منو اصلی
ترکیبي

موسيقي تركيبي

اين موسيقي از نظر ساختار ، تلفيقي است از موسيقي ايراني ، اعم از موسيقي بومي و دستگاهي و موسيقي علمي بين‌المللي . موسيقي تركيبي ، برخلاف موسيقي سنتي عامه پسند نگاه سطحي و گذرا به موسيقي علمي بين‌المللي ندارد . در اين نوع موسيقي ، موسيقي ايراني در ارتباطي نزديك با موسيقي علمي بين‌المللي ، قابليتهايي از موسيقي جهاني ، مانند بافت و اصول چند صدايي ، فرم ، سونوريته و غيره را به عاريت مي‌گيرد . هدف از اين موضوع ، از يك سو رساندن به اعتلاست و از سوي ديگر معرفي موسيقي ايران در سطح جهاني ، اين داد و ستد دو سويه ، همواره واكنشهاي مثبت و منفي بسياري از سوي موسيقيدانان ايراني برانگيخته است : از يك سو ، به اعتقاد عده‌اي ، ايجاد پيوندي اين چنين ميان موسيقي ايران و موسيقي مغرب زمين ، سرانجام در طي زمان ماية تحريف موسيقي ايراني و از دست رفتن ارزشهاي هنري و معنوي آن مي‌شود . از سوي ديگر ، گروهي بر اين باورند كه در بستر تاريخ ، تأثير پذيري موسيقي ( و به طريق اولي هنر ) از انديشه‌هاي انديشمندان و هنرمندان ، اجتناب ناپذير بوده و هست . جغرافيا و زبان و تفاوتهاي فرهنگي ، به ويژه در دنياي امروز نمي‌تواند و نبايد خللي در اين زمينه به وجود آورد .

اين موضوعها ، اصلي‌ترين دغدغة موسيقي و موسيقيدانان امروز ايران است . موضوعي كه به درست ، ماية نگراني گروه اوّل در اين مورد مي‌شود اين است كه موسيقي ايران در اين ارتباط تنگاتنگ به موسيقي غرب ، ماهيت و اصالت فرهنگي خود را از دست بدهد . در قطعات موسيقي كه امروزه در اين تقسيم بندي ساخته و اجراء مي‌شوند ، معمولاً بسياري از اصول بنيادين موسيقي دستگاهي و رديف زير پا نهاده مي‌شود . سونوريتة سازها تغيير مي‌كند ؛ فواصل موسيقي اصيل ايراني دستخوش تغييرات اساسي مي‌شوند ؛ تكنيكهاي اجرايي نوازندگان تغيير مي‌كند ؛ گردش نغمه‌هاي موسيقي بجاي « دانگ » در محدودة « گام » انجام مي‌شود ؛ شكل سازها بر اساس استانداردهاي امروز موسيقي غربي تغيير مي‌كند ؛ نحوة بيان موسيقي نيز عوض مي‌شود و غيره . اين تغييرها تا جايي پيش مي‌رود كه ديگر در آن قطعة موسيقي كمتر نشاني از موسيقي ايراني مي‌توان يافت .

در همين زمينه و در نقطة مقابل حالت قبل ، آثار ارزشمندي نيز به دست شماري از آهنگسازان خبرة ايران براي اركستر بزرگ يا ساز تنها نوشته شده كه براي معرفي موسيقي ايران در سطوح جهاني بسيار حائز اهميت بوده‌اند . اين آثار كه عمدتاً بر روي تمهايي از موسيقي ملّي يا محلي ايران تنظيم شده ، از نظر فواصل ، از موسيقي بين‌المللي پيروي مي‌كند ، اما الزاماً مقيد به رعايت « گام » مينور و ماژور نيست و در بسياري موارد ، براي ايجاد سنخيت بيشتر با موسيقي محلي و ملّي ، « تناليتة » ايراني به جاي گام ماژور و مينور اساس كار قرار گرفته است . در موسيقي امروز ايران ، اين گونه موسيقيها در قياس با ديگر گونه‌هاي موسيقي تركيبي ، از نظر كمّي ، در اقليت قرار دارد .

 

نامجو ، عباس . سيماي فرهنگي ايران . تهران : عيلام ، 1378 . ص 341 * منبع :