English|عربي
صفحه اصلي|اروپا - آمريكا|آفريقا - عربي|آسيا - اقيانوسيه|اخبار سازمان|آشنایی با سازمان
جمعه ٠٤ مهر ١٣٩٩
نگاهی اجمالی به کشور بوسنی و هرزگوین
نگاهی اجمالی به کشور بوسنی و هرزگوین تاریخ ثبت : 1391/10/24
طبقه بندي : ,,
عنوان : نگاهی اجمالی به کشور بوسنی و هرزگوین
نويسنده : <#f:1014/>
تهيه و تدوين : <#f:1015/>
مترجم : <#f:1016/>
منبع : <#f:1911/>
ارسالی : رایزنی فرهنگی سفارت ایران در بوسني و هرزگوين
كشور : <#f:1018/>
زبان اصلي : <#f:1019/>
تاريخ ورود اطلاعات : <#f:1020/>
خلاصه مقاله : <#f:1067/>
متن : <#f:1066/>
:

بوسنی و هرزگوین

بوسنی و هرزگوین با 51 هزار و 130 کیلومتر مربع مساحت، از شمال و غرب با کرواسی و از جنوب و شرق با صربستان و مونته نگرو هم مرز است. از این جمهوری که به لحاظ موقعیت جغرافیایی به گونه ای در درون شبه جزیره بالکان قرار گرفته است، در یک قرن گذشته ، همواره به عنوان یوگسلاوی کوچک در مرزهای یوگسلاوی پیشین نام برده شده است. حضور تمامی و یا اکثریت اقوام مختلف یوگسلاوی در این جمهوری، موجب شده بود بوسنی و هرزگوین به عنوان مینیاتور کوچکی از یوگسلاوی پیشین تلقی شود. این جمهوری با اعلام استقلال در سال 1992 میلادی و جدایی از پیکره یوگسلاوی پیشین، وارد دوره جدیدی از حیات سیاسی خود شد.

 زبان بوسنیایی

اقوام کروات، صرب و بوسنیایی در یوگسلاوی پیشین تقریبا به یک زبان یعنی زبان صربی و کرواتی سخن می گفتند. با این وجود خواندن و نوشتن با الفبای سیریلیک که در میان صرب ها و مونته نگرویی ها رواج دارد، برای کروات ها و بوسنیایی ها که از حروف لاتینی استفاده می کنند با دشواری هایی همراه است. می توان گفت، آن دسته از اقوام که در طول تاریخ، تحت سیطره امپراطوری روم و تحت تعالیم آیین کاتولیک بوده اند، از حروف لاتینی استفاده می کنند. کشورهای کرواسی، لهستان، چک، اسلوواکی و اسلوونی از آن جمله اند.

کشورهایی نیز که برای قرن های متمادی در حاکمیت امپراطوری بیزانس و آیین ارتدوکس بوده اند، از حروف الفبای سیریلیک استفاده می کنند. در این میان میتوان به کشورهای صربستان، روسیه ، روسیه سفید، اوکراین، بلغارستان و مقدونیه اشاره کرد. کروات ها زبان صرب و کروات را گویش اصلی کشور کرواسی می دانند. صرب ها معتقدند این زبان ویژه صربستان است. هر یک از این کشورها به ویژه در سال های اخیر و تحت تاثیر احساسات ملی گرایی، در صدد حذف برخی واژه های قدیمی و جایگزینی آنها با واژه های جدید هستند. جمهوری مونته نگرو که اکثریت ساکنان آن از نژاد اسلاو هستند و به لحاظ قومی و دینی مشترکات فراوانی با صرب ها دارند، اخیرا اعلام کرد در قانون اساسی جدید از زبان مونته نگرویی به عنوان زبان رسمی این کشور نام برده خواهد شد. زبان مونته نگرویی ، دقیقا همان زبان صربی است. تنها در تلفظ برخی واژه ها تفاوت اندکی وجود دارد و نوعی لهجه محسوب می شود.

