مدیر مرکز پژوهشی آسیا دانشگاه تهران تأکید کرد: گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و چین باید به شناخت متقابل منجر شود تا از دل چنین شناختی، ضمن استخراج ظرفیت‌های مشترک دو تمدن کهن آسیایی در حوزه‌هایی چون فرهنگ چندجانبه گرایی، گامی اصولی در جهت تحقق چندجانبه گرایی فرهنگی برداشته شود.

به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، حامد وفایی، استاد دانشگاه تهران و مدیر مرکز پژوهشی آسیا دانشگاه تهران در سخنرانی خود در ششمین دور گفت‌وگوهای فرهنگی ايران و چين، مقاله خود را با موضوع «ظرفیت تمدنی ایران و چین در امر چندجانبه گرایی فرهنگی» ارایه داد.

وی اظهار کرد: چین و ایران به عنوان دو تمدن کهن آسیایی که یکی به قدرتی جهانی تبدیل شده و دیگری در قامت قدرتی منطقه‌ای به ایفای نقش در نظام بین‌الملل می‌پردازند، در صورت شناخت متقابل و تعامل مثبت قابلیت انجام تعاملی راهبردی در فضای برد - برد را دارند که مزایا و منافع آن در گام نخست متوجه ملت‌های دو کشور و سپس کلیت نظام بین الملل خواهد بود.

استاد دانشگاه تهران افزود: با علم به همین امر بود که دو کشور ایران و چین در سال 2016 نسبت به ارتقای سطح مناسبات خود به «مشارکت جامع راهبردی» اقدام کرده و با هدف عملگرایی در این عرصه در ماه مارس سال 2021 به امضای سند برنامه همکاری‌های جامع 25 ساله دو کشور پرداختند.

وفایی ادامه داد: طی سال‌های اخیر «چندجانبه گرایی» از محورهای مهم سیاست خارجی دو کشور ایران و چین بوده که هر دو طرف برای تحقق آن در نظام بین‌الملل به تعامل و تعریف اقداماتی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی پرداخته‌اند.

وی مطرح کرد: در بحثی از چندجانبه گرایی، نخست باید دو مقوله «فرهنگ چندجانبه گرایی» و «چندجانبه گرایی فرهنگی» را از یکدیگر تمییز دهیم. پُر واضح است که فرهنگ چندجانبه گرایی امری اساسی، ضروری و بنیادین برای تحقق انواع چندجانبه گرایی از جمله چندجانبه گرایی فرهنگی محسوب می‌شود و البته هر دوی این امور در دنیایی که پیشگویان آمریکایی از احتمال وقوع جنگ فرهنگ‌ها و تمدن‌ها در آینده آن سخن به میان آورده‌اند، از ضروریات بنیادین به حساب می‌آید.

مدیر مرکز پژوهشی آسیا دانشگاه تهران بیان کرد: از سوی دیگر، چندجانبه گرایی فرهنگی عموما به فضایی اطلاق می‌شود که حاضران در آن ضمن به رسمیت شناختن دیگر فرهنگ‌ها، در محیطی چند سویه، هژمون گرایی فرهنگی را به حاشیه رانده و باب گفتگوهای چندجانبه فرهنگی را می‌گشایند.

وی در ادامه، گفت: با مروری بر تمد‌ن‌های آسیایی و تعالیم آن‌ها درمیابیم که تمدن پارسی در گذشته‌ها و فرهنگ ایرانی ـ اسلامی تا به امروز از سویی و فرهنگ و تمدن چین باستان و ارزش‌های اجتماعی چین امروز از دیگر سو، شامل اصلی ترین شاخص‌های فرهنگ چندجانبه گرایانه بوده و هستند. اگر تمدن پارسی، فرهنگ اسلام شیعی و نهایتا مدرنیته را سه بُعد شاخصی بدانیم که هویت امروز ایرانیان را تشکیل می‌دهند، به راحتی می‌توان در هر سه شاخص به جستجوی اصلی ترین لوازم فرهنگ چندجانبه گرایی و تجربیات و نمونه‌های ارزشمند از این امر دست یافت.

