منو اصلی
اصفهان
اصفهان
از مراجعه به منابع موجود تاريخي چنين بر مي‌آيد كه كلمه « اسپاران» بطلميوس، « سپاهان» پهلوي و « اصبهان» عرب و « اصفهان» امروز لفظي قديمي است و به احتمال قريب به يقين كلمه‌اي پهلوي است و ريشه قديمي‌تر از پهلوي آن مكشوف نيست.در عهد اشكانيان، اصفهان مركز و پايتخت يكي از ايالت‌هاي وسيعي بود كه تحت فرمان ملوك اشكاني قرار داشت.در دوره ساسانيان، اصفهان محل سكونت و قلمرو و نفوذ « اسپوهران» يا اعضاي هفت خانواده بزرگ ايراني كه مشاغل عمده و مناصب سلطنتي در اختيار داشتند، بود. هم چنين در اين دوره اصفهان به عنوان مركز تجمع سپاه به منزله دژ مستحكمي به شمار مي‌رفت. شايد به همين علت بود كه يزدگرد سوم پس از شكست از اعراب مدتي در اصفهان به سر برد.شهر اصفهان پس از نبردي كه بين سردار ايراني و سردار عرب درگرفت، با كشته شدن سردار ايراني در محل رُستاق الشيخ به تصرف اعراب درآمد. مورخين بصره، فتح اصفهان را در سال 23 هجري ثبت كرده‌اند.بعد از اسلام، اصفهان مانند ديگر شهرهاي ايران تا اوايل قرن چهارم تحت سلطه اعراب بود و در زمان منصور خليفه عباسي، مورد توجه قرار گرفت و به حاكم اين شهر دستور داده شد كه در عمران و آباداني آن بكوشد. به همين منظور در دهكده خشينان ( احمد آباد فعلي) قصري عالي بنا گرديد و بارويي به دور شهر كشيده شد و خشينان به يهوديه متصل گشت. شهر اصفهان در قرون اوليه اسلامي از دو قسمت جِي و يهوديه تشكيل مي‌شد. جِي در قسمت شرق اصفهان و جوباره ( يهوديه ) در قسمت ديگر شهر قرار داشت.»در سال 319 هـ. ق مردآويج زياري اصفهان را متصرف شد و آنرا به پايتختي برگزيد و جشن سده را هر چه باشكوه‌تر در اين شهر برپا كرد. در سال 327 هـ. ق اين شهر به تصرف ركن الدوله ديلمي درآمد و آن را به پايتختي انتخاب كرد. بعد از آن شهر اصفهان رونق خود را بازيافت و مركز تجمع علما و شعرا شد.در سال 443 هـ.ق اصفهان به دست طغرل پادشاه سلجوقي فتح شد. در اين زمان عمارات، مساجد و كوشك‌هاي متعددي در شهر بنا گرديد.در زمان ملكشاه سلجوقي، اصفهان بار ديگر به پايتختي انتخاب شد و دوران طلايي ديگري را آغاز نمود. در اين دوره اصفهان از آبادترين و مهم‌ترين شهرهاي دنيا به شمار مي‌آمد.بعد از ملكشاه سلجوقي، جانشينان او در اصفهان مستقر شدند. اين شهر تا سال 633 هـ. ق در امان بود. در زمان حمله مغول‌ها سلطان جلال‌الدين خوارزمشاه اصفهان را مركز تجمع سپاه خويش قرار داد. فتح اصفهان به علت حصار مستحكم آن، مدت‌ها طول كشيد و سرانجام با خيانت شافعيان كه در اختلاف با حنفيان دروازه‌هاي شهر را بر روي سپاهيان مغول گشوده بودند، شهر سقوط كرد و مغول‌ها به قتل عام ساكنين شهر پرداختند. اين شهر در سال 639 هـ. ق تحت سلطه مغول قرار گرفت. پس از بازگشت سپاه مغول، شهر اصفهان مجدداً رونق يافت و قسمتي از آبادي و عمران گذشته خود را به دست آورد، تا اين كه مورد تاخت و تاز سپاهيان تيمور قرار گرفت. حملات تيمور لنگ ضررهاي جبران‌ناپذيري بر اصفهان وارد كرد. معروف است كه پس از آن كه عده‌اي از اهالي شهر سر به شورش برداشتند. تيمور براي سركوبي آن‌ها فرمان‌ قتل عام صادر كرد. بعد از حملات مغول و تيمور، اصفهان به علت موقعيت جغرافيايي مناسب، دوباره رونق يافت؛ در زمان حكومت صفويان توسعه فراواني پيدا كرد و بر جعميت آن نيز افزوده شد. شاه عباس صفوي اين شهر را تصرف و يك سال در آن سكونت كرد.