساسیت‌ها و مخاطراتی که دارد، توانسته در برخی کشورها آثار قابل توجهی نیز در افکار عمومی داشته باشد. اما این نوع فعالیت‌ها در کشورهایی همچون فیلیپین و ازبکستان چگونه انجام شده است؟

به گزارش روابط عمومي سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي،‌ به نقل از خبرگزاری فارس؛ فعالیت‌های فرهنگی در خارج از کشور علاوه بر حساسیت‌ها، مخاطراتی نیز دارد و شاید بسیاری از افراد هنوز هم از چگونگی برنامه‌های فرهنگی در سایر کشورها مطلع نباشند و ندانند که اصلا متولی امور فرهنگی در خارج از کشور چه کسانی هستند و چگونه فرهنگ ایرانی اسلامی به مردم کشورهای دیگر معرفی می‌شود.

بر همین اساس، در میزگردی با عنوان «مخاطرات و تأثیرات برنامه‌های فرهنگی در خارج از کشور» با حضور «محسن پورمحسنی» رایزن سابق ایران در ازبکستان و «محمد جعفری ملک» رایزن سابق ایران در فیلیپین و «تندیس تقوی» هنرمند و همسر وی که در فیلیپین اقدامات فرهنگی بسیاری داشت، به بررسی فعالیت‌ها و نحوه معرفی فرهنگ کشورمان به مردم کشورهای دیگر پرداخته‌ایم که مشروح آن را در ادامه می‌خوانیم:

چه طرح و برنامه‌هایی برای معرفی فرهنگ ایرانی اسلامی داشتید و چقدر در این زمینه موفق بودید؟

جعفری ملک: در زمان ماموریت خارج از سازمان فرهنگ و ارتباطات، به کشورهای مختلفی سفر داشتم و فیلیپین تنها کشوری بود که در حوزه آسیای جنوب شرقی به آن سفر نکرده بودم. با این وجود، تاسوعای سال ۹۵ به عنوان رایزن فرهنگی ایران در فیلیپین وارد فرودگاه مانیل شدم و این همزمانی حضور در فیلیپین با ایام شهادت امام حسین (ع) مسیر راهم را روشن کرد. فیلیپین مهد کلیسای کاتولیک آسیای جنوب شرقی است که در آنجا دین ارزش دارد و بیشتر مردم در کلیسای کاتولیک تمام مراسم را انجام می‌دهند. البته مسلمانان هم در این کشور حضور دارند و مسلمان و مسیحی در کنار یکدیگر، خوب و مسالمت‌آمیز زندگی می‌کنند و از ویژگی‌های آنها صبر و خونگرمی است.

معرفی ایران و اسلام از زبان هنر در مهد کلیسای کاتولیک آسیای جنوب شرقی

بهترین شیوه معرفی فرهنگ کشورمان به مردم فیلیپین، از طریق هنر بود و گفت‌وگوی ادیان از زبان هنر و مطرح شدن موضوع حضرت مریم (س) و حضرت مسیح (ع) در قرآن برای خیلی از کاتولیک‌ها موضوعی جذاب بود و برای این منظور با برپایی نمایشگاه‌ها و سمینارها و نشست‌ها، با زبان هنر در بین مردم این کشور حضور یافتیم. یعنی تابلوهای خوشنویسی قرآنی را که مضامین مشترک ادیان الهی بود در معرض نمایش قرار دادیم؛ تا جایی که از نظر کمّی ۶۰ نمایشگاه و ۴۰ سخنرانی در دانشگاه‌های مختلف در سه سال با موضوع گفت‌وگوی ادیان از زبان هنر برگزار کردیم. 

ادبیات بسیاری از کشورهای جهان از ادبیات فارسی تأثیر پذیرفته است 

پورمحسنی: جایگاه قوی، فراگیر و تاثیرگذار فرهنگ و تمدن اسلامی ایرانی در جهان، امری آشکار و غیر قابل انکار است و عموم مستشرقین بر آن صحه گذاشته‌اند. همین امر منشا ایجاد نوعی مسؤولیت برای همه ایرانیان و دوستداران فرهنگ و تمدن ایران اسلامی شده است. تأثیرپذیری ادبیات بسیاری از کشورهای جهان از زبان و ادبیات فارسی موجب ایجاد پیوندی معنوی بین ایران با جهان شده است. 

