English|عربي
صفحه اصلي|اروپا - آمريكا|آفريقا - عربي|آسيا - اقيانوسيه|اخبار سازمان|پيوندها|آشنایی با سازمان
دوشنبه ٢٩ مرداد ١٣٩٧
ضرورت تعامل و همکاری های علمی و فرهنگی دانشگاهی ایران و جهان عرب و بحث در مورد چالشهای پیش رو در این زمینه
ضرورت تعامل و همکاری های علمی و فرهنگی دانشگاهی ایران و جهان عرب و بحث در مورد چالشهای پیش رو در این زمینه تاریخ ثبت : 1396/08/23
طبقه بندي : ,,
عنوان : ضرورت تعامل و همکاری های علمی و فرهنگی دانشگاهی ایران و جهان عرب و بحث در مورد چالشهای پیش رو در این زمینه
نويسنده : پریچهر حناچی و مریم غلامی، ضرورة التعاون العلمي والثقافي - الجامعي بين ايران والعالم العربي ودراسة تحدياتها
تهيه و تدوين : <#f:1015/>
مترجم : <#f:1016/>
منبع : <#f:1911/>
ارسالی : <#f:1017/>
كشور : <#f:1018/>
زبان اصلي : <#f:1019/>
تاريخ ورود اطلاعات : <#f:1020/>
خلاصه مقاله : اين مقاله در سومين مجمع علمي دانشگاه ايران و جهان عرب كه 20 و 21 آبان ماه با حضور جمعي از شخصيت‌هاي فرهنگي و ادبي دو كشور در محل سالن اجتماعات هتل المشتل تونس، برگزار گرديد، ارائه شد.
متن : <#f:1066/>
:

 

 

مقدمه:

پیشینه روابط علمی و فرهنگی ایران با جهان عرب

ایران با سرزمین‌هایی که از سده هفتم هجری عرب‌زبان‌اند، از دوران باستان تاریخ مشترک دارد. دگرگونی‌های تاریخی دوران مدرن، فرهنگ و دین پایهٔ اسلامی و تاریخ باستانی، گرایش‌ها در هنر و ادبیات، منابع اقتصاد وغیره همگی همانندی دوسویه دارد. طبق آمار سال 1390، حدوداً ۴ درصد جمعیت ایران،  مردم عرب تبارهستند که بیشتر آن‌ها دراستان خوزستان،  هرمزگان و جزایر خلیج فارس ساکن‌اند. ایرانیانی  همچون  محمد علی جمالزاده،  امیر مسعود برومند ، محمود حسابی ، علی اکبر صالحی دانش‌آموختهٔ دانشگاه‌های لبنان  بوده‌اند. ایرانیان به مردمان عرب تبار ارادت خاصی دارند،  به طور مثال می توان به برگزاری  بزرگداشت  محمد حسنین هیکل در  دانشگاه علامه طباطبایی در تاریخ  ۱۱ می ۲۰۱۶ اشاره کرد.

برپایهٔ مادّه شانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از آنجا که زبان قرآن و علوم و معارف اسلامی، ‏  عربی ‏ است و ادبیات فارسی کاملاً با آن آمیخته است باید از دورهٔ ابتدایی تا پایان دورهٔ متوسطه در همهٔ کلاس‌ها و در همهٔ رشته‌ها تدریس شود.

هرساله در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران ، ناشرانی برجسته از کشورهای عربی شرکت دارند؛   پیش از این، زبان عربی نزد نخبگان ایرانی جایگاهی ادبی داشت.

 بسیاری از ادیبان ایرانی فارسی‌زبان  مانند جلال الدین مولوی در  مثنوی به زبان عربی اثرر می‌آفریدند؛ یا در میانِ آثارشان از زبان عربی سود می‌جستند  ابومنصور عبدالملک نیشابوری از ادیبان ایرانی عرب‌زبان هم‌روزگار  فردوسی ، دیدگاهی دربارهٔ زبان عربی در دیباچهٔ اثرش، فقه اللغه  بیان کرده است.  ابوریحان بیرونی در پیشگفتار کتاب الصیدنه، زبان عربی را برتر از زبانِ خود ( زبان خوارزمی)  برای متون علمی بیان کرده است.