دوران شكوفايي دوباره اصفهان با انتخاب اين شهر به عنوان پايتخت در زمان شاه عباس در سال 1000 هـ. ق آغاز شد. علت انتخاب اصفهان به عنوان پايتخت را بايد در دوري از قلمروهاي دولت عثماني در دوره جنگ‌هاي ايران و عثماني پي‌جويي كرد. اين انتقال انديشيده، به دليل موقعيت ممتاز جغرافيايي و ژئوپوليتيكي اصفهان و قرار گرفتن آن در قلب ايران و دوري از مرزهاي سياسي خطر آفرين بود. در اين دوره، قسمت مركزي شهر كشش و توانايي برآوردن نيازهاي سياسي، اقتصادي و فرهنگي جديد را نداشت. در جنوب ميدان قديم و در محل باغ بزرگ نقش جهان كه يادگار سلاجقه بود، مركز جديدي ايجاد گرديد. فعاليت اقتصادي شهر (بازار) با يك شبكه به مركز قديمي‌ شهر ارتباط يافت تا ضمن حفظ فعاليت نسبي بخش قديمي شهر، اهم فعاليت‌ها را به سوي خود جذب نمايد. علاوه بر اين ، ميدان شاه عباس و دو محله ديگر به نام‌هاي عباس‌آباد يا تبريزي‌ها ( جهت اسكان تجار تبريزي همراه شاه عباس) و جلفا ( براي اقامت ارامنه جلفاي ارس كه به منظور توسعه تجارت خارجي ايران، به اصفهان كوچانده شده بودند ) ايجاد شد. اين دو محله به وسيله چهار باغ و پل الله وردي خان ( سي و سه پل ) به ديگر قسمت‌هاي شهر متصل گرديد.پس از شاه‌عباس، جانشينان او نيز به توسعه شهر ادامه دادند. علاوه بر توسعه قسمت‌هاي شمالي شهر، دو واحد مهم مسكوني در جنوب رودخانه به وجود آوردند: يكي كاخ و باغ‌هاي سعادت‌آباد كه در جنوب غربي شهر و در زمان شاه سلطان حسين ايجاد گرديد، و به وسيله پل مارنان به شهر اصلي وصل شد.سقوط شهر اصفهان و انقراض سلسله صفويه كه پس از 6 ماه محاصره به دست محمود افغان انجام گرفت، بر روند توسعه شهر اصفهان در عصر صفوي نقطه پاياني گذاشت و شهر اصفهان دچار يك دوره انحطاط شد.افاغنه براي تقويت بنيان‌هاي حكومت خود، مركز شهر را كه قسمت اعظم بازار وكليه كاخ‌هاي صفويه و مساجد بزرگ را در بر داشت، با ايجاد بارو محصور كردند. شهر اصفهان درآن عصر دو حصار تودرتو داشت كه حصار داخلي به نام باروي اشرفي يا افاغنه معروف بود.در دوران زنديه و قاجاريه پايتخت كشور به شيراز و تهران انتقال يافت.در دوره افشاريه، شهر اصفهان رونقي دوباره يافت؛ ولي در عهد قاجاريه به علت انتقال پايتخت به تهران و حاكم شدن ظل السطان پسر ناصرالدين شاه بر اصفهان ( 1271 هـ .ق) انحطاط دوباره شهر اصفهان آغاز شد. معروف است كه ظل السلطان پسر ناصرالدين شاه زمين و مصالح آثار تاريخي شهر را به مردم مي‌فروخت ومي خواست به هر ترتيبي كه شده، مخارج قشون خود را كه از واحدهاي بسيار قوي و منظم كشور بود، تأمين كند.از ويژگي‌هاي اقتصادري شهر اصفهان در دوره قاجار، درآمد ناچيز زمين و عدم امنيت ملاكين بود.در دوره پهلوي با توجه به شرايط تاريخي و جغرافيايي، شهر اصفهان مورد توجه قرار گرفت؛ در بازسازي آثار تاريخي آن كوشش‌هايي به عمل آمد و توسعه صنعتي شهر و منطقه اصفهان آغاز شد.در طي دو دهه اخير شهر اصفهان توسعه فراواني يافته و نوسازي‌هاي جالب‌ توجهي در آن صورت گرفته است. اصفهان امروز يكي از شهرهاي بزرگ و سياحتي ايران و جهان است.
اردستان
اردستان مركب از دو كلمه « ارد» به معناي مقدس و « ستان» به معني پسوند مكان‌است و به معناي « شهر مقدس» است. گويند زمين اردستان به سفيدي آرد است. آنجا را آردستان گفته‌اند. بناي اين شهر رابه دستان سام، پدر رستم پهلوان نسبت مي‌دهند و كلمه اردستان را تحريف شده « ارگ دستان» مي‌دانند. از بناهاي تاريخي معروف اين شهرستان مسجد جامع اردستان است كه در زمان سلجوقيان ساخته شده است. اردستان امروزي شهري زيباست و معماري بومي جالب توجهي دارد.
خميني‌شهر (سِده)
قدمت تاريخي اين شهر به زمان ساسانيان مي‌رسد. كهن‌دژ كه بر سر راه اصفهان قرار دارد، گويا پايتخت ساسانيان بوده است. كوه آتشگاه، منارجنبان و مسجد جامع خوزان، از ديگر آثار قديمي اين ناحيه هستند. نام قديمي‌اين ناحيه « سده» بود كه در زمان حكومت پهلوي به همايون شهر تبديل شد و پس از انقلاب به خميني شهر تغيير يافت.