 پیشینه بوسنی و هرزگوین

بر اساس شواهد تاریخی موجود، تاریخ تمدن سرزمین کنونی بوسنی و هرزگوین به سه هزار سال پیش باز می گردد. اقوام ایلیرین ، کهن ترین قوم بالکان، نخستین مردمانی بودند که تمدن این سرزمین را پی ریزی کردند. این سرزمین در سده پیش از میلاد، به عنوان استانی تحت فرمان اقوام ایلیریکام قرار داشت. در پی فروپاشی امپراتوری روم، اقوام گات و پس از آن اسلاوها این سرزمین را در اختیار خود گرفتند. پادشاهان و فرمانروایان بسیاری از اقوام اسلاو تا قرن دوازدهم میلادی بر این سرزمین حکومت کردند. پس از این دوره، بوسنی و هرزگوین کنونی به تصرف و کنترل مجارستان در آمد. نیروهای امپراطوری عثمانی ، در سال 1386 میلادی و در اولین مرحله بخش هایی از این سرزمین را به تصرف خود در آوردند. این سرزمین در سال 1463 میلادی کاملا به تصرف و کنترل نیروهای امپراتوری عثمانی درآمد.

فروپاشی امپراطوری عثمانی در اوایل قرن نوزدهم میلادی موجب شد اختلافات قومی به ویژه در میان کروات ها، صرب ها و مسلمانان ساکن این سرزمین تشدید شود. در گردهمایی موسوم به کنگره برلین در سال 1878، سرزمین بوسنی و هرزگوین در اختیار امپراطوری اتریش- مجارستان قرار گرفت و در سال 1908 این سرزمین به طور رسمی ضمیمه آن شد. منازعه گروه های ملی گرای صرب بوسنی با امپراطوری اتریش - مجارستان پس از این دوره بیش از گذشته تشدید شد. این روند در 28 ژوئن 1914 و با ترور ولیعهد اتریش در سارایوو به اوج خود رسید و عمده ترین عامل بروز جنگ جهانی اول بود.

 اماکن اسلامی بوسنی و هرزگوین

بوسنی و هرزگوین به عنوان کانونی متشکل از اقوام و ملل مختلف، وارث تمدنی کهن است. بسیاری از گوشه های این تمدن در آثار و بناهای این سرزمین متجلی شده است. بناهای تاریخی این سرزمین، از تحرک و پویایی فرهنگی حکایت می کنند که در قرون و اعصار گذشته جلا خورده و در پی آشنایی با فرهنگ مشرق زمین و به ویژه تمدن اسلامی متحول شده است. اماکن تاریخی و به ویژه مساجد قدیمی و چند صد ساله این سرزمین، تاریخ زنده و گویای تحولات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی این منطقه هستند و نوزایی تمدن ساکنان این بخش از جهان در ادوار گذشته را روایت می کنند.

مساجد متعدد و زیبای بوسنی و هرزگوین که در جای جای این سرزمین سر به آسمان کشیده اند، علاوه بر اینکه تاریخ بیش از پنج قرن تحولات این منطقه را در سینه دارند، نماد، نشانه ها و پرچم اسلام و تمدن اسلامی در این کشور محسوب می شوند.

ساکنان منطقه وسیع بالکان از اواخر قرن چهاردهم میلادی و حتی زودتر از آن به ساخت مساجد در این سرزمین پرداختند. در دوره عثمانی ها، مساجد بسیاری در بالکان، به ویژه در منطقه بوسنی و هرزگوین کنونی در کنار کلیساهای کاتولیک و ارتدوکس احداث شد. وجود مساجد در کنار کلیساهای متعدد، نشانه روشنی از تعامل و همزیستی پیروان ادیان مختلف این سرزمین است. این نمادهای تمدن بشری، در دوره هایی از تاریخ این منطقه، دستاویز قدرت های داخلی و خارجی و وسیله   سواستفاده آنها شده است. در یوگسلاوی پیشین (شامل جمهوری های صربستان، مونته نگرو، کرواسی، مقدونیه، اسلوونی و بوسنی و هرزگوین)، تا اوایل قرن بیستم، بیش از 3500 باب مسجد وجود داشته که بیش از 2700 باب از این مساجد در بوسنی و هرزگوین بوده است. صدها کلاس درس، 15 خانقاه و بیش از 170 مدرسه اسلامی از جمله مراکزی بودند که در کنار مساجد به پرورش و تربیت دینی مسلمانان این منطقه می پرداختند. برآوردهای آماری حکایت دارد در جنگ های اخیر بوسنی، نزدیک 1200 باب مسجد به کلی نابود شده و یا خسارات جدی دیدند. بسیاری از این مساجد، از آثار کهن این منطقه هستند. از مجموع بیش از 1400 ساختمان و بنای موقوفه اسلامی در بوسنی و هرزگوین، پس از جنگ نزدیک  800 موقوفه باقی مانده و بقیه به کلی نابود شده است. در سارایوو با بیش از 400 هزار تن جمعیت، امروز 30 باب مسجد وجود دارد. برخی از آنها از جمله بناهای تاریخی این سرزمین محسوب می شوند و تحت نظر یونسکو قرار دارند.

