منو اصلی
ايلام
ايلام
ايلام كه در عهد باستان به « اريوچان» معروف بود ولي ايلام كنوني در سال 1308 شمسي در منطقه‌اي كه حسين آباد ناميده‌ مي‌شد از نو احداث گرديده و يك سال بعد با توجه به سابقه تاريخي وتصويب فرهنگستان ايران به نام « ايلام» نام گزاري شده است. شهر ايلام در حصاري از كوه‌ها وارتفاعات جنگلي استقرار يافته و آب و هواي معتدل كوهستاني و بهاري دلپذير دارد.
از سه قرن پيش حكومت خود مختار واليان در منطقه ايلام و پشتكوه برقرار بوده است. از معروف‌ترين اين واليان مي‌توان از حسين خان، غلامرضا خان و حسين قلي خان ابوقداره نام برد. اين افراد با يك سلسله روابط خاص به حكومت مركزي ايران وابسته بودند و سالانه به ميزان معيني ماليات و تعداد تفتگچي در اختيار حكومت مركزي قرار مي‌دادند. آنان بدين وسيله از شاهان قاجار حكم واليگري منطقه را دريافت مي‌كردند وبه صورت خود مختار بر عشاير منطقه حكومت مي‌راندند. مركز حكمفرمايي واليان تحت تأثير حيات اجتماعي منطقه مكان ثابتي نداشت. بنابراين قشلاق عشاير در زمستان‌ها در باغشاهي عراق و يا در حسينيه بين النهرين واقع بود و تابستان ها براي ييلاق در هليلان و يا حسين آباد ( ايلام امروزي ) به سر مي‌برند. شهر كوچ نشين والي مركب از 1500 چادر بود كه همگي به خدمه و سربازان ايلات پشتكوه متعلق بودند و در ركاب والي حركت مي‌كردند. هزينه نگهداري و امور اين افراد از ماليات‌ها و باج‌هاي متعددي فراهم مي‌گشت كه به بهانه هاي مختلف از مردم منطقه اخذ مي‌شد. آخرين والي منطقه در سال 1309 شمسي توسط رضاشاه سركوب و به عراق پناهنده شد. از آن پس حسين آباد با نام جديد ايلام در تقسيمات كشوري جاي گرفت. در حال حاضر شهر ايلام به عنوان مركز سياسي- اداري استان ايلام از شهرهاي توسعه يافته غرب كشور است و به لحاظ دارا بودن تفرجگاه‌هاي جنگلي و آثار تاريخي و باستاني متعدد از زيبا ترين شهرهاي استان نيز محسوب مي‌شود.
دره شهر
شهر تاريخي و باستاني دره شهر در ادوار مختلف بارها و يران و آباد گشته است. از جمله عوامل ويراني آن تاخت و تاز سپاهيان آشور و عرب‌ها بوده است. بنا بر نظري، دره شهر محل شهر باستاني « ماداكتو» پايتخت عيلامي است. عيلاميان كه در دوره عهد باستان فرمانرواي كوه‌هاي لرستان بودند؛ دره رودخانه و راه بزرگ ارتباطي منطقه ومرز شمالي را متصرف شدند و اماكن مستحكمي تأسيس نمودند كه ماداكتو پايتخت دوم آنان از آن جمله است. ظاهراً دره شهر اولين شهر عيلامي بوده است كه در حمله آشور باني پال ويران و مردم آن قتل عام شده‌اند. در دره سيمره بقاياي خرابه‌هاي عهد ساساني به جا مانده‌اند. ظاهراً دره شهر در دوره اعتلاي هخامنشيان هنوز هم ويران بوده و يا اهميت گذشته را نداشته است، ولي عهد اشكانيان دوره تجديد حيات آن بوده است كه در عهد ساساني نيز مجدداً رونق يافته و آباد گرديده است. در خرابه‌هاي دره شهر كه بازمانده يك شهر از زمان ساسانيان است، آثار چهارراه‌ها، كوچه‌ها و معابر با نظم ويژه‌اي كه در شهرسازي آن دوره معمول بود، باقي مانده است. سكه‌هايي كه در خرابه‌هاي دره شهر پيدا شده‌اند به خسرو سوم و جانشينان او تعلق دارند. گفته مي‌شود كه دره شهر در هنگام آباداني متجاوز از 5000 خانه داشته است. در ميان خرابه‌هاي آن اثري از ساختماني كه شايد روزي مسجد و يا عبادتگاه دوره اسلامي بوده باشد، يافت نشده است.
درحال حاضر شهر دره شهر كه در دامنه كبير كوه و در كنار خرابه‌هاي شهر باستاني دوره ساساني و رودخانه خروشان سيمره قرار دارد، با استعداد كشاورزي وافر، منابع آب غني، مراتع سبز و جنگل‌هاي انبوه يكي از شهرهاي باستاني و مهم استان ايلام محسوب مي‌شود.
