English|عربي
صفحه اصلي|اروپا - آمريكا|آفريقا - عربي|آسيا - اقيانوسيه|اخبار سازمان|پيوندها|آشنایی با سازمان
جمعه ٠١ تير ١٣٩٧
گفت‌وگو با جانشین ريیس ستاد و دبير دهمين هم‌انديشي سراسري نمايندگان فرهنگي ايران
گفت‌وگو با جانشین ريیس ستاد و دبير دهمين هم‌انديشي سراسري نمايندگان فرهنگي ايران تاریخ ثبت : 1396/08/15
طبقه بندي : ,,
عنوان : گفت‌وگو با جانشین ريیس ستاد و دبير دهمين هم‌انديشي سراسري نمايندگان فرهنگي ايران
مصاحبه شونده : قربانعلي پورمرجان، جانشين رييس ستاد و دبير دهمين اجلاس سراسري نمايندگان فرهنگي ايران در خارج از كشور و مدير كل آسيا - اقيانوسيه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي
مصاحبه كننده : جواد شمس
محل مصاحبه : <#f:3886/>
منبع : خبرگزاري مهر
تاريخ مصاحبه : <#f:3888/>
متن :

نيمه‌ دوم آذرماه امسال، هم‌انديشي سراسري رايزنان و نمايندگان فرهنگي جمهوري اسلامي ايران بعد از گذر از وقفه‌اي شش ساله، با حضور تمامي نمايندگان فرهنگي كشورمان در اقصي نقاط جهان، در شهر تهران برگزار مي‌شود. هم‌انديشي كه در آن راهبردهاي حضور مقتدر و تأثيرگذار فرهنگي ايران در پهنه جهان متلاطم كنوني، تعيين و تبيين خواهد شد. با انجام مصاحبه‌اي با قربانعلي پورمرجان،  جانشين رييس ستاد و دبير دهمين اجلاس سراسري نمايندگان فرهنگي ايران در خارج از كشور، اهداف سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي از برگزاري اين اجلاس را جويا شده‌ايم. پورمرجان همچنين دستاوردهايي كه از برگزاري دوره‌هاي قبلي اين هم‌انديشي عايد كشور شده و نتايجي كه مطلوب سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي از برگزاري دور دهم آن است، سخن به ميان آورده است.

اهداف سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي از برگزاري هم‌انديشي سراسري نمايندگان فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در خارج از كشور چيست؟

سازمان در برگزاري اين هم‌انديشي اهداف متعددي را پيگيري مي‌كند. در وهله اول تبيين انديشه‌هاي مقام معظم رهبري را دنبال کنیم  كه در طول سال‌هاي گذشته ارايه رهنمود فرمودند كه فعاليت‌هاي فرهنگي ما در خارج از كشور بايد چگونه باشد و اينكه اقتدار فرهنگي خودمان را اگر بخواهيم توسط نمايندگان فرهنگي در خارج از كشور اعمال كنيم، چطور باشد. در این مورد كارهاي پژوهشي متعددي در داخل كشور در اين خصوص صورت گرفته است. تبيين و عملياتي ساختن اين انديشه‌ها نياز به اين دارد كه كار مقدماتي انجام شود كه البته در داخل سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي آغاز شده كه براي نهايي كردن، آنها را در هم‌انديشي آذرماه بررسي خواهيم كرد.

از زمان برگزاري گردهمايي نهم نمايندگان فرهنگي، زمان زيادي گذشته است. بر اين اساس به اين ضرورت رسیدیم که بتوانيم امسال دهمين گردهمايي رايزنان فرهنگي را برگزار كنيم و تأكيدات زيادي بر اجراي اين برنامه بود؛ بنابراين ضرورت دارد تا نمایندگان فرهنگي جمهوري اسلامي ایران گرد هم آیند و هم با سياست‌هاي دولت فعلي  همراه شوند و هم با تأكيدات و توصیه های رييس جمهور محترم در حوزه فرهنگي بالاخص در حوزه فرهنگ بين‌المللي، آشنا شوند.

به‌روز كردن اطلاعات رايزني‌هاي فرهنگي در همه حوزه‌ها به ويژه حوزه‌هاي سياست‌هاي دولت، سياست‌هاي داخل سازماني، سياست‌هاي وزارت ارشاد، از اولويت‌هاي ماست كه اين عامل باعث شد تا در برگزاري اين دوره از همايش اصرار داشته‌ باشيم. از سوي ديگر براي نهايي كردن برخي از كارهايي كه ما در سازمان شروع كرده‌ايم و متأسفانه نيمه‌تمام مانده‌اند، دهمين اجلاس را برگزار كنيم؛ از جمله اين كارها، بحث اولويت‌بندي كشورها براي فعاليت‌هاي فرهنگي است. در چند سال گذشته اين اولويت‌بندي‌ها را انجام داده‌ايم؛ ولي براي نهايي كردن و ارزيابي مجدد آنها نياز داريم كه يك بار ديگر و به اشكال منطقه‌اي و كشوري، در جمع نمايندگان فرهنگي اين اولويت‌ها را مورد كنكاش و بررسي جدي قرار دهيم.

از ديگر مواردي كه ضرورت دارد كه با نمايندگان فرهنگي گردهم آئیم، بحث تعيين يا تبيين نقشه راه فرهنگي ما در كشورهاي مختلف و تنظيم سند نهايي فعاليت‌هاي فرهنگي ما در اين كشورهاست. اين موضوع را در دوره جناب آقاي دكتر ابراهيمي‌تركمان در برخي از كشورها و مناطق نهايي كرد‌ه‌ايم؛ ولي براي نهايي شدن نقشه راه در كشورهاي ديگر، ضرورت دارد كه با حضور نمايندگان فرهنگي در مركز، بحث و مذاكره و گفت‌وگو داشته باشيم كه نتيجه آن، نقشه راهي براي آينده فعاليت‌هاي فرهنگي ما در خارج از كشور باشد.

همراه كردن رايزنان فرهنگي با تأکیدات و سياست‌هاي داخلي مديريت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، از اهداف ديگر اين همايش است؛ هرچند به صورت مكاتبه يا بخشنامه‌ها اين سياست‌ها ابلاغ شده‌اند، ولي نشست صميمانه و بررسي اين سياست‌هايي كه مديريت سازمان در طول چند سال گذشته داشته، اين ضرورت را ايجاب كرد كه اجلاس را برگزار كنيم.

اينها كه برشمرديد، به نوعي بيانگر اهداف كلي از برگزاري اين هم‌انديشي هستند. حتماً در خصوص موارد جزيي‌تري هم فكر شده تا با عنوان «هدف» بتواند راهگشاي بسيار مناسبي براي ادامه حضور مقتدر فرهنگي ايران در كشورهاي خارجي باشد.

بله، همينطور است .يكي ديگر از اهداف برگزاري اين هم‌انديشي بررسي مشكلات نمايندگي‌هاي فرهنگي ما در حوزه‌هاي مختلف است؛ ما هم در حوزه منابع انساني مشكلاتي داريم و هم در حوزه منابع مالي و پولي يا بودجه‌اي و هم در حوزه‌هاي مختلف ديگر. در اين اجلاس از فرصت استفاده مي‌كنيم تا اين مشكلات را بررسي و راهكارهايي براي رفع آنها بيابيم. البته قبل از برگزاري همايش اين مشكلات توسط نمايندگان فرهنگي ما در كشورهاي مختلف احصا و به مركز ارسال مي‌شود تا بتوانيم آن به نحو شايسته‌اي در اجلاس طرح موضوع كنيم. راه حل برخي از اين مشكلات منوط به اين است كه خود نمايندگان فرهنگي دور هم حضور داشته باشند تا به صورت عقل جمعي يا خرد جمعي، نسبت به رفع آنها بكوشيم.

موضوع مهم دیگر این است که  جهان داراي تحولات متعددي است و هر گوشه‌اي از دنيا بالاخص در مناطق مختلف، با چالش‌هاي متعدد فرهنگي مواجه است. نحله‌هاي مختلف فرهنگي در برخي كشورها و مناطق در حال نشو و نما هستند. جريان‌هاي فكري و سياسي و فرهنگي در بعضي از مناطق جغرافيايي به طور ناخودآگاه در عملكرد فرهنگي ما در كشورهاي مختلف تأثيرگذار هستند كه برخي از اين نحله‌هاي فكري يا جريانات فكري، ما را هم به چالش مي‌كشند و هم وادار مي‌كنند تا روش‌هاي فرهنگي خود و روش‌هاي اجرايي فعاليت‌هاي خودمان را به سمتي سوق دهيم كه علاوه بر آشنايي با اين چالش‌ها، مقابله فراگير و فرهنگي با آنها داشته باشيم. از طرفي اين چالش‌ها و اين جريان‌هاي فكري، در مناطق مختلف با همديگر متفاوتند. جريان فكري در آسياي مرکزی با چالش‌هاي فكري در شبه قاره و هر كدام از آنها با مناطق ديگر متفاوت است. پس نشست‌های مشورتی  براي بررسي اين نحله‌هاي فكري الزامي است. برخي از متخصصين حوزه فكري فرهنگي هم از دانشگاه‌هاي مختلف در نشست‌هاي تخصصي اجلاس به بررسي اين موضوع خواهند پرداخت.

هدايت رايزنان به سوي فعاليت‌هاي ماندگار و ابتكاري و پرهيز از روزمرگي و فعاليت‌هاي روتين از جمله اهدافي است كه ما در اين دوره از اجلاس بر آن تأكيد داريم. تلاش مديران سازمان اين بوده و هست كه فعاليت‌هاي رايزني‌ها به سمتي هدايت شوند كه از حالت روزمرگي فراتر بروند و به فعاليت‌هاي ماندگار و ابتكاري تبديل شوند. برای نیل به این منظور مباحث مستوفی بین نمایندگان فرهنگی و مدیریت سازمان در این گردهمايی انجام خواهد شد.

تبادل و معرفي آخرين دستاوردهاي فرهنگي هم كشور خودمان و هم كشورهاي ديگر، از جمله اهدافي است كه اين اجلاس آن را در قالب كميسيون‌هاي تخصصي، پيگيري مي‌كند. با توجه به گسترش علم در جهان، در برخي از حوزه‌ها، توسعه علم به صورت تصاعدي است كه در اين حالت دستاوردهاي علمي ـ فرهنگي كشورها هم متفاوت خواهد بود. حتي در كشور خودمان هم دستاوردهاي امروز در حوزه فرهنگي را در اوايل انقلاب نداشتيم. اين حجم و سرعت توسعه در حوزه فرهنگي در سال‌هاي اخیر مي‌طلبد كه اينها را برآورد و ارزيابي كنيم و در قالب پروژه‌هاي مختلف به رايزني‌هاي فرهنگي خودمان عرضه كنيم. برگزاري بخش‌هاي موضوعي و كميسيون‌هاي تخصصي اجلاس دهم نمايندگان فرهنگي، عامل افزايش تجربيات خودمان خواهد شد و مي‌توان به عنوان الگو از آن استفاده كرد.

در حوزه فرهنگي كشور هم در قالب‌هاي شكلي و هم در قالب‌هاي محتوايي، پيشرفت‌هاي متعددی را شاهد بودیم . اين امر مي‌طلبد كه رايزنان فرهنگي ما با  نرم‌افزارهاي توليدشده در كشور آشنا شوند. اين امر هم در حوزه صنعت سينما و هم در حوزه صنايع دستي و حوزه نرم‌افزارهاي مختلف صدق پيدا مي‌كند. توليدات فرهنگي ما در شاخه‌هاي مختلف آن در ده سال پيش با زمان حال قابل قياس نيست و رشد بسيار چشمگيري داشته است. فعاليت‌هاي فرهنگي ما شكل و نماي خودش را تغيير داده و اگر رايزني‌هاي فرهنگي به همان شكل و سياق گذشته باقي بمانند، از كشورهاي دیگر عقب خواهيم بود. بنابر این به منظور آشنايي و به‌روزرساني دانش خود  از توليدات نرم‌افزارهاي فرهنگي در كشور، اين دستاوردها را به صورت شكلي و محتوايي به رايزنان فرهنگي معرفي خواهيم كرد تا بتوانند در عمل از آن استفاده كنند.

در خصوص يكي ديگر از اهداف مهم سازمان از برگزاري دهمين هم‌انديشي سراسري رايزنان و نمايندگان فرهنگي ايران در خارج از كشور، بايد گفت؛ ما در فعاليت‌هاي فرهنگي خودمان در خارج نيازمند  هم‌افزايي با سازمان‌ها و مؤسسات فرهنگي كه در خارج از كشور عامل هستند، هستيم. در اين گردهمايي سعي مي‌كنيم تا تولیدات فرهنگی و پتانسيل‌هاي آنها را به نمايندگان فرهنگي خود معرفي كنيم و به نوعي به هم‌افزايي برسيم تا به یک صدا و انرژي واحدي برسيم و با استفاده از پتانسيل اين سازمان‌ها در خارج از كشور ظاهر شويم و فعاليت‌هاي فرهنگي خود را آنطور كه در شأن  جمهوري اسلامي است، ارايه دهيم.

در پاسخ به سؤال اول از اولويت‌بندي جديد كشورها گفتيد. سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي در ساختار سازماني خود يك تقسيم‌بندي جغرافيايي از كشورها را به اين شكل دارد؛ اروپا ـ آمريكا، آسيا ـ اقيانوسيه و آفريقا ـ عربي كه بر اساس آن، فعاليت‌ها و مأموريت‌هاي خود را پيش مي‌برد. آيا در اجلاس دهم نمايندگان فرهنگي با تقسيم‌بندي جديدي در اين باره روبرو خواهيم شد؟

اين تقسيم‌بندي كه از آن ياد شد، مرتبط با تقسيم‌بندي موجود در سازمان است. در داخل سازمان كشورهاي خارجي را به چند حوزه تقسيم كرده‌ايم؛ حوزه اروپا و آمريكا، حوزه شبه قاره، حوزه آفريقا، حوزه كشورهاي عربي و خاورمیانه، حوزه كشورهاي آسياي ميانه و قفقاز و همچنين حوزه كشورهاي شرق و جنوب آسيا. اين شش حوزه‌‌اي است كه به لحاظ جغرافيايي با آنها كار مي‌كنيم، در داخل معاونت بين‌الملل سازمان هم فعاليت‌ها در اين قالب انجام مي‌شود. اين تقسيم‌بندي به لحاظ اشتراكات فرهنگي و سياسي مناطق تعيين شده‌اند و در اين دوره از اجلاس نمايندگان فرهنگي هم، كارگروه‌ها را بر اساس اين حوزه‌ها تقسيم كرديم. رايزنان فرهنگي در قالب اين شش تقسيم‌بندي به بحث و گفت‌وگو خواهند پرداخت. در اين كارگروه‌ها از برخي از انديشمندان و چهره‌هاي دانشگاهي داخلي و برخي رايزنان فرهنگي سابق هم براي رسيدن به نتايج سودمند استفاده خواهيم كرد.

اما آن اولويت جديدي كه گفته شد به جز اين تقسيم‌بندي جغرافيايي است. ممكن است در داخل یک حوزه جغرافیايی که در بالا بدان اشاره شد با چندین كشور مراوده فرهنگی داشته باشیم که معمولاً اشتراکات فرهنگی با همدیگر دارند؛ ولی وزن سیاسی و فرهنگی آنها با همدیگر متفاوت است. از طرف دیگر چون امکانات سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی محدود است و امکان مراودات فرهنگی با همه کشورها را نداریم مجبور هستیم اولویت‌بندی کشورها را با شاخص‌های تعیین‌شده تعریف کنیم و در این گردهمايی اولویت‌های انجام شده با حضور نمایندگان فرهنگی و بر اساس تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی مورد بازنگری قرار می‌گیرد.

يعني امكان كاهش و يا افزايش نمايندگي‌هاي فرهنگي ايران در كشورهاي خارجي در اين اجلاس وجود دارد؟

احتمال افزايش در آینده وجود دارد و بر اساس تصميمات برنامه ششم توسعه بايد تعداد رايزني‌هاي فرهنگي ايران در خارج از كشور در چند مورد افزايش يابند؛ بنابراين از تعداد آنها كاسته نمي‌شود؛ ولي ممكن است تغییراتی در اولویت‌بندی نمایندگی‌ها داشته باشیم و امکانات خود را در این بستر ساماندهی كنیم.

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي از برگزاري نه دوره قبلي هم‌انديشي سراسري نمايندگان فرهنگي چه دستاوردهايي كسب كرده و دستاورد اين دوره چه خواهد بود؟

ببينيد، هم‌انديشي‌ها معمولاً بر اساس شرايط و مقتضيات زماني برگزار مي‌شوند. در هر دوره‌اي از اين اجلاس‌ها، نمايندگي‌هاي فرهنگي با مشكلات خاص همان دوره مواجه بودند و براي ارايه راه‌حل‌ها، مشكلات خود را در اين اجلاس‌ها مطرح مي‌كردند كه به اخذ راه‌حل منجر مي‌شده است. برخي از  دستاوردهاي دوره‌هاي پيشين و دور دهم اجلاس كه به برگزاري آن نزديك شده‌ايم، يكي است. براي نمونه مقام معظم رهبري و رياست محترم جمهوري، رهنمودهايي در دوره‌هاي مختلف ارايه مي‌دهند كه براي تبيين آنها و اجرايي و عملياتي كردن آن رهنمودها نياز بود كه رايزنان فرهنگي دور هم جمع شوند.

برخي اين دستاوردها هم با توجه به شرايط زماني و مقتضياتي كه در آن برهه از زمان داشتيم، با همديگر متفاوت بوده است. ولي در اين دوره دستاوردهاي جديدي را دنبال مي‌كنيم که از جمله آنها رسيدن به نقشه راهي است كه در برخي از كشورها و مناطق داريم. مثلاً ما در حوزه آسياي ميانه و قفقاز، راهبردهاي فرهنگي خود را تدوين كرده‌ايم، يا راهبردهاي فرهنگي خود را در حوزه شرق و جنوب آسيا نگارش كرده‌ايم. با اين حال نيازمند اين هستيم تا در حضور نمايندگان فرهنگي، آنها را نهايي كنيم. اگر در چند كشور و مناطق بتوانيم راهبردهاي خود را نهايي كنيم، دستاورد بسيار خوبي براي ما خواهد شد.

همچنين اگر يافته‌هاي سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي (توسط كارشناسان سازمان و رايزنان فرهنگي) با يافته‌هاي دانشمندان خارج از سازمان را بتوانيم همسو و يكسان كنيم، براي ماندگاري آن كمك خواهد كرد كه در اين اجلاس به دنبال انجام آن هستيم.

تشويق براي بومي‌سازي فعاليت‌ها و استفاده از پتانسيل حقوقي و قانوني كشورها از دستاوردهاي است كه از اين اجلاس مي‌توانيم به آن برسيم. به اين معنا كه متأسفانه در سال‌هاي گذشته ما از پتانسيل اسناد حقوقي در حوزه فرهنگی و دینی كه جمهوري اسلامي ايران با كشورهاي ديگر امضا كرده، كمتر استفاده كرده‌ايم. ما با ده‌ها كشور موافقتنامه فرهنگي ـ علمي ـ آموزشي داريم. با ده‌ها كشور برنامه اجرايي مفاد موافقتنامه فرهنگي (برنامه مبادلات فرهنگي) را داريم. ده‌ها سند يادداشت تفاهم فرهنگي با كشورهاي مختلف داريم؛ که رویکرد سازمان استفاده حدکثری از این اسناد است. در دوره مديريت جديد سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، تأكيد بر اين است كه ما هر چقدر بتوانيم برنامه‌ها و فعاليت‌هاي خودمان را بر اساس اسناد امضا شده برنامه‌ريزي كنيم، راحت‌تر به اهداف خود دست خواهيم يافت. تلاش مي‌شود كه ما حداكثر استفاده را از اين اسناد داشته باشيم و از فرصت‌ها و امکانتی كه كشورهاي مختلف در قالب اين اسناد به ما مي‌دهند بتوانيم استفاده مطلوب كنيم. در اين حالت هم صرفه‌جويي در بحث بودجه‌هايي مي‌شود كه در خارج از كشور داريم و هم وصول ما را به آن اهدافي كه دنبال آن هستيم بسيار سهل و آسان خواهد كرد. تبيين اين امر و عملياتي شدن آن، يك دستاورد بسيار بزرگي براي سازمان خواهد بود.

 

موضوع هم‌افزايي و تعامل با دستگاه‌هاي فرهنگي، از جمله موضوعات مورد توجه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي در سال‌هاي اخير بوده است. در دهمين هم‌انديشي رايزنان و نمايندگان فرهنگي برنامه‌اي براي اين منظور پيش‌بيني كرده‌ايد؟

همانطور كه مي‌دانيم؛ سازمان‌هاي مختلفي در پيشرفت‌هايي كه در حوزه فرهنگي صورت مي‌گيرد، دخيل هستند. بر اين اساس معتقديم كه رايزن فرهنگي در خارج از كشور تنها به عنوان نماينده سازمان فرهنگ و ارتباطات صرف نيست؛ بلکه رايزن فرهنگي ما، نماينده كل مجموعه فرهنگي نظام می باشد. عملياتي كردن اين امر منوط به اين است كه هم رايزن فرهنگي خودش را در اين قالب شكل دهد و هم سازمان‌هايي كه در داخل كشور فعال هستند، به اين باور برسند كه رايزن فرهنگي حلقه وصل آنها با همتايان خود در خارج از كشور هستند. وقتي به اين باور رسيديم، بايد بتوانيم از توليدات اين سازمان‌ها در داخل كشور به نحو خيلي مطلوب‌تر در خارج از كشور بهره ببريم. اين موضوع در دستور كار اجلاس پيش‌رو هست و براي رسيدن به اين نتيجه و نقطه مطلوب، علاوه بر برنامه‌هاي متعددي كه در طول همايش خواهيم داشت، از بيش از هفتاد مؤسسه و سازمان فرهنگي تقاضا كرديم كه اقلام نرم‌افزاري و اقلام فرهنگی كه توليد كرده‌اند و مناسب براي عرضه در خارج از كشور هستند را در اختيار ما بگذارند. اين اقلام در قالب يك نمايشگاه فرهنگي ـ به عنوان يكي از برنامه‌هاي جانبی اجلاس سراسري نمايندگان فرهنگي ـ معرفي خواهند شد كه نتيجه آن نوعي هم‌افزايي عملي و واقعي بين رايزني‌هاي فرهنگي و مؤسسات فرهنگي داخل كشور خواهد بود.

به نظر تأكيدي روي توليدات نرم‌افزاري و سخت‌افزاري داريد. درست احساس كردم؟

ببينيد، وزير سابق و همچنين وزير جديد فرهنگ و ارشاد اسلامي، توجه خوبي به مسأله اقتصاد فرهنگي داشته و دارند. ما هم به عنوان بازوي بين‌الملل اين وزارتخانه، به دنبال شناخت اين هستيم كه نحوه اقتصادي كردن فعاليت‌هاي فرهنگي مجموعه فعالان كشور در خارج از كشور چگونه بايد باشد. اينكه رايزنان فرهنگي ما چطور به نوعي بازاريابي اقلام فرهنگي و توليدات فرهنگي ما در خارج از كشور را در نظر بگيرند. اينها به دليل توسعه در توليدات فرهنگي ما رخ داده است. اگر روزي سينماي کشورمان با توليد 50 فيلم بلند ظاهر مي‌شد؛ امروز صنعت سينماي ما با توليد 100 فيلم بلند و صدها فيلم مستند و هزاران فيلم كوتاه در سال ظاهر مي‌شود. نماينده فرهنگي ما بايد بازار اين صنعت در خارج از كشور را مورد پژوهش و مطالعه قرار دهد؛ اينكه صنعت سينماي ما چگونه مي‌تواند در بازارهاي جهاني و يا منطقه‌اي و بازارهاي كشورهاي ديگر حضور پيدا كند، نکته مهمی است. در صنعت توليدات صنايع دستي هم وضعيت همينطور است. صنايع دستي ميليون‌ها نفر را در داخل كشور به خود جذب كرده است. اين هنر صنعت اگر در داخل كشور محصور بماند، ارزش واقعي خود را پيدا نمي‌كند. براي رسيدن اين اقلام و توليدات صنايع دستي به خارج از كشور نيازمند ارتباط نمايندگي‌هاي فرهنگي با كشورهاي مختلف هستيم تا اقتصاد فرهنگي و بازاري كه به دنبال آن هستيم را محقق كنيم.

ايده‌هايي خيلي خوبي هستند كه مي‌توانند راهگشا هم باشند؛ اما شايد نيازمند برخي تغييرات در نوع نگاه‌ها و فعاليت‌‌ها هستيم.

موافقم. سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي به دنبال تحول در نظام برنامه‌ريزي خود بوده است. در چند سال گذشته سازمان به جد دنبال آن بوده كه سيستم برنامه‌ريزي خود را از سيستم سنتي گذشته عوض كند. اينكه رايزنان فرهنگي ما به صورت سنتي خودشان را به اجراي چند برنامه مرسوم و سنتي و مراسم‌هاي ديني و فرهنگي مشخص محدود نكنند. اصرار مديريت جديد سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي بر اين است كه برنامه‌ريزي فرهنگي در خارج از كشور بايستي به سوي برنامه‌هاي بنيادين و ابتكاري و تحول‌زا سوق پيدا كند. در داخل سازمان مطالعات بسيار خوبي در اين باره صورت گرفته كه نياز است تا آنها را با رايزنان فرهنگي خودمان در ميان بگذاريم. در هم‌انديشي نمايندگان فرهنگي به اين موضوع خواهيم پرداخت تا رايزنان فرهنگي كشور خودشان را با اين انديشه‌ها و نظام برنامه‌ريزي متحول‌شده تطبيق دهند.

در اين راه از الگوبرداري از برخي از فعاليت‌هاي شاخص نمايندگي‌هاي فرهنگي، تبادل عملكردي رايزني‌هاي فرهنگي و ... استفاده خواهيم كرد. رايزني‌هاي فرهنگي ما هر كدام سليقه‌هاي مختلف و برنامه‌هاي مختلف دارند، ولي در هر منطقه‌اي ممكن است كه يك نمايندگي در يك موضوع خاص عملكرد شاخصي داشته باشد؛ مانند برگزاري سمينار يا چاپ كتاب يا حضور در فضاي مجازي، كه اين را بايد به كشورهاي مختلف تعميم داد و اين اجلاس فرصتي براي الگوبرداري از برخي از اين فعاليت‌هاي فرهنگي است.

به نظر مي‌رسد كه در هم‌انديشي پيش‌رو بايد توجه ويژه‌اي به رايزنان فرهنگي خود در كشورها ی همسايه داشته باشيد.

بله، يكي از موضوعاتي كه هم در همايش‌هاي قبلي دنبال مي‌كرديم و هم در اين همايش به دنبال آن هستم، استفاده از پتانسيل فرهنگي استان‌هاي همجوار است. ما استان‌هايي داريم كه در جوار كشورهاي همسايه ما قرار دارند و اشتراكات متعدد فرهنگي با اين كشورها دارند. ما نحوه ايجاد ارتباط فرهنگي بين استان‌هاي خودمان و شهرهاي مجاور در كشورهاي همسايه را مورد تأكيد اجلاس‌هاي سراسري خود قرار داده‌ايم. در اين باره مي‌توان از تجربه‌هاي همديگر بهره ببريم تا نتايج سودمندي را از اين تجربه‌ها و پتانسيل‌هاي فرهنگي استان‌هاي مرزي كشور كسب كنيم.

اين موضوع از مطالبات و مورد تأكيد هميشگي مديريت جديد سازمان است كه در هم‌انديشي سراسري مديران كل فرهنگ و ارشاد اسلامی مورد بررسی و تأکید قرار گرفت.

بر اساس همكاري با ادارات كل ارشاد اسلامي در استان‌هاي مرزي در طول يكي دو سال گذشته، هم صرفه‌جويي بسيار خوبي در اعزام گروه‌هاي فرهنگي و هنري و برگزاري نمايشگاه‌هاي مختلف داشتيم و هم از پتانسيل اين عزيران استفاده مطلوب كرديم. خوشبختانه چون همفكري و هم‌افزايي و نوعي تعامل و حس همكاري بين وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و ادارات كل آن با سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي وجود دارد، مشكلي در اين باره نداريم.

الگو، مدل و ساختار برگزاري اين هم‌انديشي بر چه اصولي استوار است؟ آيا همانند دوره‌هاي قبلي اين اجلاس شاهد حضور رييس جمهور و رييس مجلس خواهد بود؟

اين اجلاس با افتتاحيه و اختتاميه رسمي همراه است که جزيیات آن بعداً اطلاع‌رسانی می‌شود؛ ولي مثل دوره‌هاي قبلي افتتاحيه با حضور يكي از شخصيت‌هاي عاليرتبه كشوري و اختتاميه با برگزاري جلسه جمع‌بندي با حضور رياست محترم سازمان و احتمالاً يكي ديگر از شخصيت‌هاي كشورمان برگزار خواهد شد؛ ولي آنچه مهم است و با دوره‌هاي قبلي فرق مي‌كند، موضوع برگزاري تخصصي اين دوره از اجلاس است. در طول يك هفته‌اي كه در خدمت نمايندگان فرهنگي خواهيم بود، علاوه بر برپايي نشست‌هاي معاونت‌هاي تخصصي سازمان و نشست‌هايي كه با وزارتخانه‌ها و سازمان‌هايي كه به نوعي در تعامل مستقيم با ما هستند، نشست‌هايي مشترك با حضور وزير و رييس سازمان مربوطه و معاونان آنان خواهيم داشت.

همچنين ما دو نصف روز اين اجلاس را به مباحث انديشه‌اي و مباحث موضوعي كه در خارج از كشور، نمايندگان فرهنگي ما به صورت مستقم با آنها درگير هستند، تخصیص داده‌ایم و اين نشست‌هاي انديشه‌اي و موضوعي با حضور رايزنان فرهنگي آن مناطق و اساتيدي از دانشگاه‌ها و حتي رايزنان فرهنگي سابق و اسبق برگزار خواهد شد تا موضوعات مبتلابه رايزني‌هاي فرهنگي ما را بررسي كنند. براي اين منظور شش كارگروه پيش‌بيني شده است و در مجموع بيست‌وچهار جلسه ـ براي مناطق مختلف جغرافيايي ـ برگزار مي‌شود. خروجي و جمع‌بندي اين جلسات در مراسم اختتاميه به شكل بيانيه يا قطعنامه، ارايه خواهد شد تا بتوانيم در مباحثي كه حتي بعد از همايش در معاونت بين‌الملل سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي خواهيم داشت، از آن استفاده كنيم.

شعار اين دوره از هم‌انديشي چيست و بر چه اساسي انتخاب شده است؟

شعار همايش «اقتدار معنوي، تحولات جهاني، رويكردهاي نوين فرهنگي» است. روي هر كدام از اين عبارات ساعت‌ها وقت گذاشته شده است. اقتدار معنوي، برگرفته از فرمايشات مقام معظم رهبري است. ايشان در يكي از همايش‌هاي قبلي از رايزنان فرهنگي به عنوان «حاملان اقتدار معنوي» نظام ياد كردند. براي اينكه اين اقتدار معنوي را تبيين كنيم و اينكه رايزنان فرهنگي چه رسالت بزرگي دارند، کمیته محتوايی هم‌اندیشی  از هفته‌ها قبل كار مطالعاتي خود را روي اين موضوع آغاز كرده تا مؤلفه‌هاي اقتدار فرهنگي نظام را استخراج كند. در كشورهاي مختلف مؤلفه‌هاي مختلفي داريم كه اين اقتدار معنوي ما را شكل مي‌دهند. مثلاً ممكن است در يك حوزه‌اي از زبان فارسي به عنوان اقتدار فرهنگي خود ياد كنيم. يا دستاوردهاي علمي ـ فرهنگي خودمان، پيام‌هاي انقلاب اسلامي، انديشه‌هاي آزاديخواهي، ظلم‌ستيزي و يا انديشه‌هاي مترقي ولايت فقيه و انديشه‌هاي استكبارستيزي و ده‌ها مؤلفه ديگر كه در قالب اقتدار فرهنگي ما در خارج از كشور مي‌گنجند كه در کمیته ذكرشده، در حال بررسي هستند و نتيجه آن در تعدادي از جلسات همايش بيان خواهد شد.

همچنين مي‌دانيم كه تحولات مختلفي در دنيا به صورت كشوري، منطقه‌اي و جهاني در حال وقوع است. ما نمي‌توانيم از كنار اين تحولات به سادگي عبور كنيم و بر اساس آنها براي فعاليت‌هاي فرهنگي خود در آينده فكر نكنيم. براي نمونه موضوع داعش و افراطي‌گري را داريم. امروزه نه فقط جمهوري اسلامي ايران بلكه اكثر كشورها و مناطق دنيا دنبال اين هستند كه با انواع افراطي‌گري مقابله كنند. مكتب ناب و مذهب نابي كه جمهوري اسلامي از آن الهام گرفته، از همان ابتدا پرچم مبارزه با افراطي‌گري را بلند كرده و حالا خيلي از كشورها به اين سمت گرايش پيدا كرده‌اند. يا برخي از جرياناتي همچون اسلام‌ستيزي و اسلام‌هراسي و شيعه‌هراسي و ... كه با تزريق انديشه‌هاي غربي و يا با توطئه‌هاي بعضي از كشورهاي غربي در بعضي از مناطق اشاعه می شود در این همایش مورد بررسی قرار می‌گیرد. در اين موضوعات بايستي يك همفكري و يك نوآوري و تحولي در حوزه‌هاي فرهنگي خود داشته باشيم و روش‌هاي خود را ترسیم كنيم كه چگونه با آنها به مقابله کنیم. همچنين بحران‌هايي كه در برخي مناطق صورت مي‌گيرد، مانند بحران ميانمار كه نه فقط مسلمان‌كشي؛ بلكه نوعي نسل‌كشي است. اين بحران‌ها در اجلاس رايزنان فرهنگي در داخل كميته‌هايي كه به صورت منطقه‌ايي برگزار مي‌شود، بحث خواهد شد.

اين بحران‌ها با آنكه ذات فرهنگي دارند، به نوعي سياسي هم محسوب مي‌شوند. از بحران‌هاي فرهنگي بگوييد كه قرار است در اين هم‌انديشي روي آن مطالعه و بحث و نظر صورت بگيرد.

البته بحران‌هايي كه عنوان شد، همه‌شان ريشه‌هاي فرهنگي دارند و فرهنگ، پاسخگوي آنهاست. به هر حال از نظر فرهنگي مي‌توان به بحران هويت در بعضي از كشورهای پیرامونی اشاره كرد. اين هويت‌يابي و دنبال هويت بودن آنها مي‌طلبد كه ما هم‌اندیشی كنيم كه هويت ما با هويت اينها چه نسبت و ارتباطي با همديگر دارند. ما اين موارد را بحران فرهنگي در منطقه مي‌دانيم؛ بنابراين اقتضا مي‌كند كه رايزنان فرهنگي ايران در آن منطقه مورد نظر، روي اين بحران‌ها مطالعه و انديشه كنند. همچنين نگاه جديد به دين در عرصه اجتماع كه در حوزه كشورهاي اروپايي و برخي از كشورهاي غيرديني مطرح است كه آيا دين را به عنوان يك اهرم و به عنوان يك عامل تأثيرگذار در جهان امروزي بايد تلقي كنيم يا نه؟ اين نگرش جديدي است كه وارد عرصه اجتماعي اين كشورها شده است. معنويت در دنياي غرب و معرفي عقلاني دين در جهان امروزي، يك ضرورت است. امروزه شايد كسي منكر اين امر نباشد كه معنويت يك نياز بشري است، اخلاق يك نياز بشري است؛ حتي اگر ناشي از دين نباشد. ما به عنوان پرچمدار معنويت و ديني كه معنويت و اخلاق را سرلوحه كار خود قرار داده، بايستي بدانيم كه چطور معنويت و اخلاق‌محوري را در فعاليت‌هاي فرهنگي خود بگنجانيم. برخي اتفاقات فرهنگي مهم ديگر هم در برخي از كشورها صورت گرفته و ما را به اين سمت سوق مي‌دهد تا در كارگروه‌هاي هم‌انديشي در اجلاس نمايندگان فرهنگي آنها را به بحث بگذاريم.

پس يكي از موضوعات هم‌انديشي آينده، چگونگي حضور فرهنگي ما در كشورهاي مختلف است؟

ما براي حضور مؤثر در دنياي امروزي، بايد رويكرد خود را مشخص كنيم. در سال‌هاي اخير كارهاي بسيار خوبي در اين باره صورت گرفته است؛ ايده‌ها و عملكرد سنتي ما شايد جوابگوي نيازهاي امروز بشر نباشد. اگر نمايشگاه‌هاي سنتي را در ده سال گذشته برگزار مي‌كرديم، الان ديگر فصل آن نمايشگاه‌ها تمام شده اشت. نحوه برگزاري همايش‌ها در سال‌هاي اخير تفاوت يافته است. امروز سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي به يكسري فعاليت‌هاي جديد و نويني رسيده است كه از جمله آنها برگزاري اجلاس‌هاي گفت‌وگوهاي ديني بين علماي مسلمان و علماي سایر ادیان به عنوان يك رويكرد جديد است که برخي از كشورها دارند به اهميت اين كار پي مي‌برند. ديدارها و گفت‌وگوهايي كه علماي ديني ما با واتيكان و مسيحيت در روسيه و كشورهاي مختلف د و اخيراً هم گفت‌وگوهايي كه با هندوييسم و بوديسم و ... آغاز كرده‌اند، اين قدرت استدلالي و قدرت فلسفي و قدرت ديني ما را به رخ مي‌كشد تا در قالب اين گفت‌وگوها به راه‌حل‌هاي مسالمت‌آميزي برسيم كه جهان امروز بتواند از آن استفاده كند. طرح جديدي كه در معاونت پژوهشي و آموزشي سازمان مطرح است؛ ایده گفت‌وگوهای فرهنگی است. گفت‌وگوهاي ايران و جهان عرب و گفت‌وگوهاي آسيايي و گفت‌وگوهاي ايران و اروپا و ... كه ايده‌‌اي جديد محسوب مي‌شوند و رايزني‌هاي فرهنگي ما بايد به اين سمت سوق پيدا كنند. اين روش‌‌هاي دیالوگی مي‌تواند قسمت انتهايي شعار ما را جامه عمل بپوشاند كه رويكردهاي نويني كه پيشنهادش را ارايه داده‌ايم به چه سمت و سويي حركت كند. حتي در نحوه استفاده از هنر هم اين رويكردهاي نوين را مي‌خواهيم به خوبي تبيين كنيم. اگر در ديپلماسي عمومي ما در بيست سال پيش، هنر جايگاه ضعيفي داشت، امروز هنر و استفاده از روش‌هاي هنري به عنوان رويكرد نوين است. خيلي از كشورهاي پيشرفته اين را مدنظر قرار داده‌اند. بهره‌گيري از ظرفيت سازمان‌های  منطقه‌اي و بين‌المللي مثل اكو، يونسكو، آسيسكو و غیره رویکرد دیگر فرهنگی هستند که  سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي در تلاش است  از پتانسيل و وجود اين سازمان‌ها استفاده كند. با توجه به اين شعار انتخابي، اجلاس پرباري را شاهد خواهيم بود.