مسجد ساروا در سال 1565 میلادی در سارایوو ، احداث شد و تا پیش از جنگ های بوسنی در سال 1991 میلادی یکی از مهمترین اماکن مذهبی مسلمانان این شهر بود. این مساجد در دوران جنگ با خمپاره های متعدد هدف قرار گرفت و بخش های بسیاری از آن ویران شد.

 مسجد غازی خسروبیگ در سال 1532 میلادی از سوی غازی خسروبیگ احداث شده و مهمترین مسجد در سارایوو و تمامی بوسنی و هرزگوین است. نماز جمعه شهر سارایوو در این مسجد برگزار می شود. مساجد هادیم علی پاشا (1560 میلادی) ، بشارچی(قرن 16 میلادی) و مغربی(قرن 15 میلادی) ، از دیگر مساجد زیبا و قدیمی شهر سارایوو محسوب میشوند که هر روز جمع کثیری از مسلمانان این شهر را پذیرا می شوند. پیش از جنگ های بوسنی ، نزدیک به 140 باب مسجد و 85 مدرسه اسلامی در سارایوو وجود داشت.

 ساختار جمعیتی بوسنی و هرزگوین

این کشور در مجموع 3.6 میلیون نفر جمعیت دارد. 44 درصد آنان مسلمان، 31 درصد صرب و 17 درصد کروات هستند. بقیه را اقلیت های قومی کوچکتر رومی تبارها ( از اقوام کولی)، تشکیل می دهند. نزدیک 2/2 میلیون نفر در فدراسیون بوسنی و هرزگوین(کروات و مسلمان) و نزدیک 4/1 میلیون نفر در جمهوری صربسکا (صرب های بوسنی) ساکن هستند. پیش از بروز جنگ های داخلی در بوسنی و هرزگوین در سال 1991، جمعیت این کشور بیش از چهار میلیون نفر بوده است.

پس از پایان جنگ داخلی بوسنی و امضا قرارداد صلح دیتون در سال 1995 میلادی، برآورده شده بود نزدیک 6/2 میلیون تن از ساکنان بوسنی در زمان جنگ در این کشور باقی ماندند و 4/1 میلیون تن اقدام به مهاجرت کردند. بر اثر جنگ داخلی نزدیک 3/1 میلیون نفر نیز در درون کشور ناگزیر به جابجایی شدند. بسیاری از مهاجرانی که در زمان جنگ، بوسنی و هرزگوین را ترک کرده اند، در کشورهای مختلف زندگی جدیدی را آغاز کرده اند و به دلایل قومی و جنگ، شرایط را برای بازگشت فراهم نمی دانند.

 ساختار سیاسی بوسنی و هرزگوین

با اجرای قرارداد صلح دیتون نظام سیاسی بی سابقه ای در جهان پایه ریزی شد که شباهتی با نظام های سیاسی مشترک نظیر فدراسیون و یا کنفدراسیون ندارد. بر اساس قرارداد دیتون ، دو واحد سیاسی فدراسیون بوسنی و هرزگوین(کروات و مسلمان) و جمهوری صربسکا(جمهوری صرب های بوسنی) دارای قانون اساسی، نیروهای پلیس، ارتش و نظام پولی و یا بانک مرکزی مستقلی هستند. دو نهاد و یا واحد سیاسی، دارای شورای وزیران و نظام پارلمانی مستقلی هستند. ریاست جمهوری کشور بوسنی و هرزگوین نیز با روش بی سابقه ای از سه عضو مسلمان، کروات و صرب تشکیل شده است که هریک به صورت دوره ای ریاست شورای ریاست جمهوری را بر عهده می گیرند. در قرارداد دیتون مقامی با عنوان نماینده جامعه      بین الملل در بوسنی و هرزگوین تعریف شده است که می توان گفت عملا اداره امور این کشور را در دست دارد. نماینده جامعه بین المللی در بوسنی و هرزگوین ضمانت اجرای قرارداد دیتون را بر عهده دارد.

 نظارت بر اجرای این قرارداد، برقراری ارتباط نزدیک با نهادهای اجرایی و قانون گذاری بوسنی برای اجرای کامل این قرارداد، هماهنگ کردن فعالیت سازمان ها و تشکیلات بین المللی درباره بوسنی و هرزگوین و فرماندهی نیروهای پلیس بین الملل در بوسنی در صورت لزوم، از اختیارات نماینده جامعه بیل الملل در این کشور است. صلاحیت تفسیر و تبیین مفاد قرارداد دیتون در بخش غیر نظامی آن نیز بر عهده نماینده جامعه بین الملل است. بازسازی اقتصاد و تاسیسات زیربنایی، افزایش معیارهای حقوق بشر، ترغیب به بازگشت مهاجران جنگی و نیز مساعدت برای برگزاری انتخابات بخش غیر نظامی قرارداد دیتون را شامل می شود.

 اقتصاد بوسنی و هرزگوین

کشاورزی عامل غالب در اقتصاد بوسنی و هرزگوین است. عبور رشته کوههای متعدد از شمال غربی تا جنوب شرقی این کشور و وجود دره های سرسبز و حاصلخیز، موجب شده است، کشاورزی در این منطقه رونق چشمگیری داشته باشد. مناطق بسیاری از بوسنی ، دارای آب و هوای کاملا مرطوب است. همین پدیده جوی در یک دور تسلسلی، رونق کشاورزی را برای این کشور به همراه داشته است. بزرگترین قله های بوسنی بیش از 40 درصد از سرزمین بوسنی و هرزگوین را در بر گرفته است. بر اساس آمار سازمان حفظ محیط زیست، جنگل های بوسنی و هرزگوین، یکی از غنی ترین منابع در اروپا محسوب می شود که انواع حیوانات اهلی و وحشی را در خود جای داده است. گندم، ذرت و چغندر قند، عمده ترین محصولات کشاورزی بوسنی و هرزگوین است. بوسنی و هرزگوین همچنین بر روی بستری غنی از معادن زیرزمینی قرار گرفته است. آهن و زغال سنگ، از جمله منابع غنی معدنی در بوسنی و هرزگوین است. این کشور به لحاظ صنایع مادر نیز در وضعیت مطلوبی است.

کارخانه ذوب آهن منطقه (زنیتسا) ، کارخانه تولیدات فراورده های شیمیایی در منطقه (توزلا)، معادن آهن در (وارس)، (لیوبیا) ، معادن زغال سنگ در مناطق (کراتا) (کاکانی) و(بانویتسی)، از  جمله منابع عمده بوسنی و هرزگوین محسوب میشود. بوسنی و هرزگوین به لحاظ موقعیت راهبردی خود در یوگسلاوی پیشین، قلب و مرکز مقاومت مردمی و نیروهای ارتش فدرال در مواجهه با حملات احتمالی خارجی بود. ساختار نظامی و شهری این جمهوری در زمان تیتو، به گونه ای طرح ریزی شده بود که بتواند در برابر حملات احتمالی دشمن از تمامی یوگسلاوی دفاع کند. به همین علت بوسنی و هرزگوین، به انواع پناهگاههای زیرزمینی نظامی، سیستم های ارتباطی و کارخانجات اسلحه سازی مدرن مجهز شده بود. با این وجود یکی از جمهوری های فقیر یوگسلاوی پیشین محسوب می شود.

کشاورزی در این منطقه به رغم رونق فراوان، غیر مکانیزه و عموما با وسایل ابتدایی انجام می شود. صنایع عمده این کشور نیز در پی بروز جنگ داخلی به کلی نابود شده و یا خسارات فراوان دیده است. دولت بوسنی و هرزگوین خسارات وارده به این کشور بر اثر جنگ های داخلی اخیر و پس از سال 1991 میلادی را 25 میلیارد دلار اعلام کرده است.

آمار اقتصادی بیانگر است  بوسنی و هرزگوین با نزدیک 6/3 میلیون نفر جمعیت، بیش از یک میلیون نیروی کار آماده دارد. بر اساس آمار سال 2002 میلادی ، 8/2 میلیارد کیلووات ساعت صادر می شود. به لحاظ ارتباطات، این کشور در اروپا یکی از فقیرترین کشورها است. در بوسنی و هرزگوین سه پرووایدر و یا تامین کننده خطوط اینترنت وجود  دارد که در مجموع حدود 45 هزار کاربر از خدمات آن استفاده می کنند. طول مجموع جاده های بوسنی و هرزگوین 21 هزار و 846 کیلومتر و راه آهن آن یک هزار و 21 کیلومتر است.

