English|عربي
صفحه اصلي|اروپا - آمريكا|آفريقا - عربي|آسيا - اقيانوسيه|اخبار سازمان|آشنایی با سازمان
چهارشنبه ٢٢ ارديبهشت ١٤٠٠
اخبار > حافظ‌نيا: سازمان فرهنگ برای تنظیم روابط فرهنگی با دیگر دولت‌هاست


  چاپ        ارسال به دوست

درنشست جغرافياي سياسي و قلمروسازي فرهنگي؛

حافظ‌نيا: سازمان فرهنگ برای تنظیم روابط فرهنگی با دیگر دولت‌هاست

استاد جغرافياي سياسي دانشگاه تربيت مدرس تهران گفت: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، دارای فلسفه ژئوپليتيكی، مأموریتی سیاسی و ماهيتی فرهنگی است و برای تنظیم روابط فرهنگی ايران با دیگر دولت‌ها مي‌كوشد.

به گزارش اداره‌كل روابط عموميو اطلاع‌رساني سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، نشست تخصصي مركز مطالعات فرهنگي ـ بين المللي اين سازمان با عنوان «جغرافياي سياسي و قلمروسازي فرهنگي» روز دوشنبه چهارم تير با سخنراني حافظ‌نيا ، استاد جغرافياي سياسي دانشگاه تربيت مدرس تهران و با حضور جمعی از مدیران و کارشناسان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، برگزار شد.

حافظ‌نيا در آغاز اين نشست با اشاره به اهمیت جغرافیای سیاسی و علم ژئوپلتیک، اهمیت فضای جغرافیایی و اقلیمی را شرط اساسی در تحلیل درست پدیده‌های سیاسی خواند و با اشاره به  تعريف و مفهوم ژئوپليتيك و پيشينه اين دانش، اظهار كرد: اين رشته از علم، قدمت قابل توجهي دارد و تاريخ تأسيس آن در دانشگاه‌هاي فرانسه و آلمان به سال 1751 ميلادي بازمي‌گردد.

وي افزود: قلمرو فضایی ـ جغرافیایی یک دولت سرزمین، آن است که با مرزهای سیاسی از سرزمین دولت‌های دیگر منفک می‌شود؛ بنابراین سرزمین یکی از عناصر ساختاری دولت به حساب می‌آید و بدون وجود آن دولت متصور نیست.

حافظ‌نيا همچنين گفت: سرزمین، گهواره زیست و عرصه پیوند دوجانبه انسان و طبیعت است. سرزمین با ویژگی‌های خود، چه مکان تولد فرد باشد یا محل سکونت وی، یکی از بنیادهایی است که هویت فرد را تشکیل می‌دهد و باعث می‌شود فرد نسبت به آن احساس دلبستگی و حس تعلق داشته باشد.

استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس در ادامه با بيان اينكه تعلق مکانی در کنار وطن‌گرایی و ناسیونالیسم به فرد هویت می‌بخشد، تصریح کرد: انسان‌ها دارای وابستگی‌های مکانی، وطنی و سکونت‌گاهی سطح‌بندی شده هستند و هر سطحی به آنها هویت خاص می‌دهد. هر فرد ضمن اینکه خود را وابسته به زادگاه و بوم خود می‌داند در سطح بالاتر نسبت به یک شهرستان، استان و سپس کشور و حتی قاره احساس تعلق می‌کند.

وی افزود: بین احساس تعلق، محدوده سرزمینی و فاصله جغرافیایی، رابطه مستقیمی وجود دارد. هر چه محدوده سرزمینی که افراد را به هم پیوند می‌دهد، گسترش یابد، حس تعلق نسبت به پایین‌تر و خردتر، کمرنگ‌تر می‌شود؛ ولی هر قدر فاصله جغرافیایی بوم‌ها و زادگاه‌های افراد کمتر باشد، سطح کیفی ارتباط دوستی و صمیمیت آنها بیشتر می‌شود.

حافظ‌نيا تأكيد كرد: سرزمین ایران به عنوان عامل همگرایی و فصل مشترک ایرانیان، ویژگی‌های فراوانی دارد.

وی افزود: هر تصميم‌گيري سياسي در چهار سطح محلي، ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي، تأثيرگذار بوده و اين اثرگذاري و دگرگوني‌ها بايد در تحليل رويدادهاي سياسي مدنظر قرار گيرد.