خوانسار
اين شهرستان يكي از مناطق ديدني و خوش آب و هواي غرب اصفهان است. بر اساس اسناد موجود، سابقه تاريخي آن به بيش از 1000 سال مي‌رسد. خوانسار از زمان صفويان يكي از مراكز بزرگ علمي بود و در مدرسه علوي آن از همان زمان تاكنون طلاب و اهل علم مشغول تحصيل و كسب علم بوده‌اند و بسياري از مراجع بزرگ نيز در آنجا تربيت شده‌اند.
سميرم
درباره وجه تسميه سميرم مطالب مختلفي نقل شده است. از همه معروف‌تر، گويند به علت آب و هواي سرد به اين منطقه سميران گفته‌اند كه بعدها به سميرم تبديل شده و به معناي سردسير است. اين شهر يكي از ييلاقات استان اصفهان محسوب مي‌شود و آبشار و چشمه‌هاي معروفي دارد.
شهرضا ( قُمشه)
اين شهر كه شهري بسار قديمي است، در ابتدا « قُمشه‌» نام داشت؛ ولي بعدها به علت وجود مقبره شاهرضا (ع) به شهرضا معروف شد.درباره وجه تسميه آن مطالب گوناگوني نقل شده است. بنا به عقيده بعضي از نويسندگان، كلمه قمشه از دو كلمه « كوم» و « شه» به معناي شكارگاه تشكيل شده است. برخي نيز گفته‌اندكه كلمه قمشه به معني مكان آب‌خيز و پر قنات است. از آثار مهم اين شهرستان، شبستان مسجد جامع است كه از يادگارهاي عهد سلجوقي است.
فريدن ( داران)
فريدن در دوره هخامنشي « پرتيكان» نام داشت و يكي از ايالات بزرگ آران بود كه پس از هجوم اسكندر مقدوني ميدان تاخت و تاز يونانيان گرديد و رو به ويراني نهاد. بعضي از مورخان نيز اين منطقه را به نام « پارتياكن» ناميده‌اند. در زمان صفويه، عده‌اي از ارمني‌ها و گرجي‌ها به اين منطقه كوچانده شدند و در آن سكني گزيدند.
فريدون شهر
طبق مدارك تاريخي و جغرافيايي، اين شهر بخشي از ناحيه « پرتيكان » است كه شامل فريدن و فريدون‌شهر مي‌شود. وجود سنگ قبرهاي باستاني متعدد در مزرعه قهستان قدمت تاريخي آن را به چند هزار سال مي‌رساند. اين منطقه مركز ييلاق عشاير طايفه چهار‌لنگ بختياري است.
فلاورجان
نام قديمي فلاورجان « برزه» ( بر وزن لرزه) بود كه به معني شاخ درخت و كشت و زارعت است و جمع آن « برزان» مي‌باشد. اين نام درتغييرات آوايي زبان فارسي به « ورجان» تبديل شده است. به واسطه پلي كه در زمان صفويان بر روي زاينده‌رود احداث شد، به « پلاورجان» و سپس به فلاورجان معروف گرديد و امروزه نيز به همين نام معروف است. از مهم ترين بناهاي تاريخي اين شهرستان بقعه پيكران و مسجد تاريخي روستاي آُشتُرجان است.
كاشان
نام شهر كاشان در مآخذ اسلامي، « قاشان» يا « قاسان» ظبط شده و از شهرهاي بسيار قديمي‌ ايران است. به استناد تحقيقات باستان‌شناسان در تپه‌هاي سيلك واقعه در 4 كيلومتري غرب كاشان، اين ناحيه يكي از نخستين مراكز تمدن ومحل سكونت بشر ما قبل تاريخ شناخته شده است. كاشان در زمان ساسانيان، منطقه‌اي آباد بوده است. اين شهر در دوره اسلام نيز يكي از شهرهاي معروف عراق عجم بود.به استناد روايت جغرافي دانان اسلامي، نام قديمي كاشان « چهل حصاران» نيز بوده است. در سال 442 هـ.ق طغرل اول سلجوقي بر شهرهاي بزرگ جبال عجم از جمله كاشان استيلا يافت. در زمان سلطنت ملكشاه سلجوقي، به علت توجه اين پادشاه و وزيرش خواجه نظام‌الملك به عمران و آبادي كشور، كاشان هم از نعمت توسعه و عمران بهره‌مند شد.در سال 532 هـ . ق ملك سلجوق بن محمد بن ملكشاه با سپاهيان خود به كاشان حمله برد و خرابي‌هاي زيادي به بار آورد.در سال 554 هـ. ق بعد از در گذشت محمد بن محمود، از سلاطين سلجوقي عراق، تركمن‌ها به شهرهاي جبال از جمله كاشان هجوم آوردند و به تاراج پرداختند.