منو اصلی
اخبار > بزرگداشت پانصدمین سالگرد تأسیس سلسله قطب شاهیان در هند


  چاپ        ارسال به دوست

بزرگداشت پانصدمین سالگرد تأسیس سلسله قطب شاهیان در هند

سمینار بزرگداشت پانصدمین سالگرد تأسیس سلسله قطب‌شاهیان در دانشگاه اردوزبان مولانا آزاد شهر حیدرآباد هند برگزار شد.

به گزارش اداره‌كل روابط عمومي و اطلاع‌رساني سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، اين سمینار با عنوان «بررسی وضعیت اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در پانصدمین سالگرد تأسیس سلسله قطب شاهیان» با حضور غلامعلي حدادعادل، ريیس بنیاد سعدی، مهدي زارع‌بي‌عيب، وابسته فرهنگی ایران در بمبئي، شکراللهی، نماینده بنیاد سعدی در شبه قاره هند، اساتید، دانشجویان، ایرانیان مقیم و علاقمندان به تاريخ و فرهنگ هند برگزار شد.

در آغاز اين سمينار رييس دپارتمان فارسی دانشگاه اردوزبان مولانا آزاد شهر حیدرآباد، گفت: قطب‌ شاهیان ابتدا گلکنده و بعد از آن حیدرآباد را به عنوان پایتخت برگزیدند و هر دو شهر توسط آنان توسعه و آبادانی یافت. قطب ‌شاهیان با توجه به سابقه قومی و علايق مذهبی، روابط بسیار نزدیکی با دربار ایران و شاهان صفوی برقرار كردند و در برابر دشمنان از آنان یاری می‌خواستند.

در ادامه سید ایوب علی، از اساتید برجسته دانشگاه اردوزبان مولانا آزاد شهر حیدرآباد اظهار كرد: شاهزاده‌اي به نام قلی به دکن آمد و وارد دستگاه حکومتی بهمنیان شد. وی در آنجا مدارج رشد و ترقی را طی كرد تا آنکه از سوی بهمنیان به حکومت گلکنده منصوب شد و در سال 918 قمري مقارن با ضعف شدید بهمنیان، اعلام استقلال كرد و حکومت قطب شاهیان را تأسیس کرد.

سید ایوب علی ادامه داد: شاهزاده قلي بلافاصله پس از اعلام استقلال، به تبعیت از شاه اسماعیل صفوی مذهب شیعه را در قلمرو خود رسمی اعلام کرد و نام حکام صفوی را در خطبه بر نام خود مقدم كرد. در اولین مرحله، حکام سلسله با ایجاد بناهای مذهبی و اعلان شعایر مذهبی را در دکن گسترش داد و با ورود میر محمد مؤمن استرآبادی در سال 989 قمري به دستگاه حکومت، مرحله شکوفایی در دوره حکومت قطب شاهیان آغاز شد. اما با حمله شاه جهان در سال 1046 قمري به حیدرآباد، رو به افول نهاد. در نهایت، در سال 1098 قمري با تصرف گلکنده و حیدرآباد توسط اورنگ زیب، حکومت قطب شاهیان منقرض شد؛ اما اسلامی که در این منطقه رواج دادند، همچنان در آنجا پایدار ماند.

شرح سلسله پادشاهي ايراني در هند

در ادامه اين سمينار غلامعلي حدادعادل، رييس فرهنگستان زبان و ادب فارسي با بيان اينكه تأسيس سلسه پادشاهی قطب شاهيان بر اساس عشق، رحم و شفقت، ارزش‌های انسانی، صلح، آرامش و همزیستی بوده است و در پیشرفت و شکوفای زبان‌های فارسی، اردو و تلگو، نقش مهمی را ایفا کرد، گفت: ماجرای قدرت گرفتن سلسله قطب شاهی در تالنگادا به حدی جالب و حیرت‌انگیز است که می‌تواند مبنای نگارش یک رمان تاریخی و ساخت یک فیلم ارزشمند قرار گیرد.