دانشمند ایرانی در  سده سوم هجری در  بغداد، به‌عنوان مشاور  خلیفه معتضد عباسی گرامی داشته می‌شد.  خاندان برمکیان از خاندان‌های ایرانی بودند که نزد  عباسیان به مقامات بالا رسیدند.

نمونه این  تعاملات  بیان کننده  خواست جمهوری اسلامی ایران  وجهان  عرب در تقویت روابط است، که این  مهم از روزنه   فرهنگ استوار  می گردد.

 

تعامل علمی فرهنگی دانشگاهی چیست؟

 

مجموعه فعالیت‌های مربوط به گسترش همکاری‌ها و ارتباط علمی و دانشگاهی از جمله راه های تعامل بین دانشگاهی نامیده می‌شود که هدف آن فراهم ساختن محیط آموزش و پژوهشی در دانشگاه‌هاست که به نحو واقعی در ارتباط و همبسته با چشم‌اندازها و پیشرفت‌های جهانی است.

تعامل میان دانشگاه ها مفهومی محوری است که نیازمند ساختارهای دانشگاهی خاص اعم از مدیریت، برنامه درسی و برنامه‌های هدفمند دانشگاهی است. به طور کلی در سیاست‌ها و برنامه‌های تعامل دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی دو بعد قابل طرح است:

q    تعامل دانشگاه‌ها در بعد بین ‌المللی که تبادلات افراد و دانشگاهیان و همکاری‌های میان دانشگاهی را در بر می‌گیرد

q    برنامه های تعامل درون دانشگاهی که بیشتر تمرکز بر برنامه درسی و دیگر برنامه‌های دانشگاهی  دارد و بر اقداماتی در راستای توسعه فهم بین‌ المللی و جهانی و مهارت‌های بین فرهنگی، استوار است.

 

دانشگاه های جمهوری اسلامی ایران

جمهوری اسلامی ایران ٥ برابر کشورهای پیشرفته دانشگاه دارد. جمهوری اسلامی ایران ٢٦٤٠ دانشگاه دارد، در حالی که چین ٢٤٨١ و هند ١٦٢٠ دانشگاه دایر کرده است.

بنا به آخرین گزارش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، درجمهوری اسلامی  ایران ٢‌ هزار و ٦٤٠ دانشگاه وجود دارد که از این میان سهم وزارت علوم از جمعیت دانشجویی ٦٨‌درصد و سهم دانشگاه آزاد ٣٢‌درصد است. 

 

دانشگاه های برتر جمهوری اسلامی ایران

 

دانشگاه الزهرا(س) دانشگاه ویژه زنان، واقع در دهکده ونک تهران، در سال ۱۳۴۳ تاسیس شد. 

دانشگاه الزهرا (س) دارای 10 دانشکده می باشد:

-         دانشکده ادبیات

-         دانشکده الهیات

-         دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی

-         دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی

-         دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی

-         دانشکده علوم ریاضی

-         دانشکده علوم زیستی

-         دانشکده فیزیک شیمی

-         دانشکده مهندسی

-         دانشکده هنر

 

ضرورت و اهمیت مسیله:

 

اهمیت و ضرورت  تعامل دانشگاه های جمهوری اسلامی ایران و جهان عرب

 

تعامل دانشگاه‌ها یک واقعیت در عصر دانش است؛ به گونه‌ای که در شرایط کنونی، مرزهای دانشگاه‌ها به روش‌های جدید، برای ارائه خدمات و تولیدات به روی جهان بیرون باز شده است. از این‌رو تعامل دانشگاهی امری اجتناب‌ناپذیر است؛ زیرا محیط محدود و ایزوله شده دیگر نمی‌تواند به اهداف گسترده آموزش، جامه عمل بپوشاند. از همین رو دانشگاه در تناقضی میان فرهنگ ملی و جهان شهرگرایی قرار گرفته است. چرا که دانشگاه یک نهاد ملی است، اما دانشی که در آن رشد و توسعه می‌یابد در محدوده مرزهای ملی قرار نمی‌گیرد و فراتر از آن می‌رود.