در سال 594 هـ.ق يكي ديگر از سرداران سلطان تكش خوارزمشاه به نام مياجق كه حاكم ري بود، اينانج را كشت و براي دست‌اندازي به حوزه فرمانروايي او به كاشان حمله برد و شهر را در محاصره گرفت. ليكن به علت پايداري اهالي موفق به گشودن آن نشد، به ناچار با مردم از در آشتي درآمد؛ اما سپاهيان وي به روستاهاي اطراف كاشان خسارت زيادي وارد آوردند. تكش خوارزمشاه بعد از دستگيري مياجق، حكومت عراق عجم را به تاج الدين علي شاه فرزند خود سپرد. بعد از درگذشت تكش، به فرمان سلطان محمد خوارزمشاه ( 596-618 هـ.ق) فرزندش، ركن الدين به حكومت ري، قم وكاشان منصوب گرديد.در سال 621 هـ.ق كه مغول‌ها اهالي شهرهاي ايران را قتل عام مي‌كردند، در هنگام تاخت و تاز سپاهيان هولاكوخان و در حدود كاشان، خواجه نصير الدين طوسي كه از ملتزمين ركاب خان مغول بود، به احترام وجود بابا افضل الدين مرقي كاشاني سپاهيان را از كشت و كشتار مردم كاشان بازداشت.در دوره زمامداري اباقاخان ( 633-680 هـ.ق) خواجه بهاءالدين محمد به حكومت اصفهان و قسمت مهمي از شهرهاي عراق عجم از جمله كاشان منصوب شد. در سال 674 هـ. ق هندوشاه نخجواني حاكم كاشان بود. بعد از درگذشت ابوسعيد بهادر خان، ممالك ايلخاني به قطعاتي چند بين امراي متنفذ تقسيم گرديد و در هر گوشه‌اي از ايران سلسله‌اي تأسيس شد. از جمله آ‌ن‌ها سلسله آل مظفر بود كه در يزد و كرمان اعلام استقلال كرد. مسكوكات نقره‌اي كه دركاشان به نام شاه شجاع ضرب شده است، نشان مي‌دهد كه از سال 757 – 768 هـ . ق اين شهر جزو قلمرو آل مظفر بوده است. هنگامي كه اميرتيمور نواحي مركزي و جنوبي ايران را مورد تاخت وتاز قرار داد، امير مجدالدين مظفر كاشي كه به فرمان سلطان زين العابدين مظفري، خواهر زاده خود را حاكم كاشان و اصفهان كرده بود، با حسن تدبير از قتل و غارت سپاهيان امير تيمور جلوگيري كرد. بعد از مرگ تيمور، كاشان به تصرف جانشينان او درآمد.كاشان هميشه از مراكز مهم پيروان مذهب شيعه بوده است. به همين جهت در دوره صفويه، به علت علاقه‌مندي آنان نسبت به اين مذهب، شهر روبه آبادي نهاد. شاه عباس دوم در اين شهر به تخت سلطنت نشست.كاشان به كرات بر اثر زلزله ويران شده است. از جمله در سال 1192 هـ. ق در دوره سلطنت كريم خان زند بر اثر زلزله خسارت بسيار ديد. آخرين بار در سال 1260 هـ. ق زلزله سختي كاشان را لرزاند و باعث ويراني روستاها و قصبات اطراف آن شد. از آثار تاريخي مهم كاشان تپه‌هاي سيلك در جنوب غربي آن است. شهر كاشان معماري ويژه بومي جالب توجهي دارد و آثار و بناهاي تاريخي ومذهبي فراواني در آن به جا مانده است.
گلپايگان
گلپايگان از شهرهاي قديمي ايران است. در اواخر سلسله ساسانيان « گردپازگان» نام داشت كه معرب آن « جردبازكان» است و بعدها به « جرخاذقان» تبديل شده است. عده‌اي از جغرافي دانان اسلامي، از جمله حمدالله مستوفي، نام آن را «گلبادگان» ضبط كرده‌اند كه به معني گل آبادگان است.از مهم‌ترين آثار تاريخي اين شهرستان، مسجد جامع است كه از يادگارهاي محمد بن ملكشاه سلجوقي ( اوايل قرن ششم هجري) است كه كتيبه‌هاي متعددي دارد.
نائين
نائين از شهرهاي بسيار قديمي استان اصفهان است. در مورد نام نائين و وجه تسميه آن مي‌گويند كه كلمه نائين از ني كه يك گياه باتلاقي است، گرفته شده است. هم چنين عده‌اي وجه تسميه آن را در ارتباط با نام يكي از پسران نوح مي‌دانند كه گويا باني شهر بوده است. نائين شهري جالب و ديدني است و آثار تاريخي متعدد و زيبايي دارد.