دهلران
اين شهر كه در دامنه جنوب و جنوب غربي دينار كوه قرار دارد، از قديم الايام به «ده لُران“ مشهور بوده است.بقاياي آثار تاريخي و باستاني و مجموعه اشياء باستاني كشف شده، نشانگر اين حقيقت است كه قدمت اين منطقه با دوره قبل از تاريخ و بعد از آن، به ويژه با دوره ساسانيان مرتبط است. بقاياي شهرهاي باستاني و وجود ده‌ها ناحيه و تپه باستاني هريك بيانگر بخشي از سرگذشت ديرينه اين سرزمين است.دهلران به لحاظ موقعيت جغرافيايي از مناطق مهم استان ايلام است. و همين موقعيت جغرافيايي نيز باعث آسيب آن در طول تاريخ شده است. اين اهميت و موقعيت در ادوار بعدي نيز حفظ شده است. در جريان جنگ تحميلي عراق عليه ايران اين منطقه آسيب فراواني ديد، طوري كه بازسازي و مرمت آن اعتبارات قابل توجهي را ضروري ساخت. اين شهر بعد از خاتمه جنگ بازسازي شد و به عنوان يك شهر توريستي مورد توجه ويژه قرار گرفت.شهر دهلران در حال حاضر نيز علاوه بر موقعيت توريستي داراي منابع عظيم نفت و اراضي مستعد كشاورزي است كه اهميت اقتصادي و جغرافيايي آن را دو چندان ساخته است.
شيروان و چرداول
اين شهرستان ازكانون‌هاي تاريخي استان ايلام است كه قدمت تاريخي آن به دوره ساسانيان مي‌رسد. بقاياي آثار تاريخي و باستاني مانند آثار شهر سراب كلان، قلعه تاريخي و آتشكده سام، تل توبره ريز معروف به للر يا تل سه پا، تعداد 160 تپه و آثار تمدن باستاني در بخش هليلان و ... مبين اين پيشينه تاريخي و قدمت است. از شيروان قديم كه شهري در طرف شمال رودخانه سيمره بود، آثار و ويرانه‌هاي زيادي باقي مانده است. در بقاياي اين ويرانه‌هاي سنگي و گچي، آثار متعلّق به دوره ساسانيان نيز مشاهده شده است.
مهران
شهر مهران در ساحل رودخانه كُنجان چم واقع شده و با مرز عراق بيش از چند كيلومتر فاصله ندارد. محل كنوني مهران درگذشته، منصور آباد نام داشت كه در سال 1309 هجري شمسي با تصويب فرهنگستان ايران، مهران ناميده شد.اين شهر همانند شهرهاي مرزي ديگر كشورمان در ابتداي جنگ تحميلي به دست عراقي ها افتاد و ويران شد، ولي آخرين بار در سال 1365 به دست نيروهاي رزمنده ايران به آغوش ميهن بازگشت و در جريان بازسازي‌هاي پس از جنگ دوباره آباد شد، در سال‌هاي اخير اين شهر « نگين سبز ايران» نام گرفته است.
آبدانان
اين شهرستان در دامنه جنوبي كبير كوه قرار دارد. اين شهر منابع كاني فراوان از جمله نفت و گوگرد دارد و به دليل آب و زمين فروان، جنگل‌ها و مراتع از نواحي مستعد كشاورزي و دامداري استان ايلام است. تاريخ تمدن باستان اين منطقه قدمتي ديرينه دارد و آثار ارزنده تاريخي سراسر آن را فرا گرفته است. آثار « گورگبران» و« قلعه كروديت» از جمله اين آثار مي‌باشند واهميت تاريخي و قدمت آن را نشان مي‌دهند. اين شهرستان تفرجگاه‌هاي معتددي دارد.
ايوان
شهرستان ايون از شهرستان‌هاي جديد استان ايلام است كه استعداد بالقوه كشاورزي ودامداري فراوان دارد. اين شهرستان در حد فاصل بين ايلام به اسلام آباد و گيلان غرب قرار گرفته است. زيبايي هاي طبيعت اين منطقه بسيار چشمگير است و آثار باستاني آن نيز حاكي از تمدن و تاريخي ديرينه است. مردم اين منطقه از ايل كلهر هستند، و به زبان كلهري تكلم مي‌نمايند.