وي در ادامه سخنان خود حکومت قطب شاهیان را اینگونه ترسیم کرد: سلطان قلی فرزند اویس قلی، شاهزاده ایرانی، در شهر همدان به دنیا آمد. او متعلق به قبیله «قرا قویونلوها» بود. آنها رقیب آق قویونلوها بودند و بعد از شکست قراقویونلو‌ها به دست آق قویونلوها، شاهزاده ایران یعنی سلطان قلی به همراه عمویش، الله‌قلی همدان را به مقصد دکن ترک کرد و در سال 1462 که به محمدآباد ـ بیدار پایتخت پادشاهی بهمنی رسید، با سلطان محمد دیدار و یک اسب اصیل و ارزشمند را به او هدیه كرد.

حدادعادل ادامه داد: شاهزاده جوان ایرانی مورد توجه خاص پادشاه بهمنی قرار گرفت و در کاخ او در محمدآباد ـ بیدار ساکن شد. عمویش بیدار را ترک کرد و عازم ایران شد؛ اما سلطان قلی جوان که شجاعت او برای شیعیان و همچنین تثبیت زمامداری بهمنی ستودنی بود، لقب «خواص خان» گرفت.

رييس بنياد سعدي به نقل از «تاریخ فرشته» گفت: سلطان قلی یک ریاضی‌دان ماهر و خطاطی زبردست بود. بانوان دربار همگی تحت تأثیر منش موقرانه توأم با اطمینان کامل به صداقت و پاکدامنی او بودند. در منطقه تالنگادا، شکایات زیادی از آشفتگی و بی‌نظمی می‌رسید و سلطان محمود آماده شده بود تا نیروی نظامی را برای سرکوب آشوب‌ها گسیل كند؛ اما سلطان قلی از طریق یکی از بانوان دربار به سلطان محمود پیام داد که اگر مأموریت این امر به او سپرده شود، بدون استفاده از زور و خشونت می‌تواند قانون را حکمفرما كند. به این ترتیب سلطان قلی به همراه دستیار خود مسئولیت منطقه تالنگادا را به عهده گرفت و توانست قانون را حکمفرما سازد و با حکمرانی بر قلب مردمان، به امور سرو سامان بخشد و توسط پادشاه «سپهسالار» نامیده شود.

وي ادامه داد: پیدایش سلسله قطب شاهی موقعیتی فراهم كرد تا برخي نخبگان ایرانی در منطقه گلکندا و حیدرآباد ساکن شوند و خدمات خود را ارايه دهند. مهاجرت دانشمندان و فضلای ایرانی به قلمروی قطب شاهی، آنجا را به عنوان مرکز فعالیت‌های علمی و ادبی تبدیل كرد. حاکمان قطب شاهی و خاندان آنها که عمدتاً ایرانی بودند، همگی حامیان راستین دانش و هنر بودند. این پادشاهی چنان نقش برجسته‌ای در ایجاد گنجینه آثار ادبی و علمی داشته است که هرگز به فراموشی سپرده نخواهد شد.

عضو بنیاد ایران‌شناسی همچنين گفت: بزرگ‌ترین دانشمند ایرانی در پادشاهی قطب شاهی «علامه میر محمد مؤمن استرآبادی گرگانی» بود که فقیه اعلم، دانشمند الهیات و فیلسوف دوره صفوی ایران بود که در سال 1568 وارد گلکندا شد و به رتبه ارزشمند «پیشوای سلطنت» نايل شد و تا زمان مرگش در سال 1613 در واقع حاکم معنوی پادشاهی قطب شاهی بود. میر مؤمن تلاش كرد تا حیدرآباد را به اصفهان جدیدی مبدل سازد و در همین راستا شیوه معماری و شهرسازی اصفهان، پایتخت صفویان را الگوی ساخت این شهر قرار داد و از اینرو حیدرآباد را «اصفهان نو» نامید.

