English|عربي
صفحه اصلي|اروپا - آمريكا|آفريقا - عربي|آسيا - اقيانوسيه|اخبار سازمان|آشنایی با سازمان
سه شنبه ٠٦ مهر ١٤٠٠
گفتگو ؛ پیش نیاز توسعه روابط فرهنگی
گفتگو ؛ پیش نیاز توسعه روابط فرهنگی تاریخ ثبت : 1399/06/12
طبقه بندي : ,,
عنوان : گفتگو ؛ پیش نیاز توسعه روابط فرهنگی
نويسنده : علی حکیم پور، کارشناس توسعه روابط فرهنگی اندونزی
تهيه و تدوين : <#f:1015/>
مترجم : <#f:1016/>
منبع : <#f:1911/>
ارسالی : <#f:1017/>
كشور : <#f:1018/>
زبان اصلي : <#f:1019/>
تاريخ ورود اطلاعات : <#f:1020/>
خلاصه مقاله : <#f:1067/>
متن : <#f:1066/>
:

شکی نیست کلام یکی از ویژگی های بارز انسان است. انسان متکلم ؛ درسایه گفتگو و بهره گیری از خرد و تجربه بر تعاملات خود معنا می بخشد. مفاهمه که حاصل خردورزی است ، درنتیجه گفتگو حاصل می شود. حیات و توسعه فرهنگ های زنده ، پویا و تمدن ساز به گفتگوهای سازنده بستگی دارد. هیچ فرهنگی بدون تعاطی افکار ، تضارب آراء و مبادله تجارب فکری ، اجتماعی و فرهنگی نمی تواند پویایی و نقش سازنده خود را حفظ کند. این درحالی است ، رسالت فرهنگ های بزرگ ، موثر و تمدن ساز ایجاد می کند که به انتقال تجارب و اندوخته های علمی و فرهنگی خود به سایر مدنیت ها و فرهنگ ها بپردازند. چه رسالتی بالاتراز این که آنها به یاری یکدیگر بشتابند ، داشته های معنوی و معرفتی خود را به طبق اخلاص بگذارند وکرامت و بزرگواری خود را به منصه وجود برسانند.

ازسوی دیگر ، توسعه فرهنگی به معنای راهبردی آن ایجاب می کند به یاری معرفت و عقلانیت و کاستن از  محدودیت ها و هزینه های غیرضرور  و نیز  بهره گیری  از  فرصت های  سازنده بر ظرفیت ها و توانمندی های فرهنگی کشور افزوده شود.

امروزه توسعه روابط فرهنگی برای یک جامعه  زنده ، فعال و سیال یک نیاز بنیادی است.هیچ جامعه ای بدون داشتن تعاملات فرهنگی فعال در سطح جهان به رشد و پویایی نمی رسد.در واقع ، حیات و ممات تمدن ها و فرهنگ ها به همین روابط سازنده بستگی دارد که به اشکال و صورت های مختلف انجام می گیرد. اندیشمندانی که با سخنرانی خود درهمایش های فکری ، فرهنگی و علمی بین المللی دیدگاه های خود و به بیان دیگر، منطق جامعه خویش را به مخاطبان عرضه می کنند ، تجار و دانشجویان خارجی که با داد و ستدهای اقتصادی و علمی خود  با ملل دیگر ایفای نقش می کنند، انجمن های سینمایی، هنری و میراث فرهنگی ، صدا وسیمای کشورها ، محفل های ادبی ، ناشران و نویسندگان بین المللی ، کسانی که درزمینه علوم انسانی خدمات شایانی انجام داده اند ، فرستادگان کشورها که پیام ملت های خود را به گوش جهانیان می رسانند ، نهاد های بین المللی مسئول توسعه حقوق شهروندی و گردش گرانی که با هدف آشنایی وتفرج به سایر سرزمین ها سفرمی کنند ، هرکدام به شکلی لزوم برقراری تعاملات و گفتگمان های فرهنگی را به نمایش می گذارند! این نوع تعاملات نه تنها برکات مادی دارند، بلکه با آثار فراوان دیگری ؛ ازجمله :کسب تجربه ، آشنایی، واقع بینی، کشف حقایق وآموزه های گوناگون دیگر همراه هستند.

 در  این میان ،  سازمان فرهنگ وارتباطات اسلامی به عنوان متولی توسعه روابط فرهنگی با سایر ملل براین امر وقوف دارد که بدون هموارکردن مسیر گفتمان فرهنگی نمی تواند به توسعه و تکثر تعاملات ، دوستی ها و همکاریهای مشترک دست یابد و بدین ترتیب ، ازیک سو  منافع و مصالح ملی را تامین کند و ازسوی دیگر از هزینه های گزاف آن بکاهد .