نطنز
از پيشينه تاريخي نطنز، تا قبل از قرن هفتم هـ. ق اطلاعات مستند ومكتوبي در دست نيست. در نوشته‌هاي مورخان، سياحان و جغرافي‌دانان دوره‌هاي بعد از اسلام، به نام « نطنز» مختصر اشاراتي شده است و اين شهر را از نظر موقعيت طبيعي، ارتباطي و سوق الجيشي واجد اهميت دانسته‌اند. آثار تاريخي كشف شده از نواحي مختلف شهرستان نيز اطلاعات دقيقي را در رابطه با قدمت آن بيان نمي‌كنند؛ ولي بقاياي آتشكده، قلعه، كاريزهاي متروكه و بناهايي كه گاه از زير ريگ روان سربرون مي‌آورند، تاريخ آن را به پيش از اسلام مي‌رسانند.اوضاع تاريخي، سياسي و تحولات اجتماعي شهرستان نطنز، حداقل از سده‌هاي نخستين اسلامي، تحت تأثير اوضاع اصفهان و كاشان قرار داشته و تا دوران مغول، اين تأثير هم چنان تداوم يافته است.اين منطقه به علت وضع جغرافيايي، تا حدي از يورش‌ها و خرابي‌هاي حمله مغول محفوظ مانده و حتي در زما هلاكو مورد توجه آخرين ايلخانان مغول قرار گرفته است. مسجد جمعه، خانقاه و آرامگاه شيخ عبدالصمد كه توسط خاندان ماستري احداث شده است، از يادگارهاي ارزشمند اين دوره تاريخي است . در دوره مغول، نطنز پناهگاه و معبر فراريان بود و به علت وجود دو خانقاه معتبر، عده اي از صوفيان و دراويش نامدار نيز در آن زندگي كرده‌اند.در زمان صفويه، نطنز به صورت ولايت مستقلي درآمد و حكام آن مستقيماً از پايتخت – قزوين و سپس اصفهان – انتخاب مي‌شدند. شاه عباس اول كه نطنز شكارگاه و گردشگاه تابستاني او محسوب مي‌شد، با احداث دو كاخ، آن را به صورت پايتخت تابستاني خود درآورد، توجه شاه عباس به حدي بود كه نطنز را ولايت خاصه خود اعلام كرد.پس از انقراض سلسله‌هاي صفويه، افشار، زنديه و روي كار آمدن قاجاريه، باز هم حاكم نطنز از بين مأموران سرشناس دولت و يا شاه زادگان و مستقيماً از پايتخت تعيين مي‌شد.نطنز در سال 1336 هـ . ش از كاشان جدا و شهرستان مستقل اعلام شد و در محدوده سياسي استان دوم قرار گرفت. امروزه شهرستان نطنز از مناطق ديدني و گردشگاهي استان اصفهان است.وجود مجموعه آرامگاهي شيخ عبدالصمد وساير آثار مذهبي و تاريخي، هم چنين ويژگي‌هاي طبيعي منطقه، اهميت شايان توجهي به آن بخشيده است. گلابي اين شهرستان به عنوان « تحفه نطنز» از شهرت زيادي برخوردار است.
تيتر اول
اصفهان
آبشار شالورا- 65 كيلومتري غرب اصفهان، روستاي چرمهين
آبشار كردعليا- 90 كيلو متري غرب اصفهان، ارتفاعات الانكوه
ونك سميرم و ييلاق‌هاي خوش آب و هوا- 185 كيلو متري اصفهان – سميرم
آبگرم خور و بيابانك – شرق اصفهانؤ 30 كيلو متري خودر
آبگرم خور – 485 كيلومتري اصفهان، آبگرم خور
گردشگه و باغ‌هاي تاريخي چهار باغ- اصفهان
باغ لوز ( تفريحي و فرهنگي) – اصفهاان
پارك جنگلي تاژنان- اصفهان، كناره هاي زاينده رود
چشمه آبشار شاه- 82 كيلومتري اصفهان، جاده شهر كرد
چشمه خوراسگان- اصفهان
چشمه هفتون- اصفهان
چشمه ديمه – 200 كيلومتري جنوب غربي اصفهان
چشمه نبي و چشمه ملاد- 10 كيلو متري شمال اصفهان،جنب كوه سيد محمد
چشمه لادژ خميني شهر و چشمه منظر- 16 كيلومتري اصفهان،خميني‌شهر
چشمه سارها وييلاق خوش و آب و هوا- 185 كيلومتري شامل شهر اصفهان، دامنه كوه كركس
حيات وحش قمشلو – غرب اصفهان
منطق حفاظت شده كلاه قاضي – جنب اصفهان
غاز كلهرود- 85 كيلومتري شمال اصفهان، دامنه كوه كركس
تالار اشرف- اصفهان
قلعه فارقاآن – روستاي فارفاآن رويدشت اصفهان
حمام سلطان مير احمد- اصفهان
حمام رهنان- اصفهان، رهنان
حمام گذرنو – اصفهان
حمام شاه- اصفهان
حمام شاه علي- اصفهان
حمام خان- اصفهان
حمام شيخ بهايي- اصفهان
حمام شوري- اصفهان
حمام سروتقي- اصفهان
خانه‌هاي قديمي- اصفهان
كاخ چهل ستون- اصفهان
كاخ علي قاپو- اصفهان
كاخ رشك جنان ( استانداري)- اصفهان