 بنابراین  تعامل میان دانشگاه ها خصلتی اجتناب‌ ناپذیر برای دانشگاه‌های امروزی است. که دانشگاه را به کنش‌گری فعال به عنوان مکانی برای ارتباط گفتگو محور تبدیل می‌کند که می‌تواند صلح و امنیت را به ارمغان آورد و ضمن ارتقاء توانایی در عرصه رقابت اقتصادی، در نهایت به پیشرفت و توسعه علمی کشور یاری رساند. با توجه به اهمیت روزافزون موضوع ضرورت تعامل و همکاری های علمی و فرهنگی دانشگاهی ایران و جهان عرب در جهت ارتقا جایگاه علمی و رتبه بندی دانشگاهها به عنوان یکی از الزامات پدیده جهانی شدن، شناخت موانع پیش رو در این مسیر، گامی است برای سیاستگذاری مناسب در جهت رفع چالش‌ها و تحقق آموزش عالی بین ‌المللی که به زعم بسیاری از تحلیل‌گران گامی اساسی برای تحقق توسعه پایدار و صلح است.

چالش های پیش رو در زمینه تعامل میان دانشگاه های جمهوری اسلامی ایران و دانشگاه های جهان عرب

 

Ø     عدم آگاهی و شناخت کافی از شیوه های تعامل دانشگاه ها توسط مدیران، اعضای هیأت علمی و کارکنان و دانشجویان

Ø     عدم مطرح شدن تعامل به عنوان یکی از اولویت‌های استراتژی دانشگاه ها

Ø     عدم وجود استقلال، ثبات و آزادی عمل کافی در دانشگاه ها

Ø     عدم آموزش لازم نیروی انسانی اعم از اعضای هیأت علمی و کارکنان متناسب با الزامات رفتار بین‌ المللی

Ø     فراهم نبودن زیرساخت‌های لازم مناسب دانشگاه بین ‌المللی (امکانات رفاهی  - آموزشی)

Ø     نبود بودجه لازم برای بخش آموزش (پذیرش و اعزام استاد و دانشجو) و پژوهش (تحقیقات مشترک)

Ø     عدم تطبیق محتوای ارائه شده به دانشجویان مطابق با استانداردهای بین‌ المللی، نبود روش‌های نوین در تدریس

Ø     روند بوروکراسی طولانی مدت در مسیر امضای تفاهم نامه ها

Ø     فراهم نبودن فرصت عضویت دانشگاه ها در مجامع علمی -  بین المللی

 

همکاری های اخیر دانشگاه های جمهوری اسلامی ایران با جهان عرب

 

علی رغم چالش های موجود در حیطه تبادلات علمی دانشگاهی در زمینه‌های مختلف همکاری‌هایی میان دانشگاه‌های ایرانی و دانشگاه‌های جهان عرب و مراکز تحقیقاتی وجود دارد. و اخیرا نیز این همکاری‌ها توسعه وسیعی پیدا کرده است؛ به گونه‌ای که در ماه‌های  اخیر، هیأت‌هایی از کشورهای مختلف جهان عرب همچون تونس، سلطنت عمان، عراق، لبنان، اردن، امارات متحده عربی، و مراکز و موسساتی مانند: مرکز العمید، مرکز دراسات کربلا، مرکز التنال العربی با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی جمهوری اسلامی ایران تفاهم‌نامه‌های همکاری برای برنامه‌های دراز مدت به امضا رساندند. لیکن این تلاش‌ها به ویژه در حوزه علوم انسانی کافی نیست، به طور کلی مهم این است که دانشگاه بتواند به عنوان محل تولید دانش شناخته شود تا حرفی برای گفتن در عرصه بین‌‌المللی داشته باشد و به عنوان دانشگاه بین المللی قلمداد شود.