اهمیت گفتگو

 کلام نعمت بزرگ الهی است که انسان به واسطه آن می تواند ارتباط خود را بادیگران برقرار کند، خواسته های خود را درمیان گذارد و بسیاری ازگره های کور زندگی خود را بگشاید. آری، به آسانی می توان گره بسیاری ازامور را با کلام و تعاملات خردمندانه بازکرد ؛ بدون اینکه نیازی به روش های دیگر  باشد! با داشتن گفتمان حکمت آمیز چه نیازی به روی آوری بر روش های مخرب است ! این درحالی است که به تجربه ثابت شده است راه برون رفت ازاختلاف ، نزاع و برخورد افکار و عقاید بجز موارد استثنایی همان گفتگوی حکیمانه است.به قول سعدی شیرازی :

 دلایل قوی باید و معنوی      نه رگهای گردن به حجت قوی

به هرحال،گفتگوی مطلوب در نزد همه حکیمان ، خردمندان و صاحب نظران عالم جایگاه والایی دارد.ازاین رو ، جا دارد اهمیت آن را از زوایای گوناگون بررسی کرد که در زیر به شرح برخی از آن ها می پردازم:

 1.گفتگو یک ارزش وفضیلت است. چه فضیلتی بالاتر از این که آدمی با کلام خواسته ها ، دیدگاه ها  و آرزوهای خود را بیان کند و طرف مقابل نیز به همین ترتیب با  مخاطب خود به تعامل  فکری بپردازد.سخن علمی، آموزنده و دقیق گوهر زندگی است. بخش مهمی ازآموزه های بشری ازطریق کلام حاصل می شود. به قول حکیم فردوسی:

 ز هر دانشی چون سخن بشنوی /  از آموختن یک زمان نغنوی

 گفتگو ی همراه با نزاکت ، ادب و نرمی با سرکشان نیز لازم است .خداوند متعال درقرآن کریم خطاب به حضرت موسی (ع) و برادرش هارون می فرماید:" اذْهَبَا إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَیِّنًا لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشَى " یعنی به سوى فرعون بروید که او به سرکشى برخاسته و با او سخنى نرم گویید، شاید که پند پذیرد یا بترسد (طه،آیات 43و 44 )

 درحقیقت، رعایت نزاکت، منطق ، ادب و کفتمان ازشایستگی های بارز انسان هاست و موجودات دیگر چنین جایگاه والایی ندارند. به قول مولانا:

 ازخدا جوییم توفیق ادب /  بی ادب محروم ماند از لطف رب

 بی ادب تنها نه خود را داشت بد /  بلکه آتش درهمه آفاق زد

 بنابراین وقتی ازگفتگوی رویارو سخن به میان می آید، منظور از آن بیان دیدگاه و تضارب آراء  با رعایت اخلاق و ادب است. خداوند نیز در قرآن کریم به حضرت پیامبر می فرماید:" ادْعُ إِلِى سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّکَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِیلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ"؛ با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت کن و با آنان به [شیوه‏اى] که نیکوتر است گفتگو کن ، در حقیقت پروردگار تو به [حال] کسى که از راه او منحرف شده داناتر و او به [حال] راه‏یافتگان[نیز] داناتر است(نحل،125)

 همه پیامبران الهی و انسان های حکیم و خردمند درتعاملات و روابط خود با دیگران ادب کلام رارعایت می کردند و می کنند و از بکاربردن الفاظ زشت وخشن و پرخاشگرانه جدا دوری می جستند و می جویند . ازاین رو ، نمایندگان فرهنگی سازمان نیز لازم می نماید در مراودات فرهنگی خود به این فضیلت مهم توجه جدی داشته باشند . درواقع ، یکی از رازهای توفیق آنان با دیگران درتعاملات حسنه است که همراه با رعایت منطق ، تواضع و خردمندی است.

 2. تردیدی نیست که نهادینه شدن گفتگوی متواضعانه در مناسبات جهانی نشانگر رشد فکری و عقلانی بشراست. اگر بزرگان عالم دیالوگ را به عنوان پیش نیاز توسعه روابط بدانند و بر این اساس از ظرفیت ها و امکانات یکدیگر استفاده کنند ، درآن صورت نه تنها  از تحمل هزینه های بیجا رهایی می یابند  بلکه با تعاملات سازنده خود موفق می شوند بسیاری ازگره های فرهنگی ،  سیاسی و اقتصادی را بگشایند .

 3. ازگفتگو به عنوان حق نیز می توان بحث کرد. امروزه ، خوشبختانه نهادهای مهمی درمحیط بین المللی به وجود آمده اند که  برای احقاق حق ، کاهش  زورگویی و خشونت در روابط بین کشورها تلاش می کنند. سخن آنها بر این منطق استوار است که چرا گرهی که با دست بازمی شود باید با دندان بازکرد . چرا باید به جای گفتگو ، رایزنی و هم اندیشی راه ستیز و دشمنی را در پیش گرفت.