غلامعلي حدادعادل در پایان بيان كرد: دوران قطب شاهی همواره به عنوان دوره صلح و آرامش و همچنین رشد اقتصادی در نظر گرفته می‌شود. صنعت استخراج معادن، به ويژه معادن آهن، طلا و الماس در این دوره به رشد و بهره‌برداری چشمگیری رسید. شهر حیدرآباد و اَرگ گلکندا، بزرگ‌ترین بازار الماس جهان بود و قلمرو قطب شاهی به عنوان کشور الماس شهرت یافته بود. شهر تاریخی حیدرآباد که در خلال پادشاهی سلطان محمدقلی قطب شاه در سال 1591 بنا شد؛ مزین به باغ‌های متعدد به سبک ایرانی بود؛ به طوریکه در آن زمان حیدرآباد را «شهر بوستان‌ها» می نامیدند. همچنين برخی از جنبه‌هایی که در این مختصر بیان شد، دلایل اصلی اشتیاق و اقبال مورخین ایران و هند به دوران قطب شاهی است.

شکراللهی، رییس مرکز تحقیقات زبان فارسی دهلی هم در سخنراني خود در اين سمینار گفت: قطب ‌شاهیان مانند دیگر حکمرانان و سلاطین اسلامی هندوستان از زبان و ادب فارسی و از هنرمندان و دانشمندان ایرانی به ‌شدت استقبال می‌کردند؛ از همین رو در زمان قطب ‌شاهیان بسیاری از رجال سیاسی، علمی، ادبی و دیگر قشرها مردم از ایران به حیدرآباد مهاجرت کردند.

وي افزود: در حیدرآباد مراکز مهمی برای تدریس زبان فارسی تأسیس شد که مورد حمایت اشراف محلی و ایرانیان قرار گرفت. در این هنگام فارسی، زبان رسمی منطقه دکن بود و تمامی نامه‌ها و فرمان‌های حکومتی به زبان فارسی نوشته می‌شد. بر فراز بیشتر بناها و عمارت‌های تاریخی این دوره، کتیبه‌های فارسی به چشم می‌خورد. اکثر پادشاهان قطب‌شاهی نیز خود اهل شعر و ادب بودند و از همین رو علما، شعرا و اهل ادب در دربار آنان جایگاه ویژه‌ای داشتند. همین امر سبب شد که شهر حیدرآباد به عنوان مرکز فرهنگی اسلامی در جنوب هند دارای بزرگ‌ترین کتابخانه‌های کتب خطی فارسی و عربی شود؛ به طوری که حتی امروز پس از گذشت چند قرن، ده‌ها کتابخانه کتب خطی و صدها هزار کتاب مرجع و دستنوشته خطی در این شهر وجود دارد که کماکان محققین سراسر جهان را به حیدرآباد محتاج می‌كند.

سپس میهمانان دیگر به سخنرانی پرداختند و در پایان برنامه‌ها ابتدا گروه قوالی از هند و سپس گروه موسیقی سنتی ايراني «آیین» با اجرای گرم خود باعث به وجد آمدن حاضرین شدند.

گروه موسیقی ایرانی «آیین» که از سوی اداره‌کل همکاری‌های فرهنگی و امورایرانیان خارج از کشور براي برگزاري برنامه‌هاي موسيقايي به هند اعزام شده بود با اعضایی متشکل از اساتید موسیقی استان همدان به سرپرستی مصطفی رشیدی‌مطلق و با صدای آزادی مقتدر، موفقیت‌های چشمگیری را کسب كرده‌اند که از  جمله از آنها مقام دومی جشنواره بین‌المللی فجر بوده است.

انتهاي پيام/


١٥:٣٩ - 1396/11/28    /    شماره : ٦٩٩١٨٢    /    تعداد نمایش : ٦٦٤


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج