منو اصلی
پاي گيري معارف اسلامي
پاي گيري معارف اسلامي
ايرانيان همواره در تحولات فرهنگي جهان اسلام نقشي فعال ايفا كرده‌اند و حوزه علوم و معارف اسلامي نيز از اين امر مستثنا نبوده است. نگاهي به تاريخ علوم قرآني ، حديث و فقه به روشني حكايت از آن دارد كه عالمان ايراني در تدوين و گسترش اين علوم نقشي اساسي داشته‌اند، چندان كه در حوزه حديث، مؤلفان كتب اربعه اماميه و نيز صحاح سته اهل سنت، بي استثنا از حوزه فرهنگي ايران برخاسته‌اند.

همزمان با نفوذ دين اسلام در ايران، حديث پيامبر(ص) نيز به وسيله نخستين ناقلان آن ، يعني صحابه در اين منطقه انتشار يافت. چنانكه در 51ق/671م ، همزمان با ولايت ربيع بن زياد بر خراسان ، به گفته منابع حدود 50 هزار نفر از مردم كوفه و بصره به خراسان كوچيدند. كه در ميان آنها رجالي چون بريده بن حصيب و ابوبرزه اسلمي از صحابه نيز حضور داشتند. فرزندان مهاجران نخستين و در راس آنان عبدالله بن بريده (د 115ق/733م) و عالماني از تابعان چون زيد بن وهب جهني در آذربايجان ، عكرمه مولاي ابن عباس و يحيي بن يعمر در خراسان كه به هر دليل از عراق و حجاز به ايران وارد شدند، مكتبي را در ايران براي ضبط و انتقال حديث بنياد نهادند كه زمينه ساز محافل مذهبي مشرق اسلامي بود.

در مناطق داخلي ايران نيز از آغاز سده 2ق/8م مراكز فرهنگي مهمي در شهرهايي چون ري، اصفهان، قزوين و همدان پاي گرفته بود كه از رجال برجسته آن بايد كساني چون عيسي بن ماهان رازي و جريربن عبدالحميد رازي را برشمرد. در غرب ايران ، بايد به كوفه نيز نگاهي داشت كه با توجه به سوابق تاريخي پيش از اسلام . زمينه‌اي براي ظهور فرهنگ ايراني بوده است و جمع كثيري از ساكنان آن نيز در عصر آغازين اسلامي ، موالي ايراني بوده‌اند.

پاكتچي ، احمد . ” مدخل ايران “ . دايره المعارف بزرگ اسلامي . زيرنظر كاظم موسوي بجنوردي . تهران : مركز دايره المعارف بزرگ اسلامي ، 1367- ، جلد 10، ص 654 * منبع :