به نظر می رسد یکی از وظایف راهبردی سازمان فرهنگ نیز به ویژه در شرایط پرتنش کنونی جهان طرفداری از حق و عدالت ، کمک به توسعه  دوستی ها ، معرفت ها و کاستن از سلطه بدی ها ، کدورت ها ، تعصبات و مجادلات بی فایده درمناسبات فرهنگی بین الملل است.

4.گفتگو به عنوان تکلیف همگانی نیز قابل مطالعه است. به بیان دیگر، همه مردم دنیا وظیفه دارند به دیالوگ به عنوان بهترین گره گشای معضلات و حلقه های مفقود جوامع بشری بنگرند و از فواید فراوان آن در مناسبات کنونی بهره بگیرند. هیچ فرهنگی بدون گفتگو و تعاطی افکار به رشد ، تعالی و بالندگی نمی رسد.ازاین رو، بر نمایندگان فرهنگی کشور است که به گفتمان فرهنگی به عنوان مقدمه زیستمان فرهنگی نگاه کنند و بر مزایا و امتیازات فراوان آن درمناسبات میان کشورها تاکید ورزند.

 لازم به توضیح است بدون فراگرفتن آئین گفتگو  ، فهم معارف  بشری و درک درست مسائل میان کشورها نمی توان ازگفتگو بهره برد. وانگهی ، لازم می نماید  از همه امکانات و ابزارهای ضروری برای رسیدن به اهداف  راهبردی استفاده کرد . ازجمله آنکه امروزه نرم افزارهای مجازی روابط و مناسبات جوامع را به شدت تسهیل کرده اند. نکته ای که نباید نسبت به آن غفلت کرد اینکه نرم افزارهایی ؛ چون فیس بوک ، تلگرام ، توئیتر، اینستاگرام، ایمیل و...تنها ابزارند و به آسان شدن ارتباط و دیالوگ افراد و کشورها کمک می کنند. از این رو ،  گفتگو های نمایندگان فرهنگی نباید به قول فردوسی به "کردار بازی "شود ؛ به طوری که با قناعت کردن آنها بر دیدارها و انجام امور  فرعی کم ارزش از توجه به دو اصل مهم : معرفی ظرفیت های تمدنی ، علمی و شایستگی های جمهوری اسلامی ایران و جامعه میزبان  و هموار کردن مناسبات مشترک غفلت کنند.

اهداف گفتگو

تردیدی نیست ، نیل به اهداف و مقاصد غائی به گفتگو و تعامل با مخاطبان نیاز دارد. چرا که اگر طرف ها ، گفتگوی مثبت و سازنده ای نداشته باشند،  نمی توانند در رسیدن به اهداف خود  امیدوار باشند . از دیدگاه نگارنده ، دیپلماسی فرهنگی موفق در نتیجه توجه به رویکرد ها  و اهداف اساسی زیر حاصل می شود :

مطالعه عمیق ظرفیت های جامعه میزبان ،  مبادله توفیقات فرهنگی ، علمی و اجتماعی یکدیگر ،  فراهم کردن زمینه های تبادل نظر و  هم اندیشی اندیشمندان دو کشور در مسائل بین المللی  ، اصلاح و تقریب دیدگاه ها ، داشتن نگاه  برد-بردی در بهره گیری ازظرفیت های مشترک و بالاخره فراهم کردن زمینه های دوستی و همزیستی مسالمت آمیز و سازنده

 فواید  و آفات مترتب بر گفتگو

الف) فواید

 گفتگو فواید فراوانی برای طرف های آن دارد. اگرملت ها یاد بگیرند که با گفتگو کردن به تعامل برسند و از امتیازات ، اندوخته ها و دارایی های فکری ، علمی و فرهنگیشان توشه ای ببرند ، بی تردید با رشد  و توسعه بیشتری مواجه می شوند. اما باید درنظرداشت که تنها با گفتگوی سازنده و مدبرانه است که می توان به چنین رسالتی جامه عمل پوشاند.

 ازدیدگاه نگارنده گفتگوی برد- برد دارای  فواید وآثار زیر است :

 نگرانی ها را برطرف می کند، ازبدگمانی ها و بدبینی ها جلوگیری می کند، امید و خوشبینی طرفها را افزایش می دهد، تقابل و برخورد جای خود را به تعامل و هم اندیشی می دهد ، هزینه های ناشی از اختلاف و درگیری کاهش می یابد ، خشونت و تندروی جای خود را به تدبیر، دوستی، منطق و مدارا می دهد ، تفاهم و همفکری جای تهمت را می گیرد ، ظرفیت ها و فرصت های طرفهای گفتگو افزایش می یابد ، درک متقابل آنان ازیکدیگر بیشتر می شود و دوستی ، اعتماد و ارزشها و اهداف مشترک میان طرفین حاصل می شود .