وفایی با تأکید بر ارتقای همکاری‌های بین ایران و چین افزود: امروز و با تحولات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی که جهان معاصر شاهد آن است، دوران یکجانبه گرایی رو به افول نهاده و ایام چندجانبه گرایی در انتظار فردای جهان خواهد بود. اکنون آنچه بیش از هر چیزی مورد نیاز جهان آینده است، همین فرهنگ چندجانبه گرایی و چندجانبه گرایی فرهنگی است که ایران و چین می‌توانند در تعاملی حقیقی به ارائه راهکارهایی عملی برای جهان آینده در این زمینه بپردازند.

این استاد دانشگاه مطرح کرد: در گام نخست برای ارائه ایده‌های پربار و عملیاتی در زمینه فرهنگ چندجانبه گرایی با ابعاد جهانی، نیازمند ایجاد و شکل دهی به گفتگوی شرقی ـ شرقی هستیم. یعنی گفتگوی تمدن‌های شرقی با یکدیگر.

وی اضافه کرد: ارتقای سطح مناسبات ایران و چین به مشارکت جامع راهبردی و برنامه 25 ساله همکاری‌های دو کشور از جمله ابزاری است که شکل گیری چنین گفتمانی را تسهیل و عملی تر از گذشته می‌کند و هم اکنون در دسترس دو کشور قرار دارد.

لزوم شناخت بی واسطه و متقابل دو کشور از یکدیگر

وفایی کلید طلایی تمام این امور را «شناخت بی واسطه» و متقابل دو کشور از یکدیگر دانست و گفت: دو تمدن ایران و چین، نخست باید یکدیگر را بشناسند و آنگاه به «گفت‌وگویی تمدنی» با یکدیگر مشغول شوند.

مدیر مرکز پژوهشی آسیا دانشگاه تهران با اشاره به برگزاری گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و چین اظهار کرد: این گفت‌وگوها باید به شناخت متقابل دو تمدن شرقی از یکدیگر منجر شود تا از دل چنین شناختی، ضمن استخراج ظرفیت‌های مشترک دو تمدن کهن آسیایی در حوزه‌هایی چون فرهنگ چندجانبه گرایی، با معرفی ابعاد این اخلاق شرقیان به جهان، گامی اصولی در جهت تحقق چندجانبه گرایی فرهنگی برداشته شود.

وی در ادامه سخنانش، پیشنهاد داد: باید کارگروهی برای استخراج مبانی مشترک فرهنگ مدارا و چندجانبه گرایی در آموزه‌های تمدنی ایران و چین تشکیل و با جمع آوری شاخص‌های اصلی فرهنگ چندجانبه گرایی در مشرق زمین، ضمن شکل دهی به گفتمانی شرقی ـ شرقی، زمینه‌های تحقق چندجانبه گرایی فرهنگی به عنوان مقوله‌ای که تمدن‌های شرقی در آن ید طولایی داشته‌اند، در گستره نظام بین‌الملل با تعمیم دستاوردهای این گفت‌وگوها به عرصه گفت‌وگوهای شرقی ـ غربی گامی عملیاتی در این زمینه برداشته شود.

وفایی آمادگی مرکز پژوهشی آسیای دانشگاه تهران برای تعریف پروژه تحقیقاتی مشترک با آکادمی علوم اجتماعی چین برای این منظور را اعلام کرد و گفت: امید است با تحقق گفت‌وگوهای عمیق و عملگرا بین مراکز پژوهشی و دانشگاهی دو کشور ایران و چین، گام‌های مقدماتی برای تحقق گفتمان شرقی شرقی که مقدمه‌ای بر گفت‌وگوهای شرق و غرب عالم بر مبنای فرهنگ چندجانبه گرایی و با هدف تحقق چندجانبه گرایی فرهنگی است، برداشته شود.

بر اساس این گزارش، به همت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و آکادمی علوم چین، ششمین دور گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و چین با حضور اندیشمندان، استادان و محققان دو کشور به صورت مجازی و به شکل وبینار برگزار و سخنرانان مقالات خود را در مورد ابعاد گوناگون ظرفیت‌های فرهنگی و تمدنی ایران و چین برای همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه ارایه کردند.

این برنامه با همکاری و مشارکت رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در چین و مرکز مطالعات آسیایی دانشگاه تهران تا پایان روز چهارشنبه (۲۴ شهریورماه) نیز ادامه می‌یابد.

انتهای پیام/ص