نام و نشاني اماكن و ديدني‌هاي مهم استان
شهرستان ايلام
آبشار چم آو- 18 كيلومتري جاده ايلام، صالح آباد
آبشار سرطاف- نزديك شهرايلام
پارك جنگلي چقاسبز- شهرايلام
دره ييلاقي هفتاو- 30 كيلو متري ايلام، روستاي جعفر آباد
تفريحگاه ششدار- 5 كيلومتري شهر ايلام
تفريحگاه تنگ دالاو- 25 كيلومتري شهر ايلام
تفريحكاه تجريان- 20 كيلومتري شهرايلام
كاخ فلاحتي- خيابان آيت الله حيدري شهر ايلام
قلعه والي- خيابان پاسداران ايلام
قلعه قيران- مجاورت شهر ايلام
قلعه اسماعيل خان- ارتفاعات سيوان كوه
گورستان كان گنبد- 30 كيلومتري جنوب شرق ايلام
گورستان چنار- ناحيه چنار باش
گورستان چوار – بخش چوار
سنگ نوشته تنگ قوچعلي- مسير تونل آزادي
سنگ نوشته تخت خان- 34 كيلومتري جاده ايلام، مهران
سنگ نوشته قلعه والي- شهر ايلام
مسجد جامع- جنب پارك كودك ايلام
مسجد ( زيارتگاه ) صاحب الزمان- شهر ايلام
شهرستان دهلران
آبشار آبتاف- مسير ميمه به پهله زرين آباد
چشمه آب گرم- 3 كيلومتري دهلران
غار خفاش- 3 كيلومتري شمال شرق دهلران
قلعه شياق- تنگ وويله
قلعه پاقفله- صالح آباد
قلعه كره چكا- صالح آباد
قلعه انجير – زرين آباد
شهر تاريخي سامرا- كنار رود چم زنگي، روستاي بردي
آتشكده ميمه- ميمه زرين آباد
سنگ نوشته ميمه – ميدان اصلي شهر
مسجد جامع صالح آباد- روبروي بخشداري
مسجد جامع دهلران- دهلران
امام زاده سيد اكبر- 10 كيلومتري دهلران
زيارتگاه امام زاده عباس- مسير دهلران به انديمشك
زيارتگاه سيد فخرالدين – مسير ميمه به زرين آباد
امام زاده سيد ابراهيم – 7 كيلومتري پهله زرين آباد
شهرستان شيروان و چرداول
پل كروئيت- روستاي چم بور
قلعه سام- روستاي چم بور
شهر تاريخي ماسبندان- روستاي سراب كلان شيروان
گورستان پلكه كان- هليلان
آتشكده دو طبقه- نزديك سرآبگه چرداول
زيارتگاه عباس- شيروان
زيارتگاه باقر- روستاي سفيد خاني سفلي شيروان
زيارتگاه شاه قلندر – شيروان
زيارتگاه پير حسن- روستاي زنجير علياي شيروان و چرداول
شهرستان مهران
غاز زنيه گان- 5 كيلومتري جنوب شرقي صالح آباد
غار تايه گه – 15 كيلومتري ملكشاهي، روستاي وري
تفريحگاه گلم زرد و گره چگا- مسير جاده صالح آباد، سرني
تنگ وويله- شمال شرقي زرين آباد
قلعه امير آباد- جاده مهران- صالح آباد
قلعه زمستاني والي-17 كيلومتري شهر مهران
آتشكده و كوشك قينقر- ارتفاعات كوه پشمين ملكشاهي
سنگ نوشته آشوري- گل گل ملكشاهي
مسجد جامع مهران- بلوار جانبازان
مسجد قمر بني هاشم – بلوار امام زاده سيد حسن مهران
زيارتگاه امام زاده علي صالح- صالح آباد مهران
امام زاده سيد محمد عابد ( پير محمد ) – 36 كيلومتري جاده ملكشاهي، مهران
امام زاده سيد حسن- 3 كيلومتري جاده مهران
شهرستان آبدانان
درياچه دوگانه سياه گاو – 8 كيلومتري سراب باغ آبدانان
قلعه هزاراني- روستاي هزاراني
قلعه پشت قلعه- آبدانان
زيارتگاه سيد صلاح الدين محمد- آبدانان
شهرستان ايوان
غار طلسم خان- پاي كوه مانشت، دهستان سراب ايوان
غار انفجاري- بالا دست روستاي كله جو
تفريحگاه خوران- 5 كيلومتري شهر ايوان غرب
آتشكده سه پا – زرنه ايوان
مسجد جامع ايوان- شهر ايوان غرب
زيارتگاه حاجي حاضر – ايوان
زيارتگاه سيد عبدالله – نزديكي سراب ايوان
شهرستان دره شهر
تنگ بهرام چوبين- ضلع غربي جاده دره شهر- پلدختر
تنگ ماژين – دهستان ماژين
تفريحگاه كلم بدره- حد فاصل ايلام، بلدره
پل چم نمشت – 4 كيلومتري شمال دره شهر
پل ساساني- انتهاي جنوبي دره شهر
غار كناتاريكه- ارتفاعات سيوان كوه
پل گاوميشان- مسير رود سيمره
قلعه شيخ مكان- 6 كيلومتري جنوب شرقي دره شهر
قلعه‌هاي ساساني – روستاي كلم بدره
شهر باستاني دره شهر – حد واسط دره شهر و بهمن آباد
شهر باستاني ماژين- تنگ ماژين دره شهر
شهر باستاني مهرجانقدق- دره شهر
آتشكده – دره شهر
آتشكده سيكان- روستاي سيكان
آتشكده مهدي آباد – روستاي مهدي آباد
آرامگاه بابا سيف الدين – شمال شرقي دره شهر
بقعه امام زاده صالح – كورستان ماژين از توابع دره شهر
بقعه جابر- دره شهر
زيارتگاه جابر انصاري- روستاي جابر كلم دره شهر
زنده دل ، حسن . مجموعه راهنماي جامع ايرانگردي : استان ايلام ، تهران : نشر ايرانگردان – جهانگردان ، 1379 . ص 30-34 ،117-122. * منبع :