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي از برگزاري اين هم‌انديشي چه پيامي اخذ و صادر خواهد كرد؟

ممكن است پيام‌هاي متعددي از اين اجلاس ساطع شود. به لحاظ آن شاخص‌هايي كه ما از برگزاري اين همايش دنبالش هستيم. پيام كلي اين همايش، هم‌افزايي با سازمان‌ها و مؤسسات فرهنگي داخل كشور است كه يك‌صدا و يك‌رنگ با استفاده از پتانسيل‌ آنها بتوانيم در خارج از كشور ظاهر شويم. همچنين نوعي بازنگري داشته باشيم در روش‌هاي فرهنگي خودمان در خارج از كشور كه قطعاً با مقتضيات زماني و مكاني در خارج از كشور، اقتضائاتش متفاوت خواهد بود.

چه كارگروه‌هايي براي اين هم‌انديشي پيش‌بيني شده است؟

كارگروه‌ها را در شش بخش گنجانده‌ايم. كارگروه‌هاي اروپا و آمريكا، آفريقا، آسیای غربی، كشورهاي شبه قاره، كشورهاي آسياي ميانه و قفقاز و كارگروه شرق و جنوب آسيا. در اين كارگروه‌ها هم مباحث منطقه‌اي و هم مباحث موضوعي مطرح مي‌شود كه كميته محتوايي همايش اين موضوعات را با كمك و اخذ مشورت از اساتيد داخلي و كارشناسان معاونت‌هاي پژوهشي و آموزشي و بين‌الملل سازمان، احصا كرده ‌است. علاوه بر اين مباحث كه در آن يك هفته برگزاري اجلاس طرح خواهد شد، بر اساس فراخوان عمومی که داده شد تعدادي مقالات تخصصي  از سوی انديشمندان و علاقمندان به فعالیت‌های فرهنگی در عرصه‌های بین‌المللی از سراسر کشور به دبیرخانه  دهمین دوره از گردهمايی رایزنان فرهنگی واصل شده که قطعاً مقوم و  قوتي بر مباحث اين دوره از اجلاس خواهد بود. همچنین تعداد زیادی از رایزنان فرهنگی هم با تهیه مقالات  از آخرین تحولات فرهنگی در مناطق و کشورهای محل مأموریت خود در این اجلاس حضور خواهند داشت.

دوره بعدي هم‌انديشي كي برگزار مي‌شود؟ آيا باز هم شاهد وقفه طولاني خواهيم بود؟

بستگي به احساس نيازي است كه مديريت سازمان به آن خواهد رسيد. اگر احساس نياز شود ممكن است در دو يا سه سال آينده برگزار شود، ولي قابل پيش‌بيني نيست و با توجه به مقتضيات زماني و نيازهايي كه در داخل و خارج از كشور احساس شود، دوره بعدي آن برگزار خواهد شد. اما نقطه ثقل فكر ما برگزاري علمي و مناسب دهمين دوره اجلاس است تا به اهدافي كه مد نظرمان است، برسيم.

 

تعداد نمایش : 2014 <<بازگشت

 

گزارش تصويري
  • سومين دور گفت‌وگوهای فرهنگی ايران و ايتاليا در رُم برگزار شد
    با همکاری رایزنی فرهنگی ایران در رُم، سومين دور گفت‌وگوهای فرهنگی ايران و ايتاليا (28 و 29 خردادماه) با موضوع «بررسی راهکارهای برون‌رفت از افراط‌گرایی دینی ـ اسلام‌هراسی» در محل بنياد دائره‌المعارف تره‌كانی برگزار شد.

  • رونمايي از كتاب «خليج فارس»
    كتاب مصور «خليج فارس» (9 ارديبهشت‌ماه) با حضور علي‌اكبر ولايتي، مشاور امور بين‌الملل مقام معظم رهبري (مدظله العالي) و ابوذر ابراهيمي‌تركمان، رييس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي در مركز همايش‌هاي بين‌المللي صدا و سيما رونمایی شد.

  • سفر رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به یونان
    ابوذر ابراهیمی‌ترکمان در جريان سفر به یونان ضمن شرکت در دور هفتم گفت‌وگوهای اسلام و مسیحیت ارتدوکس و دیدار با عالمان و اندیشمندان این کشور، از مراکز علمی و فرهنگی بازدید کرد.

  • زيارت رييس جمهور از آرامگاه محمد ابن زید در مرو
    حسن روحاني، رييس جمهور كشورمان و هيات همراه در جريان سفر به تركمنستان صبح امروز (8 فروردين ماه) با حضور در شهر تاريخي مرو آرامگاه حاج یوسف همدانی در اين شهر را زيارت كرد.

  • زيارت رييس جمهور از آرامگاه صحابه حضرت رسول ( ص )
    حسن روحاني، رييس جمهور كشورمان و هيات همراه در جريان سفر به تركمنستان صبح امروز (8 فروردين ماه) با حضور در شهر تاريخي مرو آرامگاه صحابه حضرت رسول ( ص ) در اين شهر را زيارت كرد.