ب) آفات

1. مهم ترین آفت گفتگو داشتن نگاه استعلایی است. دارنده این نگاه ، معمولا گرفتارخودمحوری،سلطه جویی وجزم اندیشی است ، خود را درمسند حق می بیند و تنها طرف گفتگو را نیازمند هدایت ،تاثیرپذیری،اصلاح رفتار و...می داند. این درحالی است که رعایت فروتنی ، دوری ازخود برتر بینی ورسیدن به فهم مشترک ازرمزهای موفقیت دردیپلماسی فرهنگی است.

2. دومین آفت دیالوگ داشتن نگاه تغریبی است. اگر طرفها به فکر محکوم کردن یکدیگر باشند ، در این صورت ، این دیدارها و گفتگو ها موجب دوری و فاصله گرفتن آنها از یکدیگر می شود. نمایندگان فرهنگی باید توجه کنند که آنان دردیدارها و گفتگوهای خود با مراکز  فرهنگی کشورهای میزبان  باید بر تقارب فرهنگی تاکید کنند نه  تغارب  فرهنگی !

3. آفت سوم اینکه در گفتگو ها نگاه برد- برد حاکم نباشد .چنانچه طرف ها صرفا به دنبال منفعت خود باشند و رسیدن به معرفت ، حق و بهره گیری از ظرفیت های مشترک در میان نباشد، در این صورت تردیدی در زیان بخش بودن این دیپلماسی باقی نمی ماند.

3. طرف های گفتگو باید بدانند که برای نیل به چه هدف و مقصدی دور یک میز نشسته اند و  درکنار هم قرار گرفته اند. این درحالی است اموری ؛ چون بی توجهی نسبت به اهداف اصلی ، قضاوت های پیشینی ، حاشیه روی ، شایعه پراکنی ، افشای اسرار ، استفاده از الفاظ و عبارات نامناسب ، تهدید و...از موانع مفاهمه  و دیپلماسی سازنده تلقی می شوند . همچنین، نقض عهد و میثاق نه تنها از دیدگاه حقوقی درست نیست بلکه اخلاق نیز به هیچ  وجه آن را نمی پسندد.

سخن آخر؛

به مصداق آیه شریفه: "وَتَمَّتْ کَلِمَتُ رَبِّکَ صِدْقًا وَعَدْلًا " (انعام، 115) کلام الهی برصدق و عدل استواراست. راستی ! اگر صدق  و عدل این قدر مهم است ، چرا نباید در دیپلماسی فرهنگی مورد  توجه قرار بگیرد. آری ، ادبیات طرفهای گفتگو باید با دواصل طلایی فوق سازگار باشد. به این معنا که درگفتار خود دروغ برزبان نیاورند و  رفتار ، منش  و مناسبات خود  را برعدل و انصاف استوار سازند. سخن خویش را با این بیت زیبای سعدی به پایان می برم :

 طاعت آن نیست که برخاک نهایی پیشانی/ صدق پیش آرکه اخلاص به پیشانی نیست

 علی حکیم پور،  کارشناس توسعه روابط فرهنگی اندونزی

انتهای پیام/ص

 

: <#f:3905/>
تعداد نمایش : 922 <<بازگشت

 

گزارش تصويري
  • برگزاري ششمین دور گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و چین
    به همت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و آکادمی علوم چین، ششمین دور گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و چین با حضور اندیشمندان، استادان و محققان دو کشور به صورت مجازی و به شکل وبینار برگزار شد.

  • برگزاری «محفل شعر امام رضا(ع)» در راولپندی پاکستان
    رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اسلام‌آباد به مناسبت دهه کرامت، همایشی با عنوان «محفل شعر امام رضا(ع)» در خانه فرهنگ کشورمان در شهر راولپندی پاکستان برگزار کرد.

  • بازدید رایزن فرهنگی کشورمان از بیست‌و‌دومین دوره نمایشگاه کتاب بغداد
    حجت‌الاسلام والمسلمین غلامرضا اباذری، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در عراق از بیست‌و‌دومین دوره نمایشگاه کتاب بغداد بازدید کرد.

  • تکاپوی مسلمانان جهان در روزهای پایانی رمضان + عکس
    تصاویر منتشر شده از روزهای ماه رمضان و تکاپوی مردم روزه‌دار نشان می‌دهد که شور و حال روزه‌داران سراسر جهان با روزهای اول ماه رمضان چندان تفاوتی نکرده است.

  • رونمايي از فصلنامه «الدراسات الادبیة» به زبان‌های فارسی و عربی در لبنان
    از سوي رايزني فرهنگي ايران در لبنان، فصلنامه «الدراسات الادبیة» به زبان‌های فارسی و عربی در «باغ زيتون» رونمايي شد.