كبوتر خانه‌هاي موجود استان – اطراف اصفهان، حاشيه زاينده رود، شهرضا،نجف آباد، رهنان
كاروان سراي ياغمميش – جاده اصفهان – نايين
كاروان‌سراي شيخ عليخان- 50 كيلومتري اصفهان
كاروان سراي مهيار- 52 كيلومتري جنوب اصفهان
كاروان سراي مادر شاه – شمال اصفهان
كاروان سراي خرگوش – جاده اصفهان- يزد
كاروان يرا سين – 21 كيلومتري شمال اصفهان
كاروان سراي چاپارخانه – جاده اصفهان- مورچه خورت
كاروان سراي چاه سرخ- جاده اصفهان – يزد
چاه ساميان- جاده اصفهان – ده بيد
موزه چهل ستون- اصفهان
( باستاني، هنري و تاريخي)
موزه تاريخي، طبيعي اصفهان- اصفهان
مومزه كليساي وانك ( هنري و باستاني) - اصفهان
موزه ميدان امام- اصفهان
مجموعه بازارهاي ميدان امام ( نقش جهان)- اصفهان
مجموعه سرهنگ آباد- اصفهان، زواره
امام زاده جعفر- اصفهان
امامزاده ابراهيم- 24 كيلومتري شرق اصفهان
كليساي بيت اللحم- اصفهان
گلزار شهدا- اصفهان
مزار شهيد آيت الله اشرفي اصفهاني- اصفهان
مسجد امام و مناره‌هاي آن - اصفهان
مسجد شيخ لطف الله- اصفهان
مسجد ازيران- اصفهان
مسجد علي و مناره آن اصفهان
مسجد برسيان و مناره آن - اصفهان
مسجد جامع صغير جورجير و مناره‌هاي آن - اصفهان
مسجد حكيم- اصفهان
مسجد حاجي ميرزا محمد صادق- اصفهان
مسجد جامع ميدان كهنه اصفهان (سبزه ميدان)- اصفهان
مسجد جامع كاج- اصفهان
مسجد سرخي ( سفره‌چي)- اصفهان
مسجد شعيا و مناره آن - اصفهان
مسجد سيد - اصفهان
مسجد جوباره- اصفهان
مسجد لنبان- اصفهان
مسجد ورزنه- اصفهان، روستاي ورزنه
مسجد كوچك ساروتقي- اصفهان
مسمجد جامع گار (غار) و مناره -شرق اصفهان
مسجد ركن الملك- اصفهان
مسجد هفتشويه-شمال شرقي اصفهان
مسجد گز و مناره آن - اصفهان
مسجمد قطبيه- اصفهان
مسجد سين و مناره آن - اصفهان
مسجد حاجي محمد جعفر آباده‌اي- اصفهان
مسجد جامع دشتي- اصفهان
مسجد شفيعيه- اصفهان
مسجد جامع اشترجان- جنوب غربي اصفهان
مسجد جارچي- اصفهان
مسجد ايلچي- اصفهان
مناره فوشخانه- اصفهان
منارجنبان ( آرامگاه ابو عبدالله )- 6 كيلومتري غرب شهر اصفهان
مصلاي اصفهان- اصفهان، تحنت پولاد
غر كوكولو ( كيلي ميلي) -15 كيلومتري غرب اصفهان، كوه پير بكران
مناطق كويري جذاب و ديدني- شمال غربي استان اصفهان
ناحيه سياحتي كشه- جاده اصفهان – كاشان يه نطنز
آسياهاي چهار سنگ – اصفهان، ناژوان
آسياي حاجي – اصفهان، ناژوان
آسياي بيشه – اصفهان، محله مارنان
پل سي و سه پل ( الله وردي خان) - اصفهان
پل خواجو- اصفهان
پل شهرستان- اصفهان
پل مارنان- اصفهان
پل كله- 48 كيلومتري جنوب غربي اصفهان
پل چوم- اصفهان، بين پل خواجو سي‌و سه پل
پل وزنه- اصفهان
پل فلاورجان- اصفهان، فلاورجان
تالار تيموري- اصفهان
كاروان‌سراي امين آباد- جاده اصفهان – شيراز
كاروان سراي برسيان- 44 كيلومتري جنوب غربي اصفهان
كاروان سراي بحجت‌آباد – جاده اصفهان – گلپايگان
كاروان سراي حسينيه- جاده اصفهان – گلپايگان
كاروان سريا چهار برج- جاده اصفهان – كاشان
كاروانسراي قلعه شور- جاده اصفهان- كاشنان
كاروان سراي گز- 18 كيلومتري شمال اصفهان
كاروان سراي بهرام- جاده اصفهاان – تهران
كاروان‌سراي آقا كمال پايين – جاده اصفهان – تهران
كاروان سراي رباط سلطان- اصفهان
كاروان سراي شورجستان- جاده اصفهان – شيراز
كاروان‌سراي تقي‌آباد- جاده اصفهان – شهرضا
كاروان سرا گلون آباد- جاده اصفهان – نايين
بازار اصفهان - اصفهان
بازار اصفهان- اصفهان
بازار هنر ( چهارباغ يا سلطاني)- اصفهان
امامزاده اسحاق- اصفهان
امام زاده احمد- اصفهان
امام زاده شوري ( عبدالله)- اصفهان
آرامگاه باباركن الدين- اصفهان
آرامگاه باباقاسم- اصفهان
بقعه شهشهان- اصفهان
( آرامگاه شاه علاء الدين محمد)
بقعه هارون ولايت- اصفهان
بقعه شاه سيد علي- اصفهان
بقعه سيد حجت الاسلام شفتي- اصفهان
