منو اصلی
مقدمه

مقدمه

در اين روش پس از آنكه متن مورد نظر از چند نسخة خطي كهن و معتبر مقابله و مقايسه شد ، اختلاف نسخه‌ها ( = نسخه بدلها ) را در پاورقي يا پايان كتاب ذكر مي‌كنند و بر اين اساس ، خواننده همة نسخه‌هاي مورد استفاده را پيش رو دارد و مي‌تواند در برخي موارد با پژوهشگر متن هم نظر نباشد ؛ يعني يكي از نسخه بدلها را كه در متن اصلي درج نشده است و در شمار اختلاف نسخه‌ها آمده را درست‌تر بداند و بر گزيند . پژوهشگران ايراني ، اين روش را از مستشرقان آموختند و در اين راه آنقدر پيش رفته‌اند كه دقت علمي ايشان ، گاهي فراتر از آثار مستشرقان گام زده است . يكي از پيشروان تصحيح انتقادي رينولد الّين نيكلسون ( 1944 ـ 1868 م . ) انگليسي است . وي پس از تصحيح متن مثنوي ، در طي بيست سال كوشش ، ترجمة منثور منثوي را همراه با شرح و تفسير مفصلي در هشت جلد ( از سال 1925 تا 1940 م . ) چاپ و منتشر كرد . همچنين تذكره الاولياي عطار را در دو جلد در سالهاي 1905 تا 1907 م . تصحيح و منتشر كرد . بجز وي ، بسياري از مستشرقان با صرف عمر خود سبب گسترش و شناخت ادب فارسي در جهان شدند . از جمله متوني كه نياز به تصحيح انتقادي داشته ، شاهنامة فردوسي است . براي نخستين بار « م . لامسدن » در سال 1811 م . بر اساس بيست نسخه اين متن را پژوهيد كه تنها جلد نخست آن در كلكته چاپ و منتشر شد . سپس « ترنر ماكان »، در سال 1829 م . بر اساس هفده نسخه ، متن را تصحيح و در كلكته منتشر كرد . پس از وي « ژول مول » با استفاده از سي نسخه در سال 1826 م . كار خود را آغاز كرد و در سال 1876 م . پس از چاپ شش جلد آن ، از اين جهان رخت بر بست ، جلد هفتم ( آخر ) نيز دو سال بعد به چاپ رسيد . از بهترين تصحيح‌هاي انتقادي شاهنامه چاپ مسكوست كه زير نظر « ي . ا. برتلس» بر اساس پنج نسخه انجام پذيرفت . در سالهاي اخير نهضت تصحيح انتقادي پي گرفته شده و در بسياري از آثار نظم و نثر خصوصاً ديوان حافظ به كار بسته شده است . اينك گزيده‌اي از كتابشناسي پژوهشها ، تصحيح و ترجمه‌هاي ادبي از نظر خوانندگان ارجمند مي‌گذرد ، لازم به يادآوري است براي شناسايي آثاري كه چاپ اوّل آنها پس از انقلاب اسلامي منتشر شده ، خط تيره‌اي در زير سال نشر آنها كشيده شده است . بر اين اساس مي‌توان داوري كرد كه در زمينه‌هاي : آثار منظوم ، ‌پژوهشها و نقدهاي ادبي ، ترجمه ، گزيده‌ها و شرحهاي ادبي ، پژوهشهاي ادبيات داستاني ، نمايشي و شعر امروز در طي بيست سال گذشته ، با وجود مشكلات بسيار، رشد كمّي و كيفي تحقيقات ادب فارسي سيري صعودي يافته است .
نامجو ، عباس . سيماي فرهنگي ايران . تهران : عيلام ، 1378 . ص 119 ـ 118 * منبع :