اين پژوهش‌گر جغرافياي سياسي همچنين ديگر رشته‌هاي علمي مانند روابط بين‌الملل و مطالعات منطقه‌اي را از شاخه‌هاي علم ژئوپليتيك دانست و گفت: حكومت و ماهيت آن، موضوع اصلي دانش ژئوپليتيك نيست؛ بلکه موضوع علم ژئوپولتیک آن بخش از جغرافیای سیاسی است که با مواجه قدرت پیوند می‌خورد؛ از این رو قدرت ـ و نه سیاست ـ موضوع ژئوپلتیک است.

وي همچنین مقتضيات فضاي جغرافيايي را شكل‌دهنده حكومت و ماهيت آن عنوان كرد و ژئوپليتيك را بخشي از تركيبات جغرافياي سياسي ناميد كه با مؤلفه قدرت پيوند دارد.

این استاد جغرافیای سیاسی در بخش دیگر از سخنانش به تشریح نسبت میان جغرافیای سیاسی و علم ژئوپولتیک با کار فرهنگی و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي پرداخت و گفت: ماهيت و فلسفه فعاليت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، ژئوپليتيك است كه پشت سر آن نيز حكومت قرار دارد، چرا که ماهیت فعاليت اين سازمان، قلمرو سازي فرهنگي و افزايش نفوذ ايران در فضای جغرافیایی و اقلیمی دیگران است.

وی در ادامه ژئوپليتيك را ناشي از سه ويژگي انسان فردی یا جمعی دانست و افزود: انسان به عنوان موجودی ژئوپلیتکی به دلیل ارتباطش با جغرافیا دارای سه خصیصه است: ميل به قلمروسازي و حریم‌سازی، ميل به تصرف و كنترل منابع جغرافیایی و در نتیجه منازعه و رقابت برای کنترل این منابع برای بقا و ميل به منزلت‌طلبي و منزلت‌یابی در فضاي جغرافيايي.

حافظ‌نيا ادامه داد: از این‌ رو؛ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، دارای فلسفه ژئوپليتيكی، مأموریتی سیاسی و ماهيتی فرهنگی  است كه در حوزه فرهنگي فعاليت دارد و برای تنظیم روابط فرهنگی با دیگران و دولت‌ها بر اساس قواعد حکومتی و همچنین توسعه ارزش‌های فرهنگی مي‌كوشد.

وي توجه به دو عامل علايق و نگراني‌هاي ژئوپليتيك را براي دست‌اندركاران اين سازمان ضروري دانست و یادآور شد: منظور از علايق، مكمل فضايي كشور در بيرون از مرزهاي يك كشور است كه بعد ساختاري و كاركردي دارد. يعني يك پديده در فضاي جغرافيايي ديگران وجود دارد كه با ما متجانس است. اين پديده مي‌تواند هم‌زباني، هم‌ديني، هم‌دردي و ... باشد. به عبارت ديگر، موارد پيش‌گفته متغيرهاي تجانس ساختاري است. اين متغيرها را مي‌توان به منزله فرصت و نقطه قوت تلقي كرد. هنگامي اين متغير به فرصت تبديل مي‌شود كه به مثابه يك مزيت وارد فضاي جغرافيايي شود و مخاطبان كشور ميزبان داوطلبانه به  دريافت آن مزيت روی آورند.

حافظ نيا از «قلمرو تمدن ايراني» و «قلمرو مذهب شيعه» به عنوان دو مزيت فرهنگي ايران نام برد و عنوان كرد كه دغدغه‌هاي ژئوپليتيك ايران توسط رقباي ايران ساخته و ايجاد مي‌شود و تخريب يا تضعيف كننده برنامه‌هاي ماست. به همين دليل از تركيب علايق و دغدغه‌های راهبردي فعاليت‌ها استخراج مي‌شود و ما مي‌توانيم به يك برنامه استراتژيك در حيطه فرهنگي دست پيدا كنيم و با تدوين سند راهبردي در مقياس محلي، ملي و كلان، برنامه كنش فرهنگي خود را تدوين كنيم.

وي به سیاست‌گذاران، مدیران و دست‌اندر کاران حوزه فرهنگ بين‌الملل  توصیه كرد كه بیش از پیش خود را به دانش و بینش علمی ژئوپلیتیک و جغرافیای سیاسی مجهز كنند تا بتوانند از پس چالش‌های ژئوپلیتیکی فزاینده کشور برآیند و در تأمین اهداف و منافع ملی موفق شوند.

حافظ‌نیا همچنين قلمرو ژئوپلتیکی مذهبی را یکی از حوزه‌های چالش‌برانگیز برشمرد که در صورت عدم رویکردهای علمی و واقع‌گرایانه، می‌تواند منجر به منازعه و درگیری و همچنین واگرایی شود.