 

نتیجه کیری:

راهکارهای تعامل علمی فرهنگی میان دانشگاه های جمهوری اسلامی ایران و جهان عرب

با توجه به موانع گفته شده و به منظور تسهیل روند  تعامل دانشگاه‌ها پیشنهاداتی بدین شرح مطرح می‌شود:

v    تعریف دقیق تعامل و همکاری های علمی و فرهنگی دانشگاهی ایران و جهان عرب با توجه به شرایط و ساختارهای موجود و تعیین شاخصه‌های مورد نظر

v    تدوین سند راهبردی و عملیاتی  تعامل دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی

v    مطرح شدن موضوع  تعامل دانشگاه های طرفین در اسناد و قوانین کشور

v    آموزش اعضای هیأت علمی و غیر هیأت علمی در راستای ارتقاء دید بین المللی و رفتار متناسب با الزامات بین المللی

v    ارائه محتوا و برنامه درسی به گونه‌ای که برای دانشجویان جذاب بوده و معرف فرهنگ ایرانی - اسلامی باشد.

v    تأسیس رشته‌های جدید منطبق با ویژگی‌ها و مسائل بین جمهوری اسلامی ایران و جهان عرب

v    برگزاری دوره‌هایی برای آموزش گفتگو، چند فرهنگ گرایی و آشنایی با مسائل جمهوری اسلامی ایران و جهان عرب

v    برنامه ای برای تقویت زبان  فارسی و عربی در دانشگاه‌ها

v    هدفمند کردن تفاهم نامه‌های دانشگاهی

v     مهیا کردن شرایط تبادل دانشجویان و اساتید در دانشگاه‌های جمهوری اسلامی ایران و جهان عرب

v     در پیش گرفتن فعالیت‌های علمی و تولید علم

v    به کارگیری روش‌های نوین تدریس و تکنولوژی‌های نوین آموزشی

v    اعطای استقلال بیشتر به دانشگاه‌ها ضمن نظارت دولت

v     تلاش دانشگاه‌ها برای حضور در مجامع علمی بین المللی

v    برگزاری دوره‌های مشترک آموزشی و پژوهشی

ومن الله التوفیق

: <#f:3905/>
تعداد نمایش : 2228 <<بازگشت

 

گزارش تصويري
  • پنجمين نشست قند پارسی در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي
    سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، شامگاه يكشنبه 7 مردادماه، پنجمين نشست قند پارسي را با حضور 44 تن از استادان خارجي زبان و ادبيات فارسي از سراسر جهان برگزار كرد.

  • دیدار معاون وزير امور خارجه اتريش با رييس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي
    خانم اينجين، معاون وزير امور خارجه اتريش در امور فرهنگی (چهارشنبه 20 تيرماه) با ابوذر ابراهيمی‌تركمان، رييس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی ديدار و در خصوص تعميق روابط فرهنگي دو كشور گفت‌وگو كرد.

  • پنجمين نشست قند پارسی در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي
    سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، شامگاه يكشنبه 7 مردادماه، پنجمين نشست قند پارسي را با حضور 44 تن از استادان خارجي زبان و ادبيات فارسي از سراسر جهان برگزار كرد.

  • نگاهي به برنامه‌هاي هفته فرهنگي ايران در جمهوري آذربايجان
    هفته فرهنگي ايران در جمهوری آذربايجان به همت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي و با هماهنگي رايزني فرهنگي ايران در جمهوري آذربايجان، از تاریخ 6 تا 10 تیرماه در دو شهر باكو و گنجه برگزار شد.

  • سفر رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به یونان
    ابوذر ابراهیمی‌ترکمان در جريان سفر به یونان ضمن شرکت در دور هفتم گفت‌وگوهای اسلام و مسیحیت ارتدوکس و دیدار با عالمان و اندیشمندان این کشور، از مراکز علمی و فرهنگی بازدید کرد.