 رسانه های بوسنی و هرزگوین

 رسانه های جمعی بوسنی و هرزگوین به علت پیامدهای ناشی از استقلال این جمهوری، به ویژه در پی جنگ های داخلی این کشور با نابسامانی شدید روبه رو شدند. استقلال بوسنی و هرزگوین ( که با بحران ها و تحولات گوناگونی همراه بود) ، موجب شد رسانه های این کشور در مجرای مدیریتی صحیحی قرار نگیرند و به علت نبود بودجه کافی و بروز جنگ های داخلی، در دوران کوتاهی قادر به ایفای نقش رسانه ای خود نبودند. پس از امضای توافقنامه صلح دیتون در سال 1995 میلادی ، تلاش های بسیاری برای سازمان بخشیدن به وضعیت رسانه های بوسنی و هرزگوین بعمل آمد. اما تا رسیدن به حد مطلوب، فاصله بسیار دارند. در زمان حاضر رادیو و تلویزیون دولتی این کشور که توسط دولت مرکزی  اقوام مسلمان، کروات و صرب اداره می شود، از دامنه فعالیت گسترده ای برخوردار است.

دولت مرکزی بوسنی و هرزگوین بر اساس قوانین مصوب و در چارچوب موازین تعیین شده از سوی جامعه بین الملل معتقد است رسانه های این کشور از آزادی های لازم برخوردارند. ولی ارباب جراید و نیز دست اندرکاران برخی رسانه ها گوشزد می کنند به رغم تاکید قوانین بر آزادی عملکرد و دامنه فعالیت آنان، برخی از رسانه ها از سوی شخصیت ها و نهادهای اجرایی تحت فشار قرار می گیرند. حدود 200 ایستگاه رادیویی و تلویزیونی خصوصی و تجاری در بوسنی و هرزگوین وجود دارد که تمامی آنها با اهداف تجاری و بازرگانی و عموما به منظور پخش آگهی فعالیت می کنند و به تنهایی دامنه نفوذ گسترده ای برخوردار نیستند. تلویزیون ملی بوسنی و هرزگوین ، تلویزیون فدراسیون بوسنی و هرزگوین ، تلویزیون جمهوری صربسکا (متعلق به صرب های بوسنی)، تلویزیون جمهوری صرب از عمده ترین رسانه های دیداری این کشور هستند. خبرگزاری فدراسیون بوسنی و هرزگوین ، خبرگزاری متعلق به صرب های بوسنی و خبرگزاری خصوصی موسوم به اوناسا، عمده ترین سازمان های اطلاع رسانی بوسنی و هرزگوین هستند. 

: <#f:3905/>
تعداد نمایش : 6836 <<بازگشت

 

گزارش تصويري
  • مراسم يادبود و هفتمین روز ارتحال آیت‌الله شیخ محمدعلی تسخیری
    مراسم يادبود و هفتمین روز ارتحال آیت‌الله شیخ محمدعلی تسخیری (4 شهريورماه) از سوي سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي برگزار شد.

  • نشست مشترک شورای معاونین سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و مجمع جهانی تقریب
    نشست مشترک شورای معاونین سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی (15 تیرماه) با حضور ابوذر ابراهیمی‌ترکمان در حسينيه الزهرا(س) این سازمان برگزار شد.

  • امضای تفاهمنامه همكاري بين سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و سازمان دیانت ترکیه
    تفاهمنامه همكاري بين سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و سازمان دیانت ترکیه به امضاي ابوذر ابراهیمی‌ترکمان و علی ارباش رسيد.

  • بزرگداشت هفته پژوهش در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی
    مراسم بزرگداشت هفته پژوهش (دوم دی‌ماه) با همکاری مشترک وزارت امور خارجه و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برگزار و از پژوهشگران برتر تقدير شد.

  • دور يازدهم گفت‌وگوی ديني ایران و كليسای واتيكان
    یازدهمین دور ‌دینی مرکز گفت‌وگوی ادیان و فرهنگ‌های سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با شورای پاپی گفت‌وگوی ادیان واتیکان با عنوان «مسلمانان و مسیحیان با یکدیگر در خدمت انسان» (20 آبان‌ماه) در این سازمان، برگزار شد.