مدتی سرپرست نمایندگی فرهنگی ایران در کشور آلبانی بودم و جالب است بدانید که ادبیات نوین آلبانی که یک کشور اروپایی است، کاملاً با تاثیرپذیری از ادبیات و زبان فارسی شکل گرفته است. برادران فراشری از طریق حضور در دستگاه امپراتوری عثمانی با زبان و ادبیات فارسی آشنا می‌شوند و در دوره جنبش بیداری آلبانی در اواخر قرن نوزدهم با تأثیر و اقتباس از زبان و ادبیات فارسی، ادبیات آلبانی را پایه‌گذاری می‌کنند و نعیم فراشری دیوان شعر خود را به نام «تخیلات» به فارسی می‌سراید و تأسیس نمایندگی فرهنگی در آلبانی در دهه ۷۰ با هدف همکاری و مشارکت در تبیین و شناساندن این اشتراکات شکل گرفت.

در آخرین مأموریت اداری به عنوان رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به ازبکستان، اعزام شدم. با قاطعیت می‌توان گفت جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ازبکستان در میان کشورهای منطقه آسیای مرکزی بیش‌ترین مشترکات تمدنی، تاریخی، ادبی، هنری و علمی را با هم دارند و حضور دو دهه رایزنی فرهنگی در ازبکستان کمک شایانی به نشر و انتشار این تحقیقات ارزشمند کرده است. انتشار مجله علمی و فرهنگی «سینا» به زبان ترکیِ ازبکی از سوی رایزنی فرهنگی ایران در ازبکستان، سال‌های متمادی بستر مناسبی برای نشر این پژوهش‌ها بود و از سویی تاثیرپذیری ادبیات ترکی از ادبیات فارسی آن‌قدر عمیق و گسترده است که برای درک و شناخت ادبیات ترکیِ ازبکی، دانستن زبان فارسی امری اجتناب‌ناپذیر است و تا چند دهه پیش شاعران ترک‌زبان ازبکستان به دو زبان فارسی و ترکی شعر می‌سرودند. پدر شعر ترکی، امیر علی‌شیر نوایی وزیر دانشمند حسین بایقرا، دیوان شعر فارسی دارد و دیگر آثارش هم با تأثیرپذیری از ادبیات فارسی خلق شده است.

حضور فعال بانوان فیلیپینی در عرصه‌های سیاسی و فرهنگی

خانم تقوی! شما به عنوان همسر رایزن فرهنگی و یک هنرمند مستقل، چگونه با مردم فیلیپین ارتباط برقرار کردید؟

قبل از شروع ماموریت با توجه به اینکه شناخت کافی از فیلیپین نداشتم، دو کتاب میراث فرهنگی مردم فیلیپین و فرهنگ و مذهب در اندونزی را برای آشنایی با مردم جنوب شرق آسیا و به خصوص فیلیپین، مطالعه کردم. از این دو کتاب، چنین استنباط کردم که مردم فیلیپین به خصوص زنان به مد و زیبایی اهمیت می‌دهند و مردمی مصرف‌گرا هستند. اما با تحقیق و پس از ورود به این کشور، مردم فیلیپین را متفاوت یافتم. بانوان فیلیپینی بسیار نجیب هستند و تا حدودی شبیه بانوان ایرانی‌اند. آنچه در روابط، بسیار نمود داشت، حضور شایسته زنان، دوشادوش مردان در اجتماع بود. بانوان فیلیپینی از شأن بالایی چه سیاسی و چه حرفه‌ای در جامعه برخوردارند. در فیلیپین زنان حقوق مساوی با مردان دارند و شاید یکی از دلایل استقبال مردم فیلیپین از فعالیت‌های من نیز همین تفکرات و دیدگاه‌های آنها نسبت به بانوان مسلمان بود که شاید محدودیت‌هایی مانع از فعالیت‌های اجتماعی زنان بود. من برای برقراری ارتباط با مردم فیلیپین از زبان هنر خوشنویسی که هنر ملی ما است، وارد شدم.