وی با اشاره به وضعیت جاری و منازعات موجود در جهان اسلام و همچنین دغدغه‌ها و چالش‌های موجود بر سر روابط فرهنگی ايران با سایر کشورها، بر ضرورت تدوین نقشه علمی مربوط به جغرافیای فرهنگی جهان توسط سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي تأکید و در ادامه بيان كرد: می‌بایست با بهره‌گیری از صاحبنظران در حوزه جغرافیای سیاسی و علم ژئوپلتیک، نقشه‌های مربوط به مزیت‌های فرهنگی، علائق در دو حوزه فرصت‌ها و مزیت‌های فرهنگی ايران در دیگر جوامع و همچنین دغدغه‌ها در دو حوزه ضعف‌ها و تهدیدهای فعالیت‌های فرهنگی ایران در دیگر سرزمین‌ها، به خوبی در سه سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی بر اساس استراتژی انسان‌محور و ارزش‌ها و مزیت‌های مورد علاقه و نیاز مخاطبین، طراحی و ارايه شود.

استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس ادامه بايد: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، همچنين بايد تعارض منافع با دیگران را با راهبرد اخلاقی و واقع‌بینانه توازن قوا، سامان دهد تا کنش‌های فرهنگی با رفتارهای واکنشی مواجه نشود.

وی در ادامه با اشاره به نقش جمهوری اسلامی ایران در منطقه، عنوان كرد كه سیاست خارجی ایران در سال‌های اخیر با چالش‌های ژئوپلیتیکی به ویژه در جهان اسلام، روبرو شده است و سپس بحران‌هایی همچون منازعات مرزی و همسایگی، قومیتی، قلمرو شیعی، قلمرو تمدن ایرانی، موقعیت حائل، انزوای ژئوپلیتیکی، رقابت‌های ژئواستراتژیکی جهانی و منطقه‌ای، پیامدهای سیاست اتمی، ژئوپلیتیک آب، ژئوپلیتیک انرژی و خودانگاری ویژه را از جمله چالش‌های پیش روی خواند که هر روز بر پیچیدگی آنها افزوده شده و نیازمند مطالعه راهکارهای اساسی برای برون‌رفت از آن است.

حافظ‌نيا در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به تضاد رو به رشد شیعه و سنی، ادامه این بحران را خطرناک و زیانبار توصیف کرد و بر ضرورت یافتن راه‌حل‌های مشترک برای برون‌رفت از این وضعیت تأکید كرد.

انتهاي پيام/

 

 

 


١٥:٤٥ - 1395/05/05    /    شماره : ٦٥٦٣١٣    /    تعداد نمایش : ٢٢٠١


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




 

گزارش تصويري
  • تکاپوی مسلمانان جهان در روزهای پایانی رمضان + عکس
    تصاویر منتشر شده از روزهای ماه رمضان و تکاپوی مردم روزه‌دار نشان می‌دهد که شور و حال روزه‌داران سراسر جهان با روزهای اول ماه رمضان چندان تفاوتی نکرده است.

  • عکس ماه رمضان در جهان از قاب دوربین + گزارش تصویری
    با وجود اینکه کرونا باعث شده که بسیاری از رفتارهای اجتماعی انسان‌ها تحت تأثیر قرار بگیرد اما مسلمانان جهان به مانند سال گذشته و البته با استفاده از تجربه روزه‌داری در شرایط کرونا، اعمال و مناسک ماه رمضان را انجام می‌دهند.

  • رونمايي از فصلنامه «الدراسات الادبیة» به زبان‌های فارسی و عربی در لبنان
    از سوي رايزني فرهنگي ايران در لبنان، فصلنامه «الدراسات الادبیة» به زبان‌های فارسی و عربی در «باغ زيتون» رونمايي شد.

  • گرامیداشت هفته پژوهش در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي
    با همکاری مشترک وزارت امور خارجه و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مراسم گرامیداشت هفته پژوهش در حسینیه الزهرا(س) برگزار و از برگزيدگان هفته پژوهش و رایزنان برگزیده در حوزه‌های پژوهش و رصد و پایش محل مأموریت تقدیر به عمل آمد.

  • برگزاري دور هفتم گفت‌وگوی دینی مرکز گفتگوی ادیان و كليساي كاتوليك فيليپين
    دور هفتم گفت‌وگوی دینی مرکز گفتگوی ادیان و فرهنگ‌ها سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و كليساي كاتوليك فيليپين با عنوان «نقش دين در سلامت انسان» (17 آذرماه) به صورت وبينار، برگزار و اندیشمندان مسلمان و مسیحی از دو کشور ایران و فیلیپین آراء خود را در زمینه موضوع سمینار تشریح كردند.