بقعه پير بكران- 30 كيلو متري جنوب غربي اصفهان
بقعه شيخ ابوالقاسم نصر آبادي- 7 كيلو متري غرب اصفهان
بقعه شاه زيد- اصفهان
بقعه شاه رضا- 84 كيلومتري جنوب اصفهان
بقعه الراشد( خليفه مقتول عباسي)- 4 كيلومتري شرق اصفهان، مجاور پل شهرستان
بقعه ستي فاطمه- اصفهان
بقعه علامه مجلسي- اصفهان
تكيه مير فندرسكي- اصفهان، تخت فولاد
تكيه آقا حسين خوانساري- اصفهان، تخت فولاد
تكيه ميرزا فيما- اصفهان، تخت فولاد
تكيه خاتون آبادي- اصفهان، تخت فولاد
تكميه فاضل سرايي- اصفهان
تكيه واله- اصفهان
تكه فاضل هندي- اصفهان، تحت فولاد
تكيه مارد شاه زاده- اصفهان، تخت فولاد
تكيه ميرزا محمد باقر چهار سويي- اصفهان، تخت فولاد
تكيه بروجردي- اصفهان، تخت فولاد
درب امام- اصفهان، محله شبستان
زيارتگاه زينبيه- اصفهان، قريه اوزنان
كليساي وانگ- اصفهان
كليساي مريم- اصفهان
مدرسه حيدريه- اصفهان
مدرسه ملا عبدالله –بازار اصفهان
مدرسه جلاليه- اصفهان
مدرسه باباقاسم- اصفهان
مدرسه ترك‌ها- اصفهان
مدرسه جده بزرگ اصفهان- اصفهان
مدرسه سليمانيه- اصفهان
مدرسه شمس آباد- اصفهان
مدرسه صدر بازار- اصفهان
مدرسه خواجه تاج الدين- اصفهان
مدرسه كاسه گران- بازار ريسمان اصفهان
مناره گلدسته ـ اصفهان
مناره چهل دختر- اصفهان
مناره رهروان- 6 كيلو متري اصفهان، روستاي رهروان
ناره ساربان - اصفهان
مناره دارالضيافه- اصفهان
مناره‌هاي اشترجان- 26 كيلومتري اصفهان، روستاي اشترجان
مناره زيار-23 كيلو متر شرق اصفهان، دهكده زيار
شهرستان كاشان
چشمه آب سرخ فريز هند- 78 كيلومتري جنوب كاشان
چشمه سليمانيه فين-باغ فين كاشان
سرچشمه آب قمصر، باغ‌هاي پرورش گل محمدي- كاشان
سرچشمه آب نياسر- 30 كيلومتري غرب كاشان
باغستان‌ها، چشمه‌ سارهاي روستاي- 30 كيلو متري غرب كاشان قهرود
باغ فين كاشان-كاشان
ناحيه زيبا، ديدني و قديمي روستاي ابيانه- ابيانه، كاشان
باغ وكاخ عباس آباد- جاده كاشان- نطنز
غار نياسر- كاشان
حمام ملاقطب – كاشان
حمام عبدالرزاق‌خان- كاشان
حمام مجموعه ادرهال- 42 كيلومتري غرب كاشان
حمام بازار – مجموعه بازارهاي كاشان
حمام مير عماد- كاشان
حمام طاهر و منصور- كاشان
حمام پنجه شاه- كاشان
حمام فين كاشان – باغ فين كاشان
حمام آقا- كاشان
خانه‌هاي قديمي- كاشان
تپه‌هاي سيلك-3 كيلومتري جنوب غربي كاشان
آب انبار مير سيد علي- كاشان
آب انبار كوشك صفي- كاشان
آب انبار مسجد وزير- كاشان
آب انبار گذر نو- كاشان
آب انبار عبدالرزاق خان- كاشان
آب انبار چهل تن- كاشان
آب انباربقعه حبيب بن موسي- كاشان
قلعه جلالي- كاشان
بازار كاشان- كاشان
كاروان سراي گمرك – كاشان
كاروان سراي سن سن- 40 كيلومتري جاده قم – كاشان
كاروان سراي مرنجاب- 70 كيلومتري شرق كاشان
كاروان سراي موته- كاشان
كاروان سراي قهرود- جاده كاشان – اصفهان
كاروان سراي آقا كمال – جاده كاشان نطنز
كاروان سراي چاه قده 1و 2و 3 – جاده كاشان- اصفهان
موزه باغ فين كاشان- كاشان
موزه ملي كاشان- كاشان
بقعه حبيب بن موسي كاشان
بقعه سلطان مير احمد- كاشان
بقعه ابولؤ لؤ – كاشان
بقعه سلطان علي بن محمد باقر (ع) – كاشان
مقعه امام زادگان- كاشان
مناره زين الدين- كاشان
مناره پنچه شاه – كاشان
مجموعه مذهبي مشهد ادرهال- كاشان
آرامگاه سهراب سپهري- مشهد اردهال كاشان
آرامگاه بابا افضل كاشاني- جنوب غربي كاشان
آرامگاه ملا فيض كاشاني – غرب كاشان
امامزاده شاه زاده عيسي و يحيي- نزديك مسجد ابيانه كاشان
امام زاده سلطان محمود علوي- مشهد اردهال كاشان
امام زاده هلال بن علي – 12 كيلو متري كاشان
ام زاده شاهواران – 27 كيلومتري جنوب كاشان
امام زاده شاه زاده محمد – نوش آباد كاشان
امام زاده شاه زاده اسماعيل – 3 كيلومتري ابيانه
امام زاده شاه زاده عبدالله – بيد گل كاشان
امام زاده بي بي شاه زينب – كاشان
بقعه خواجه تاج الدين- كاشان
بقعه شاه عباس – كاشان
بقعه پير ولود- كاشان
بقعه شاه حسين سلطان ـ كاشان، اردهال
حسينيه قاضي – كاشان، آران
حسينيه تو.ي ده – كاشان، بيد گل
گنبد شاه زاده يحيي- كاشان
مسجد آقا بزرگ كاشان- كاشان
مسجد علي –نوش آباد كاشان
مسجد مير عماد كاشان – كاشان
مسجد ميانده قهرود – قمصر كاشان
مسجمد جاجتگاه ابيانه- ابيانه كاشان
مسجد جامع كاشان و مناره آن – كاشان
مسجد وزير- كاشان
مسجد جامع ميدان كهنه- كاشان
مسجد تبريزي‌ها – كاشان
مسجد باباولي- كاشان
مسجد آيت‌الله رضوي- كاشان
مدرسه سلطاني – كاشان
مدرسه درب بلان- كاشان
اردستان
آب انبار سيد قاسم – اردستان
آب انبار سيد صادق—اردستان
آب انبار حاجي حسن -- اردستان
آب انبار پير مرتضي—اردستان
آب انبار مسجد خاكي-- اردستان
آب انبار دشت-- اردستان
اب انبار حاج مير رحيم-- اردستان
آب انبار ميدان-- اردستان
آب انبار نوـ- اردستان
كاروان سراي جوگند –جاده اردستان نائين
آسياهاي محله محال – اردستان، محله راميان
مجموعه هفت آسيا – اردستان ، زواره
مجموعه كاخ سرهنگ آباد- شرق زواره، اردستان
مسجد جامع اردستان – اردستان
مسمجد دشت راميان- اردستان
مسجد امام حسن و مناره آن – اردستان
مسجد سفيد -- اردستان
مسجد زواره و مناره آن-- اردستان
امام زاده سيد السادات-زواره، - اردستان
زينبيه- روستاي اوزنان- اردستان
خوانسار
چشمه گاسون و آب گلستان كوه- خوانسار 135 كيلومتري اصفهان
چشمه حقي و چشمه تيزآب در گلستان كوه- خوانسار
چشمه اميد شرق خوانسار – 7 كيلو متري شرق خوانسار
مجموعه ساختماني حقيقت – خوانسار
مسد جامعه خوانسار –خوانسار
مدرسه مريم بيگم خوانسار- خوانسار
گلپايگان
چشمه‌هاي تراور تن ساز- جنوب گلپايگان
منطقه شكارگاهي و حفاظت شده موته – واقع شده در مثلث گلپايگان، دليجان وميمه
كاروان سراي طور- جاده گلپايگان
بقعه 83 تن – گلپايگان
مسجد سرآور- گلپايگان
نطنز
چشمه و باغ عباسي- شمال نطنز
آب انبار ميدان حسينيه – نطنز، افوشته
باغ و عمارت تاج آباد- نطنز، تاج آباد
حمام افوشته – نطنز
كاروان سراي چهار آباد ( مير ابوالمعاليب) – جاده نطنز – اصفهان
كاروان سراي دمبي- جاده نطنز- اصفهان
آتشكده ساساني – نطنز
مسجد كوچه نطنز – نطنز
گنبد باز – جنوب غربي نطنز
مقبره سيد واقف – نطنز، افوشته
امام زاده بامير- بامير نطنز
امام زاده عبدالله – نطنز
امام زاده آقا علي عباس- 35 كيلومتري شمال شرقي نطنز
مناره خواجه عبدالصمد – نطنز
سميرم
آبشار آب ملخ – غرب روستاي آب ملخ، 60 كيلومتري سميرم
آبشار سميرم- 4 كيلو متري شرق سميرم
دره‌هاي زيباي فقره و شهيدان – 15 كيلومتري سميرم
آتشدان سنگي – سميرم
شهرضا ( قمشه)
غارهاي زيباي شاه قند اب- جنوب شرقي شهر ضا
مسجد پوده – شهرضا
امام زاده شهرضا- شهرضا
برخوار وميمه
مسجد جامع ميمه- ميمه
نايين
چشمه ومزرعه توتستان گردنه ملااحمد- 80 كيلومتري اصفهان، جاده نايين
قلعه مخروبه نيستانك – روستاي نيستانك شهرستان نايين
قلعه رستم بافران- روستاي بافران، شرق نايين
نارنج يا نارين قلعه- نايين
آب انبار مصلا – نايين
آب انبار بزرگ – نايين
آب انبار ميدان- نايين
آب انبار با فران – نايين
حمام كلوان- نايين
خانه قديمي پيرنيا- نايين
كاروان سراي بلا آباد- جاده نايين- - اردستان
كاروان سراي ريوادبستان- جاده نايين – اصفهان
مجموعه بازار نايين –نايين
تكيه طاهر و منصور – نايين
حسيينه كوي سنگ – نايين
حسينيه باب المسجد- نايين
حسينيه نوگاباد- نايين
مسجد جامع نايين و مناره آن – نايين
مسجد بابا عبدالله- نايين
مصلاي نايين- نايين
خميني شهر
غار قهرمان- كوه غربي چشمه لار در خميني شهر
زنده دل ، حسن . مجموعه راهنماي جامع ايرانگردي : استان اصفهان ، تهران : نشر ايرانگردان – جهانگردان ، 1379 . ص 32-41 ، 193-205. * منبع :