کارهای فرهنگی در خارج از کشور، محدودیت‌هایی هم دارد. آیا برنامه‌هایی نیز به صورت فرمایشی و دستوری بوده است که شاید از نظر شما انجام آن لزومی نداشته باشد؟ به عبارتی، چقدر آزادی عمل داشتید؟

جعفری ملک: رایزن‌های فرهنگی وقتی به کشوری اعزام می‌شوند، یک برنامه مدون سالانه دارند و اینگونه نیست که بر اساس ظن خود کاری انجام دهند. برنامه‌ها هم با نظر رایزن، حوزه کارشناسی و حوزه ادارات تخصصی نوشته می‌شود.

رایزن و سازمان فرهنگ با هم تصمیم می‌گیرند که چه کاری با چه موضوعی انجام شود. البته وابسته به موقعیت کشورها تفاوت‌هایی نیز وجود دارد. من اولین باری بود که فیلیپین می‌رفتم. برنامه‌ها را ابتدای سال با حضور مسؤولان وزارت فرهنگ مطرح می‌کردیم و در اجرای برنامه‌های فرهنگی از وزارت فرهنگ و حتی وزیر فرهنگ فیلیپین نیز در مراسم افتتاحیه دعوت می‌کردیم. روابط خوبی با دولت فیلیپین داریم؛ تا جایی که همسرم در فیلیپین انجمن زنان فرهیخته فیلیپین را تأسیس کرد که مشاور رئیس جمهور رئیس این انجمن و نائب رئیس آن، همسرم بود و ۱۵ نفر از اساتید و روسای دانشکده‌های دولتی و مسؤولان نهادهای فیلیپینی عضو این انجمن بودند. آزادی عمل با توجه به شرایط کشور و رعایت قوانین آن کشور ممکن خواهد بود و ما در فیلیپین با دولت و به ویژه وزارت فرهنگ و هنر این کشور و دیگر مسؤولان مربوطه، رابطه بسیار خوبی داشتیم؛ تا جایی که من و همسرم تنها دیپلمات عضو ستاد گفت‌وگوی ادیان فیلیپین بودیم و با موافقت مسؤولان کلیسای کاتولیک فیلیپین در حوزه علمیه کلیسا یک کلاس شیعه‌شناسی و مشترکات اسلام و مسیحیت را برگزار کردیم.

پورمحسنی: یکی از مشکلات ما این است که باید اثبات کنیم برای کار فرهنگی آمده‌ایم. عمدتا هم رایزن‌های فرهنگی ایران حساسیت‌های کشور میزبان را درک می‌کنند، اما از طرفی این حساسیت‌ها فعالیت ما را محدود می‌کند و گاهی هم تصور می‌شود ما با هر اقدام حتی هنری در پی تبلیغ باورهای دینی هستیم.

مشاور رئیس جمهور فیلیپین در جشن روز زن با حجاب اسلامی حضور یافت

خانم تقوی! چه شد که به فکر تأسیس انجمن زنان فرهیخته فیلیپین افتادید؟

با توجه به حضور و نفوذ زنان در جامعه فیلیپین، تصمیم گرفتیم برای ادامه فعالیت‌های زنان فرهیخته، مردم دو کشور را با فرهنگ و هنر یکدیگر آشنا کنیم. بنابراین، با دعوت از حدود ۲۰ بانوی فرهیخته فیلیپین (مسیحی و مسلمان) از جمله خانم پنلوپه بلمونته، مشاور رئیس جمهور و مدیر اجرایی پارک‌های ملی فیلیپین و روسای گروه‌ها و اساتید دانشگاه‌ها انجمن زنان فرهیخته ایران و فیلیپین را تاسیس کردیم که چند نمایشگاه و نشست علمی از جمله برگزاری روز زن به مناسبت تولد حضرت فاط